TR
EN
AR
FR
RU
UR
Malezya Modeli Üzerine -2
GEÇEN
yazımızda Malezya tecrübesinin İslamileşme politikaları ile ekonomik kalkınma arasında kurduğu ilişkiyi tartışmıştık. Bu tecrübenin dikkatleri çeken ikinci önemli hususiyeti kültürel ve hukuki çoğulculuğa dayalı bir sistemi İslamileşme ve ulus-devlet olguları ile uyumlu bir tarzda sürdürme çabasıdır. İslam dünyasını totaliter ve monolitik siyasi yapıların egemen olduğu bir dünya olarak takdim eden Batılı çevreler için Malezya tecrübesi bu açıdan aykırı bir örnek teşkil etmektedir. Bu durum hem yerel kültürlerin gittikçe dağılma süreci içine girdiği genel temayülle hem bölgedeki diğer ülkelerdeki gelişmelerle mukayese edildiğinde bu tecrübeye belli bir özgünlük kazandırmaktadır. Malezya Anayasası'na göre devletin resmi dini islam'dır ve bu umde de İslami değerlerin sosyal hayatta etkinlik kazanmasına yasal bir dayanak sağlamaktadır. Bu temel yasal esasla birlikte %33 civarındaki Budist Çinliler ile %13 civarındaki Hindulara sağlanan özerklik alanları İslam medeniyet tarihindeki siyasi patronaja dayalı kültürel/dini çoğulculuk modelinin en çarpıcı bir şekilde Malezya'da sürdürülmesini sağlamaktadır. Koloni öncesi dönemden beri bu toprakların gerçek sahipleri olan Malay müslümanlarla İngiliz sömürge sistem içinde bölgeye getirilen Çinli ve Hintli nüfusun birlikte bir ulus-devlet oluşturma çabaları ile kültürel kimliklerini sürdürme gayretleri arasındaki denge Malezya'ya kendine has bir karakter kazandırmıştır. Bu miputera (toprağın çocuğu) kavramı ile bu toprakların gerçek sahipleri olduklarını tescil ettiren Malay müslümanların siyasi patronajı diğer azınlıklara tanınan özel haklar ve bütün bu unsurları bünyesinde barındıran Barisan Nasyonal (Milli Cephe) politikaları ile dengelenirken; İngilizlerden son derece büyük ekonomik avantajlar devralan Çinlilerin ekonomik hakimiyetleri de Müslümanlara özel ekonomik imkanlar sağlayan Yeni Ekonomik Politika stratejisi ile dengelenmiştir. Hintli azınlık da özellikle profesyonel alanda önemli bir hayat sahası bulmuştur.
Böylece her etnik/dini grubun yer ve konumunun belirlendiği özel bir yapı oluşmuştur. Dört dilde (Malayca, İngilizce, Çince ve Hintçe) yayın yapan televizyon kanalları ve basın organları, yine dört dilde faaliyet gösteren eğitim kurumları bu süreç içinde oluşmuştur. Malezya sathında sürdürülen farklılaşarak ulusal kültür oluşturma çabası yerel etnik/dini cemaatleşmelerin oluşmalarına da engel olmamıştır. Siyasi otorite bu özerklik alanları ile ulusal kültür arasında anlamlı bir ilişki kurmaya çalışmaktadır. Bu nedenledir ki, her dini/etnik grubun önemli günü herkese şamil resmi tatil günü haline getirilmiştir. Mesela Malezya'da bir sene içinde dört farklı yılbaşı resmi tatil olarak kutlanmaktadır.
Yerel kültürlere hayat alanı sağlayan bu çoğulculuk bölgede hemen hemen tamamıyla Malezya'ya özgüdür ve temellerini İslam medeniyet tarihindeki uygulamalardan, siyasi meşruiyyetini de İslami esaslardan almaktadır. Bu açıdan Osmanlı millet sistemine en yakın uygulamanın bugün Malezya'da yaşamakta olduğu söylenebilir.
Bölgedeki diğer ülkelerde devleti oluşturan çoğunluk unsurunun kesin bir hakimiyeti söz konusudur. Mesela Tayland'da Patan bölgesindeki müslümanların kendi isimlerini resmi yazışmalarda kullanması yasak olduğundan her müslüman azınlık mensubunun biri kendi çevresinde, diğeri resmi ilişkilerinde geçerli olan iki adı vardır. Singapur'da bölgenin gerçek sahipleri olan müslümanlar ikinci sınıf insan statüsünde görülürken, Filipinler'de Moro müslümanlarının beş asırdır süren hak arayışları askeri yöntemlerle bastırılmaya çalışılmaktadır. Burma ve Kamboçya gibi diğer bölge ülkeleri ise etnik/dini farklılaşmaların katliamlara dönüştüğü bir yakın tarihe sahiptir. Nüfusunun yaklaşık 85%'i müslüman olmasına rağmen siyasi sistemin Pança Süa adı verilen resmi ideolojiye ve laikliğe dayandığı Endonezya'da da, resmi dinin İslamiyet olarak tanımlandığı Malezya'nın aksine, siyasi birlik merkeziyetçi kontrole dayalı bir ulus-devlet sistemi ile korunmaya çalışılmaktadır.
Bütün bu mukayeseler gözönünde bulunduğunda da Malezya tecrübesini dikkatle incelemek gerek geleneksel değer ve kurumlarla modern ulus-devlet arasındaki çelişki ve uzlaşma alanlarını, gerekse kültürel çoğulculuk ile İslami değerler arasındaki ilişkiyi gösterebilmek açısından büyük önem taşımaktadır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.