TR
EN
AR
FR
RU
UR
Çeçen direnişi bir terör hareketi midir?
1993
yılının Mayıs ayında Bosna'da müslümanlar üzerindeki baskıların yoğunlaştığı bir dönemde Malezya'nın etkili siyasetçileri, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ve gazetecilerinden oluşan bir delegasyon ile bir protesto mitinginin karar metinlerini aktarmak üzere BM Güvenlik Konseyi üyesi ülkelerinin elçiliklerine gitmiştik. 0 günlerde bir anlaşma çerçevesi oluşturmaya çalışan ABD'nin elçilik temsilcisi bu anlaşma ile üzerine düşeni yapmaya çalıştıklarını söylediğinde çözümsüzlük hallerindeki adalet arayışları ile terör arasındaki ince ayrımı ortaya koyan şu tepkiyi göstermiştim: "Bizi şu anda masaya konan ve uygulanmayan anlaşmalardan çok tecavüze uğrayan kadınlar, katledilen çocuk ve yaşlılar ilgilendiriyor. Uluslararası hukukun gerektirdiği müeyyideleri uygulayarak fiilen bu insanlık suçlarına dur demiyorsunuz. Uyguladığınız silah ambargosu ile Müslümanların kendilerini savunma haklarını da ellerinden alıyorsunuz. Geriye Müslümanlar için sadece iki alternatif bırakıyorsunuz. İntihar ve sizce terör gibi görünen bireysel savunma ve hak arayışları, intihar İslam dinince yasaklandığına göre Boşnaklara tek bir yol kalıyor Terör ya da küçük grupların cezalandırma hareketleri. Boşnaklar eğer böyle bir yolu seçerse bu onların iradi bir tercihleri değil alternatifsiz bırakılmış olmanın bir sonucu olacaktır. Bunun mesulü de Boşnaklar değil onların savunma haklarını ellerinden alan sizler olacaksınız." Siyasi literatürde yanlış kullanılan kavramlar bazen aşın genellemelerle birbirinden tamamıyla farklı davranış biçimlerinin ayni kategori altında toplanmasına yol açıyor. Mesela Japonya'daki gaz suikastları ile Çeçen mücahidlerinin Şamil Basayev ve Selman Raduyev liderliğindeki baskınlarım aynı terör kategorisi içinde değerlendirebilir misiniz? O zaman terör ile hak arayışı kavramları arasındaki ayrımın berrak bir tarzda yapılması gerekmektedir. Uluslararası hukuk kurallarını bir yana bırakın savaş hukukuna bile saygı gösterilmediği durumlarda insanların kendilerini ve ailelerini savunmak üzere her türlü yola başvurmaları doğal hukukun bir gereğidir.
Bu açıdan bataklığında Çeçenler bu tür baskınlara iradi bir planlama ile gelmediler ve bu yöntemleri ilk tercih olarak kullanmadılar. Aksine önce SSCB'nin dağılması sürecinde Estonyaklara, Utvanyahlara, Ukraynalılara ve diğer Rus Emperyal düzeni altındaki topluluklara tanınan uluslararası haklara kendilerinin de sahip oldukları inancı ile aynı hukuki prosedürü uygulamaya çalıştılar. Onlardan tek farkları SSCB içinde kurucu cumhuriyet değil Rusya Federasyonu'na bağlı otonom cumhuriyet statüsünde olmalarıydı.
Uluslararası hukukun tanıdığı kendi geleceğini tayin etme hakkının bir kullanımı olarak önce demokratik seçimler yaptılar; daha sonra da bu seçimlerde cumhurbaşkanı seçilen Dudayev önderliğinde kademeli bir bağımsızlık süreci içine girdiler. Uluslararası sistemik güçlerin çifte standardına uygun olarak Slav kökenli beyaz Hristiyanlara tanınan bu hak Çeçen Müslümanlardan esirgendi. Batıdan gelen yeşil ışıklara göre dış politika belirleyen İslam ülkeleri de Çeçenistan'ın bağımsızlığını tanıma cesareti göstermediler. Sadece benzer bir mağduriyeti yirmi yıldır yasayan KKTC Çeçenistan'ı tanıma girişiminde bulunda
Stratejik açıdan son derece büyük önem taşıyan Kuzey Kafkasya kuşağım kaybetmek istemeyen Rusya batı ülkelerinden aldığı meşruiyyet desteği ile geniş çaplı askeri harekata girişti. Uluslararası hukukun gereği olan kendi geleceğini tanıma hakkına saygı gösterilmeyen yiğit Çeçen halkı-savaş hukukuna riayet edilen bir savaşa da hazırlıklıydıı Sırpların Bosna'daki taktiklerini Çeçenistan'a taşıyan Rusya düzenli bir ordu savaşından çok toplu bir imha harekatına girişti. Çeçenler bu toplu imha harekatına rağmen uzun süre Grozni savunması ve dağlardaki direniş ile savaşı kendi sınırlan içinde tutmaya çalıştılar ve sık sık bu insanlık dışı savaş suçlan işlenmeye devam edildiği takdirde mücadeleyi değişik bölgelere yayacakları konusunda Rusya'yı ve dünya kamuoyunu uyardı.
Şamil Basayev'in Rusya içlerindeki baskım uluslararası hukuk ve savaş hukuku şartlarının Rusya tarafından tamamen tıkandığı bir dönemde yapıldı. Baskının temel hedefi de suçsuz insanları cezalandırmak değil Rusya'yı müzakere masasına çekebilmekti. Nitekim bu sağlandığı anda bütün rehineler serbest bırakıldı. Raduyev'in Kızılyar baskım da Rus ordusunun Çeçenistan'daki zulümlerinin arttığı ve Çeçen halkının iradesinin yansımadığı bir seçimle bir de facto statü oluşturulmak istendiği dönemde yapılmak zorunda kaimdi.
Ne uluslararası hukuka ne de savaş hukukuna saygı gösteren Rusya'ya karşı Çeçenler bizim istiklal savaşımızda da kullanılan "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır satıh ise bütün vatandır" düsturunu hayata geçirmektedirler. Bu bir terör hareketi değil; bağımsızlık hakkı elinden alman bir toplumun uygulamak zorunda kaldığı bir taktik safhadır. Bugün artık Rusya-Çeçenistan mücadelesinde satıh bütün Kuzey Kafkasya hatta Rusya içlerini ve Karadeniz'i de kapsayan bütün bir bölgedir. Çeçenlerin ülkesi ve nüfusu Rusya'ya karşı küçük olabilir, ama yükseltmeye çalıştıkları insanlık onuru ve hukuk değerleri çok yücedir.
Son yıllarda mağdur olanlar Müslümanlar olduğunda temel uluslararası hukuk ve savaş hukuku kurallarının çiğnenmesine duyarsız kalanların son gelişmeleri birer terör olayı olarak göstermeye çalışmadan zemini olarak Jirinovski ile ayni mantığı paylaştıklarını göstermektedir. Ülkemizde de bazı basın mensuplarının bu tavrı sergilemeleri şayanı dikkattir. Bu zatlar, istiklal Savaşı döneminde yaşasalardı herhalde batılı dostlarınca terör gibi görülen bir sath-ı müdafaa hareketi içine girmektense mandacı olmayı tercih ederlerdi.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.