TR
EN
AR
FR
RU
UR
Bosna Barışı ve Mostar
Dayton
Anlaşması'nın imzalandığı günlerde vurguladığımız gibi bu anlaşmanın yumuşak karnı taraflar arasındaki statü eşitsizliğidir. Bir yanda Sırp tarafı Cumhuriyet tanımlaması ile konsolide olurken, diğer yanda Müslüman-Hırvat tarafı bir federasyon olmanın bütün iç çelişkilerini barındıran bir nitelik arzetmektedir. Böylece Sırplar kendilerine ait bölgede tam bir otonom statü temin ederken Müslümanların diplomatik ve askeri pozisyonu Hırvat faktörü ile denetim altına alınmıştır. Son günlerde Müslümanlar ile Hırvatlar arasında özellikle Mostar'da artan gerginlik anlaşmanın bu yumuşak karnını bir kere daha teyid etmiş bulunuyor. Bunu gören Clinton özel temsilcisi aracılığıyla gerginliği azaltmaya çalışarak bu yumuşak karnın barış sürecini olumsuz etkileyecek bir hale dönüşmesini engellemeye gayret ediyor. Sırpların bu konjonktür içindeki pozisyonu belirginlik kazanmış durumda. Anlaşma ile en büyük kaybı Saraybosna konusunda yaşamış olan Suplar, Saraybosna'nın anlaşma ile ortaya konan yeni statüsünün devreye girmesini mümkün olduğu kadar geciktirmek istiyorlar. Anlaşmanın Müslüman-Hırvat federasyonu ile ilgili belirsizliklerden kaynaklanan yumuşak karnını gören Sırplar bu gecikme süresi içinde Müslümanlar ile Hırvatlar arasındaki iç çelişkilerin ortaya çıkmasını bekliyorlar. Müslümanlar ile Hırvatlar arasında Mostar'da artan gerginliğin diğer bölgelere yayılması Sırpların anlaşmanın Saraybosna ile ilgili kısmına itiraz etmelerine meşruiyyet kazandıracak. Müslümanlar ile Hırvatlar arasında fiilen bölünmüş durumda olan Mostar'ın federasyondaki bir çatlama ile birlikte hukuki olarak da bölünmesi ihtimali hâlâ Saraybosna'nın bölünmesi konusunda ısrarlı olan Sırplara bir emsal teşkil edecek. Bunun içindir ki, Sırplar bir yandan Saraybosna'yı boşaltmamak için gerekçeler ileri sürerken, diğer yandan diğer bölgelerde Müslümanlarla Hırvatların yakınlaşmasına yol açacak tahriklerden kaçınmaya çalışıyorlar.
Hırvatlar ise bu belirsizlik döneminde Mostar'daki güçlerim pekiştirerek şehri tümüyle denetimleri altına alacak bir de facto peşindeler. Ülkenin diğer büyük şehirleri olan Saraybosna ve Tuzla'da Müslümanların, Banya Luka'da da Sırpların denetimlerinin pekiştiğini gören Hırvatlar Mostar'ı muhtemel bir üçlü bölünmede kendi merkez üsleri haline getirmek istiyorlar. Bu açıdan Hırvatların gittikçe artan bir hızla reel durumlarını güçlendirmeye çalışmaları Sırplara karşı Karayina bölgesinde takip ettikleri taktiği hatırlatıyor.
Savaş süresince lojistik bağlantılardan koparılarak Bosna içlerine hapsedilmek istenen Müslümanlar ise Mostar'ın deniz bağlantısı ve lojistik destek için bir kilit durumda olduğunun farkındalar. Mostar'ın mutlak anlamda Hırvat kontrolüne terk edilmesi Müslüman-Hırvat federasyonunun can damarının Hırvatların eline verilmesi demektir. Bu da statüsü tam bir belirginlik kazanmamış olan Mostar'ı Müslümanlar ile Hırvatlar arasındaki en temel çatışma alanlarından birisi haline getiriyor.
Mostar hem Müslüman-Hırvat federasyonunun hem de Bosna'nın geleceğinin en önemli dönüm noktalarından birisidir. Mostar konusunda yapılacak taktik bir hata Müslümanların uzun dönemli geleceklerini ipotek altına alabilir. Bunun için bir taraftan Saraybosna'nın denetiminin anlaşmada belirtilen tarihler içinde devredilmesi diğer taraftan Mostar'daki Müslüman etki alanının muhafaza edilmesi kısa dönemli en önemli taktik hedefler olmalıdır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.