TR
EN
AR
FR
RU
UR
Baskıcı modernizmin çelişkisi
TURKİYE'
nin bugün en büyük sıkıntılarından birisi kendilerini hâlâ sistemin temel unsuru olarak gören bir grup bürokratik merkeziyetçi aydının sürdürmeye çalıştığı baskıcı ve skolastik modernizm anlayışıdır. Normalde bu iki kavramın birarada kullanılması bile tutarsızlıktır, çünkü modernite olgusu Batı'da Ortaçağ dogmalarına dayanan skolastik düşünceye karşı yürütülen özgürleştirici bir çabanın ürünü olmuştur. Ne var ki Türkiye'de uygulanmaya çalışıldığı biçimiyle modemizm özgürleştirici değil kısıtlayıcıdır. Sosyo-politik çevre içinde bireyin önünü açmaya değil, engellerle inisiyatif gücünü zayıflatmaya çalışmaktadır. Modernizmin kaçınılmaz ilkeleri olarak görülen unsurlar kilise dogmalarına benzer bir şekilde savunulmaktadır. Yöntemdeki dayatmacılık açısından skolastik dönemin kilise babalan ile modernizmin merkeziyetçi bürokratik aydınları arasında pek de ciddi bir fark yoktur. Bir uzman doktoru başını örttüğü için kütüphanede tecrit eden modernist görünümlü bürokratik tavır ile şeytanın ruhunu esir aldığını düşündüğü kadınları toplumdan tecrit eden skolastik kilise tavrı aslında aynı kısıtlayıcı zihniyetin ürünüdür.
Ortaçağların skolastik yöntemlerini uygulayan Türkiye'deki dayatmacı modernleştirme çabaları bu şekliyle ciddi bir iç çelişkiyi kendi içinde barındırmaktadır. Türk aydın geleneği bu çelişkiyi III. Cumhuriyet Fransası'ndan tevarüs etmiştir. Fransa'da kiliseye gittiği ihbar edilenlerin hiçbir kamu hizmetine alınmadığı bu dönemde kilisenin gücünü kırabilmek için skolastik kilise yöntemleri benimsenmiştir. İlk tohumları 19. yüzyılın sonlarında III. Cumhuriyet Fransası'nın Parisi'nde atılan Osmanlı-Türk aydın geleneği bu çelişkili tavrı aynen Türkiye'ye aktarmış ve yaklaşık bir asırdır büyük bir inatla uygulamaya çalışmıştır.
Bu miras bugün ciddi bir sorgulamaya tâbi tutulmalıdır. Fransız aydınlan ve yöneticileri III. Cumhuriyet dönemindeki tavrı sorgulamışlar ve Fransa'yı uluslararası güç profilinde zaafa sokan bu çelişkili tutumu zamanla terketmişlerdir. Gerçekten de Napolyon döneminde atılımcı bir hamle ile Avrupa'da yenilikçi rüzgarlar estiren Fransa, dayatmacı modernizmin hakim olduğu ve toplumu gergin kutuplaşmalara iten III. Cumhuriyet döneminde ciddi bir güç kaybına uğrarken, geleneksel olan ile modern olanı uyumlu bir senteze dönüştürmeyi başararak dayatmacı gerginliği değil, verimli bir sürekliliği benimseyen İngiltere büyük bir atılım yaparak Napolyon sonrası döneme kendi damgasını vurmayı bilmiştir.
Fransa'nın bile zamanla terkettiği geçen asra ait III. Cumhuriyet dönemine ait politikalan 21. yüzyıla girmeye hazırlandığımız şu günlerde bunalımlı bir dinamik süreçten geçen Türkiye'de tam bir dogmatizm halinde sürdürmeye çalışmak anlamsız bir tavırdır. Bu inat Türkiye'nin hamle gücünü zayıflatan prangalar oluşturmakta ve toplumsal enerjinin iç çekişmelerle israf edilmesi sonucunu doğurmaktadır.
Şimdi bu açıdan tartışılmakta olan konulara bakalım ve bu tavrın çağdaşlığa mı yoksa skolastik düşünce biçimine mi dayandığım sorgulayalım. Kamu hizmetlerini ehliyet ve uzmanlık yerine sadece başörtülüleri tecrit edebilmek için kıyafet gibi bir kritere bağlamak ülkenin ciddi bir potansiyelinin kamu hizmetinden tecrit edilmesi anlamına gelir ki, objektif kriterlere dayanan rasyonel yönetim biçimini öngören çağdaş kamu yönetimi anlayışı ile kesinlikle bağdaşamaz. Ülkedeki kamu hizmetlerine ciddi bir katkıda bulunabilecek olan başörtülü bir aday yerine daha az ehliyetli başörtüsüz bir hanımın ya da bir başka erkek adayın alınması hangi çağdaş kamu yönetimi anlayışı ile savunulabilir?
Aynı şekilde Balkanlar'daki savaşların yoğun bir şekilde sürdüğü dönemlerde bile Avrupa'ya gitmek isteyenlere karayolu kısıtlaması getirmemiş bulunan bir yönetimin hacca gidenlere bu şekilde bir seyahat kısıtlaması uygulamasını da çağdaş objektif yönetim anlayışı ile bağdaştırmak mümkün değildir. Bugün bile iç karışıklıkların sürdüğü Balkanlar'dan geçen Edirne-Hamburg hattının Suriye-Ürdün bağlantılı Urfa-Mekke hattından daha güvenilir olduğu iddia edilemez. O zaman bütün risklere rağmen bir grup için uygulanan seyahat özgürlüğünün diğer bir grup vatandaş için uygulanmaması ne tür bir gerekçe ile izah edilebilir?
Kurban derisi tartışması da bu çerçevede benzer kısıtlayıcı unsurlar barındırmaktadır. Bireysel inisiyatifiyle kesilen ve özel mülkiyete tâbi olan bir kurbanın derisinin ne şekilde tasarruf edilebileceği de bireysel bir kararın ürünü olmalıdır. Kendi kurumları olan mezbahalarda kesilen hayvanların derilerine bile bu şekilde bir ipotek koymayan devletin özel mülkiyet olan derilere bir kurum adına el koyması hiçbir özgürlükçü düşünce ve serbest piyasa mekanizması anlayışı ile tecviz edilemez. Bu uygulamadaki anlamsızlığı bir başka soru ile daha açık bir şekilde ortaya koyabiliriz. Bugün bu dayatmacı uygulamayı destekleyen ve çağdaş olduğunu iddia edenler yılbaşında kesilen hindilerin butlarının Türkiye Diyanet Vakfı'na verilmesi mecburiyeti getirilmiş olsaydı özgürlükçülük adına ne tür bir tavır sergilerlerdi?
Skolastik Ortaçağ yöntemleri ile savunulan modernist görünümlü reçeteler Türkiye'ye vakit ve enerji kaybettirmekte ve yersiz gerilim alanları oluşturmaktadır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.