TR
EN
AR
FR
RU
UR
MHP, HADEP ve kimlik bunalımı
Osmanlı Devleti'ni tarihin en uzun süreli siyasi yapısı haline getiren temel unsur İslam dünya görüşü etrafında yerel kimlikler ile üst siyasi kimlik arasında kurduğu olağanüstü uyumdur. Osmanlı Devleti'nin gerçek başansı ve özgünlüğü de yerel kimliklerin çeşitliliği açısından insanlık tarihinin en renkli bileşkesini birarada tutan kültürel çoğulculuk ile siyasi istikrarı aynı anda gerçekleştirebilmiş olmasıdır. Tarihi süreklilik çizgisindeki siyasi kimlik ve kültürümüzün aslında en güçlü yanı bu zengin maya ve tecrübe birikimidir.
Klasik dönemlerinde kurduğu dünya düzenin en güçlü yanını oluşturan bu özellik, gerileme döneminde dış faktörlerin etkisiyle Osmanlı Devleti'nin yumuşak kamı haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nin son asrı sömürgeci güçler tarafından kışkırtılan yerel kimlikler ile ülke bütünlüğünü sağlayacak üst kimlik arasında uyum kurma çabalan ile geçti. Tanzimat döneminin Osmanlıcılık Sultan II. Abdülhamid'in İslamcılık ve İttihat Terakki firkasının Türkçülük politikalan aslında bu siyasi kimlik-yerel kimlik çatışmasını iç ve dış politikada etkinlik sağlayacak üst kimlikler ile aşma çabasıdır. Bu çabalar II. Abdülhamid döneminde olduğu gibi esnek politikalarla desteklendiğinde devletin dağılma sürecini geciktirmiş; İttihat Terakki döneminde olduğu gibi yerel kimlikler arasındaki çatışmayı artıran daha katı politikalar izlendiğinde de dağılma sürecini hızlandırmıştır.
Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde kaybedilen topraklardan geriye çekilen müslüman unsurlar Türkiye Cumhuriyeti'nin üzerinde kurulduğu Anadolu topraklarını etnik kimlikler açısından gayrimüslim unsurlar dışında kaldığı mini bir Osmanlı haline getirmiştir. Osmanlı Devleti'nin topraklan olağanüstü düzeyde küçülmüş ama yerel kimlik yapılanmaları hemen hemen tümüyle bu küçük coğrafyaya aksetmiştir. Öte yandan karşılıklı göç dalgalan Anadolu topraklanın 99% nisbetinde müslümanlardan oluşan bir yapıya büründürmüştür. Bu anlamda Anadolu'nun yerel kimlikleri arasında belli bir uzlaşım alanı ve üst kimlik yapılanması doğmuştur. Yerel kimlikler sürmekle birlikte sosyal iletişimin artmasına paralel olarak yerel kimlik gruplan arasındaki ilişki yoğunluğu artmıştır.
Anadolu topraklarının bu kimlik yapılanmasının farkında olan Cumhuriyet'in ilk dönem siyasi eliti, içerde İslami kültür ve kurumlan siyasi yapıda etkisiz kılan bir yaklaşım sergilerken, dışarda uluslararası hukuk açısından Türkiye'deki üst kimliği İslam olarak görmekte ve azınlıklan Türkiye'deki sayılan sembolik düzeylere inmiş gayrimüslimler için sınırlamıştır. Tarihi kırılma çizgisini temel politika olarak benimseyen siyasi elitin siyasi kimlik konusunda Lozan'da oluşturulan uluslararası hukuk açısından İslam'ı ön plana çıkaran bu pragmatik tavrı, iç politikada sürdürülen tavır ile tutarlı hale getirilemediği için özellikle kaotik dönemlerde yerel etnik kimlik ile merkez tarafından belirlenen üst siyasi kimlik arasındaki çatışmanın yoğunluk kazanmasına yol açmıştır.
Özellikle Ortadoğu'daki çelişkileri artıran dış faktörlerle iç siyasi yapıdaki merkezin siyasi kimlik vurgusunun aynı anda arttığı dönemlerde belirginleşen bu çatışma bugün Türkiye'deki siyasi sistemin en öncelikli problemlerinden birisi halini almış bulunmaktadır. Son seçimlerde MHP ve HADEP'in almış olduğu neticeler bu açıdan özel bir önem taşımaktadır.
Kökenleri İttihat Terakki dönemindeki Türkçülük akımına kadar giden Türk milliyetçiliği hareketi Osmanlı'nın son dönemlerinde müslüman gruplar arasındaki karşı milliyetçilik hareketlerinin hem kaynağı hem de ürünüdür. Osmanlı döneminde özellikle Türk, Arap ve Arnavut unsurlar arasındaki milliyetçilik akımlarının dış konjunktürle birleşerek devleti çözücü yönde yaptığı etki unutulmamalıdır. Kendisi de bir Arnavut olan Mehmet Akif'in şiirlerinde şiddetle tenkit ettiği bu çözücü etki çoğunluğu oluşturan Türkler adına sistemin merkezine yerleşen ve kendi etnik kimliğini üst siyasi kimlik haline dönüştüren Türkçülük akımı ile yerel alanlarda dış faktörlerin de etkisiyle güç kazanan ve yerel kimlikleri bağımsız siyasi kimlikler haline dönüştürmeye çalışan yerel milliyetçilik akımları arasındaki gerilimden doğmaktadır. Yatıştırıcı etki yapan ortak gerilim laik ya da marksist siyasi söylemin yaygınlaştığı dönemlerde tekrar hız kazanmaktadır.
Türkçülük hareketi İttihat Terakki döneminden bugüne siyasi sistem ile dış konjunktürün de etkili olduğu inişli çıkışlı bir ilişki içinde olagelmiştir. İttihat Terakki dönemindeki çözücü etkisi dolayısıyla itibar kaybeden ve Cumhuriyet'i kuran siyasi elit ile İttihat Terakki yöneticileri arasındaki rekabetten de etkilenen bu akım sistemin ihtiyacına göre merkeze yaklaşan ya da merkez dışına itilen bir konumda kalmıştır. Mesela Avrupa'da milliyetçi ideolojilerin yükseldiği iki dünya savaşı arasında ve özellikle de Nazi Almanyası'nın başarılı olduğu dönemlerde merkeze yakınlaşan bu akım Almanya'nın yenilgisinin kesinleştiği 1944 yılında sistem tarafından tam bir zulme tabi tutulmuştur. O günlerde milliyetçi liderlerin tabutluklara konması biraz da uluslararası konjunktürde galiplerin yanında yer alma gayretinin konjunktürel bir sonucudur. Daha sonra Türkiye'de Marksist akımların yaygınlık kazandığı dönemlerde tekrar merkeze yaklaşan ve muhtemel bir Sovyet tehdidi karşısında halkın mobilize edilmesini sağlama misyonu üstlenen milliyetçi hareket 12 Eylül müdahelesinden sonra sistem tarafından tekrar cezalandırmıştır. Cumhuriyet'in kuruluş döneminde coğrafi sınırlara atıfta bulunan milliyetçilik anlayışı konjunktürel gerekçelerle milliyetçilik akımının merkezle olan bu ilişkisine paralel bir değişim geçirmiştir.
MHP'nin Türk milliyetçiliği hareketinin siyasi örgütlenmesi olarak seksenli yıllann sonlarından itibaren kaydettiği göreceli ilerleme iki temel faktörle izah edilebilir. Bunların birincisi dışarda Sovyetler'in çözülmesine paralel olarak diğer Türk topluluklarının özgürlüklerine kavuşmalarının sağladığı ivme, ikincisi ise içerde tırmanan terör olaylarının karşı milliyetçilikleri tahrik etmesidir.
Yine de karşı milliyetçilikleri körükleyen bu uluslararası, bölgesel ve iç kaotik ortama rağmen MHP son seçimlerde umduğu başarıyı gösterememiştir. Fransa, Almanya ve Avusturya gibi çok daha istikrarlı siyasal yapılara sahip ülkelerde bile yeni milliyetçilik hareketlerinin yükselişe geçtiği bir dönemde MHP'nin geçmiş seçimlere göre oylarını artırmasına rağmen barajı geçememesinin temel sebebi sistemle ve sosyo-kültürel süreklilik unsurları ile ilişkilerinde çizdiği zikzaklarda aranmalıdır. Türkçülük ile İslami değerler arasındaki denge arayışını konjunktürel dalgalanmalara bırakan MHP yönetimi bu açıdan her an geri dönebilecek tepki oylarını toplamış ama hâlâ dar kadro faaliyetini kitlesel bir tabana yönlendirecek bir alt yapı kuramamıştır. Bu konjunktürel şartlara bağlı olarak bünyesindeki daha islami görünen unsurlan ayıklayan, İsrail ile yakın temaslara giren ve son olarak Türkçe ezan meselesi ile sarsılan MHP ciddi bir prestij kaybına uğramıştır. Öte yandan yine sistemin merkezine doğru yaklaşmış olmanın tabii bir yansıması olarak DYP-SHP (CHP) hükümetlerine verilen destek ve hanedan söylentilerinin oluşturduğu huzursuzluk MHP'nin Meclis dışında kalması sonucunu doğurmuştur. MHP bu sebeplerle diğer birçok ülkede görülen ve genellikle büyük yerleşim merkezlerini etkileyen ve üst siyasi kimliğe dayalı yaygın bir milliyetçilik dalgasından çok belli yörelerde etkinlik kazanan bir siyasi hareket olma niteliği taşımaktadır. Orta Anadolu'da yoğunlaşan MHP oylan büyük şehirlerde ve özellikle Batı Anadolu ve Akdeniz'de etkisiz kalmıştır.
MHP'nin sistem ve sosyo-kültürel yapının süreklilik unsurlan arasında yaşadığı çelişkinin bir benzeri de HADEP açısından yaşanmıştır. HEP-DEP çizgisinin dayandığı marksist-milliyetçi söylemi yumuşatarak daha geniş bir kitle tabanı elde etmek isteyen HADEP'te bölgesel gerilimin ve karşı milliyetçilik akımının tepki oylannın ötesinde istediği neticeyi alamamıştır. HADEP'in oy dağılımı da incelendiğinde alternatif bir siyasi kimliğe dayanan geniş toplumsal temelli bir milliyetçilik akımından çok yerel şartların ivme kazandırdığı bir karşı milliyetçilik hareketi olma niteliği ağır basmaktadır. HADEP genel ortalamasını bir tek Güneydoğu Anadolu'da geçme başarısını gösterebilmiştir. Güneydoğu'da 17.5% civarında olan HADEP göç hareketlerinin yoğun olduğu dört büyük şehirde ancak 3.78% civarında kalmış; Akdeniz ve Batı Anadolu'da ise hemen hemen tamamen yok olmuştur. Diyarbakır'da 45.2%, Batman'da 37.4%, Hakkari'de 54% olan HADEP oyların büyük patlama beklenen büyük şehirlerde ve Mersin gibi göç alan bölgelerde 3-4% seviyesinin altında kalmıştır.
Bu tablo Türkiye'deki karşı milliyetçilik hareketlerinin birçok başka bölgede -mesela Balkanlar'da ya da Kafkaslar'da görülen şekilde gerçek bir sosyal kutuplaşmadan çok üst siyasi kimlik ile yerel kimlikler arasındaki uyum probleminden kaynaklanan ve konjunktürel şartlarla desteklenen bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır. Karşı milliyetçilik akımlarının etkili olduğu bölgelerdeki İslam üst sosyal kimliği farkı sosyo-kültürel gruplar arasındaki gerilimi azaltmakta ve tarihi kırılma çizgisinin oluşturduğu Marksist ve laik siyasi söylemin gerdiği sosyal tabakaları birbirine yaklaştırmaktadır. RP'nin Güneydoğu'da HADEP'i, Orta Anadolu'da MHP'yi, bu kimliklerin en yoğun olarak bulunduğu büyük şehirlerde de her ikisinin toplamını da çok gerilerde bırakan oy toplamış olması bu gerçeği ortaya koymaktadır.
Yine de yerel kimlikler ile siyasi kimlik arasında uyum problemi yaşayan siyasi sistemin barajlar dolayısıyla milliyetçi kimlikleri siyasi platforma taşıyan yaklaşık 13% civarındaki oy potansiyelini Meclis dışında bırakmış olması gerilimi siyasi sistem dışına iten önemli bir sonuç doğurmuştur. Bu tür akımları üst sosyal kimliklerle kontrol altında tutamayan ve farklı kimlik yapılanmalarının siyasi platformda seslendirilmesini sağlayamayan siyasi sistemler kısa dönemli istikrar için uzun dönemli kültür bütünlüklerini feda ederler. Hem bu karşı milliyetçilik akımları hem de siyasi sistemin öngördüğü kırılma çizgisi geçmiş tarihi birikimin getirdiği ve asırlar süren bir sürecin oluşturduğu sosyo-politik şuura aykırı olan milliyetçilik akımının o sosyo-kültürel çevre ile yaşadığı çelişkiyi çözememesinin sıkıntısını yaşamaktadır.
Bugün Türkiye'nin zayıf karnı da güç potansiyeli de yerel kimliklerin çeşitliliğine yol açan tarihi birikimin ortaya koyduğu mini Osmanlı özelliğidir. Bu özellik tarihi süreklilik unsurlarının sağladığı temel üzerinde sağlam politikalarla desteklendiği takdirde hem üst sosyo-kültürel kimlik ile yerel kimlikler arasında bir uyum sağlayacak hem de bu kimliklerin sınırlar ötesindeki bağlantılan ile sağlam köprülerin dolayısıyla etkin bölgesel politikalann oluşmasını temin edecektir. Aksi takdirde sığbir yerellikle birbirlerine karşı tahrik edilmiş milliyetçilik akımları aynen Osmanlı'nın son dönemlerinde olduğu gibi çözücü bir etki yaparak bütün tarafların dış faktörlerce sömürülmesi sonucunu doğuracaktır. Türkiye'de bugün en önemli siyasi mesele siyasi kimliğin hem tarihi süreklilik unsurlarını dinamik bir tarzda devreye sokacak hem de yerel kimlikler arasındaki çatışma unsurlarını asgariye indirecek bir tarzda yeniden tanımlanmasıdır.
Klasik dönemlerinde kurduğu dünya düzenin en güçlü yanını oluşturan bu özellik, gerileme döneminde dış faktörlerin etkisiyle Osmanlı Devleti'nin yumuşak kamı haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nin son asrı sömürgeci güçler tarafından kışkırtılan yerel kimlikler ile ülke bütünlüğünü sağlayacak üst kimlik arasında uyum kurma çabalan ile geçti. Tanzimat döneminin Osmanlıcılık Sultan II. Abdülhamid'in İslamcılık ve İttihat Terakki firkasının Türkçülük politikalan aslında bu siyasi kimlik-yerel kimlik çatışmasını iç ve dış politikada etkinlik sağlayacak üst kimlikler ile aşma çabasıdır. Bu çabalar II. Abdülhamid döneminde olduğu gibi esnek politikalarla desteklendiğinde devletin dağılma sürecini geciktirmiş; İttihat Terakki döneminde olduğu gibi yerel kimlikler arasındaki çatışmayı artıran daha katı politikalar izlendiğinde de dağılma sürecini hızlandırmıştır.
Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde kaybedilen topraklardan geriye çekilen müslüman unsurlar Türkiye Cumhuriyeti'nin üzerinde kurulduğu Anadolu topraklarını etnik kimlikler açısından gayrimüslim unsurlar dışında kaldığı mini bir Osmanlı haline getirmiştir. Osmanlı Devleti'nin topraklan olağanüstü düzeyde küçülmüş ama yerel kimlik yapılanmaları hemen hemen tümüyle bu küçük coğrafyaya aksetmiştir. Öte yandan karşılıklı göç dalgalan Anadolu topraklanın 99% nisbetinde müslümanlardan oluşan bir yapıya büründürmüştür. Bu anlamda Anadolu'nun yerel kimlikleri arasında belli bir uzlaşım alanı ve üst kimlik yapılanması doğmuştur. Yerel kimlikler sürmekle birlikte sosyal iletişimin artmasına paralel olarak yerel kimlik gruplan arasındaki ilişki yoğunluğu artmıştır.
Anadolu topraklarının bu kimlik yapılanmasının farkında olan Cumhuriyet'in ilk dönem siyasi eliti, içerde İslami kültür ve kurumlan siyasi yapıda etkisiz kılan bir yaklaşım sergilerken, dışarda uluslararası hukuk açısından Türkiye'deki üst kimliği İslam olarak görmekte ve azınlıklan Türkiye'deki sayılan sembolik düzeylere inmiş gayrimüslimler için sınırlamıştır. Tarihi kırılma çizgisini temel politika olarak benimseyen siyasi elitin siyasi kimlik konusunda Lozan'da oluşturulan uluslararası hukuk açısından İslam'ı ön plana çıkaran bu pragmatik tavrı, iç politikada sürdürülen tavır ile tutarlı hale getirilemediği için özellikle kaotik dönemlerde yerel etnik kimlik ile merkez tarafından belirlenen üst siyasi kimlik arasındaki çatışmanın yoğunluk kazanmasına yol açmıştır.
Özellikle Ortadoğu'daki çelişkileri artıran dış faktörlerle iç siyasi yapıdaki merkezin siyasi kimlik vurgusunun aynı anda arttığı dönemlerde belirginleşen bu çatışma bugün Türkiye'deki siyasi sistemin en öncelikli problemlerinden birisi halini almış bulunmaktadır. Son seçimlerde MHP ve HADEP'in almış olduğu neticeler bu açıdan özel bir önem taşımaktadır.
Kökenleri İttihat Terakki dönemindeki Türkçülük akımına kadar giden Türk milliyetçiliği hareketi Osmanlı'nın son dönemlerinde müslüman gruplar arasındaki karşı milliyetçilik hareketlerinin hem kaynağı hem de ürünüdür. Osmanlı döneminde özellikle Türk, Arap ve Arnavut unsurlar arasındaki milliyetçilik akımlarının dış konjunktürle birleşerek devleti çözücü yönde yaptığı etki unutulmamalıdır. Kendisi de bir Arnavut olan Mehmet Akif'in şiirlerinde şiddetle tenkit ettiği bu çözücü etki çoğunluğu oluşturan Türkler adına sistemin merkezine yerleşen ve kendi etnik kimliğini üst siyasi kimlik haline dönüştüren Türkçülük akımı ile yerel alanlarda dış faktörlerin de etkisiyle güç kazanan ve yerel kimlikleri bağımsız siyasi kimlikler haline dönüştürmeye çalışan yerel milliyetçilik akımları arasındaki gerilimden doğmaktadır. Yatıştırıcı etki yapan ortak gerilim laik ya da marksist siyasi söylemin yaygınlaştığı dönemlerde tekrar hız kazanmaktadır.
Türkçülük hareketi İttihat Terakki döneminden bugüne siyasi sistem ile dış konjunktürün de etkili olduğu inişli çıkışlı bir ilişki içinde olagelmiştir. İttihat Terakki dönemindeki çözücü etkisi dolayısıyla itibar kaybeden ve Cumhuriyet'i kuran siyasi elit ile İttihat Terakki yöneticileri arasındaki rekabetten de etkilenen bu akım sistemin ihtiyacına göre merkeze yaklaşan ya da merkez dışına itilen bir konumda kalmıştır. Mesela Avrupa'da milliyetçi ideolojilerin yükseldiği iki dünya savaşı arasında ve özellikle de Nazi Almanyası'nın başarılı olduğu dönemlerde merkeze yakınlaşan bu akım Almanya'nın yenilgisinin kesinleştiği 1944 yılında sistem tarafından tam bir zulme tabi tutulmuştur. O günlerde milliyetçi liderlerin tabutluklara konması biraz da uluslararası konjunktürde galiplerin yanında yer alma gayretinin konjunktürel bir sonucudur. Daha sonra Türkiye'de Marksist akımların yaygınlık kazandığı dönemlerde tekrar merkeze yaklaşan ve muhtemel bir Sovyet tehdidi karşısında halkın mobilize edilmesini sağlama misyonu üstlenen milliyetçi hareket 12 Eylül müdahelesinden sonra sistem tarafından tekrar cezalandırmıştır. Cumhuriyet'in kuruluş döneminde coğrafi sınırlara atıfta bulunan milliyetçilik anlayışı konjunktürel gerekçelerle milliyetçilik akımının merkezle olan bu ilişkisine paralel bir değişim geçirmiştir.
MHP'nin Türk milliyetçiliği hareketinin siyasi örgütlenmesi olarak seksenli yıllann sonlarından itibaren kaydettiği göreceli ilerleme iki temel faktörle izah edilebilir. Bunların birincisi dışarda Sovyetler'in çözülmesine paralel olarak diğer Türk topluluklarının özgürlüklerine kavuşmalarının sağladığı ivme, ikincisi ise içerde tırmanan terör olaylarının karşı milliyetçilikleri tahrik etmesidir.
Yine de karşı milliyetçilikleri körükleyen bu uluslararası, bölgesel ve iç kaotik ortama rağmen MHP son seçimlerde umduğu başarıyı gösterememiştir. Fransa, Almanya ve Avusturya gibi çok daha istikrarlı siyasal yapılara sahip ülkelerde bile yeni milliyetçilik hareketlerinin yükselişe geçtiği bir dönemde MHP'nin geçmiş seçimlere göre oylarını artırmasına rağmen barajı geçememesinin temel sebebi sistemle ve sosyo-kültürel süreklilik unsurları ile ilişkilerinde çizdiği zikzaklarda aranmalıdır. Türkçülük ile İslami değerler arasındaki denge arayışını konjunktürel dalgalanmalara bırakan MHP yönetimi bu açıdan her an geri dönebilecek tepki oylarını toplamış ama hâlâ dar kadro faaliyetini kitlesel bir tabana yönlendirecek bir alt yapı kuramamıştır. Bu konjunktürel şartlara bağlı olarak bünyesindeki daha islami görünen unsurlan ayıklayan, İsrail ile yakın temaslara giren ve son olarak Türkçe ezan meselesi ile sarsılan MHP ciddi bir prestij kaybına uğramıştır. Öte yandan yine sistemin merkezine doğru yaklaşmış olmanın tabii bir yansıması olarak DYP-SHP (CHP) hükümetlerine verilen destek ve hanedan söylentilerinin oluşturduğu huzursuzluk MHP'nin Meclis dışında kalması sonucunu doğurmuştur. MHP bu sebeplerle diğer birçok ülkede görülen ve genellikle büyük yerleşim merkezlerini etkileyen ve üst siyasi kimliğe dayalı yaygın bir milliyetçilik dalgasından çok belli yörelerde etkinlik kazanan bir siyasi hareket olma niteliği taşımaktadır. Orta Anadolu'da yoğunlaşan MHP oylan büyük şehirlerde ve özellikle Batı Anadolu ve Akdeniz'de etkisiz kalmıştır.
MHP'nin sistem ve sosyo-kültürel yapının süreklilik unsurlan arasında yaşadığı çelişkinin bir benzeri de HADEP açısından yaşanmıştır. HEP-DEP çizgisinin dayandığı marksist-milliyetçi söylemi yumuşatarak daha geniş bir kitle tabanı elde etmek isteyen HADEP'te bölgesel gerilimin ve karşı milliyetçilik akımının tepki oylannın ötesinde istediği neticeyi alamamıştır. HADEP'in oy dağılımı da incelendiğinde alternatif bir siyasi kimliğe dayanan geniş toplumsal temelli bir milliyetçilik akımından çok yerel şartların ivme kazandırdığı bir karşı milliyetçilik hareketi olma niteliği ağır basmaktadır. HADEP genel ortalamasını bir tek Güneydoğu Anadolu'da geçme başarısını gösterebilmiştir. Güneydoğu'da 17.5% civarında olan HADEP göç hareketlerinin yoğun olduğu dört büyük şehirde ancak 3.78% civarında kalmış; Akdeniz ve Batı Anadolu'da ise hemen hemen tamamen yok olmuştur. Diyarbakır'da 45.2%, Batman'da 37.4%, Hakkari'de 54% olan HADEP oyların büyük patlama beklenen büyük şehirlerde ve Mersin gibi göç alan bölgelerde 3-4% seviyesinin altında kalmıştır.
Bu tablo Türkiye'deki karşı milliyetçilik hareketlerinin birçok başka bölgede -mesela Balkanlar'da ya da Kafkaslar'da görülen şekilde gerçek bir sosyal kutuplaşmadan çok üst siyasi kimlik ile yerel kimlikler arasındaki uyum probleminden kaynaklanan ve konjunktürel şartlarla desteklenen bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır. Karşı milliyetçilik akımlarının etkili olduğu bölgelerdeki İslam üst sosyal kimliği farkı sosyo-kültürel gruplar arasındaki gerilimi azaltmakta ve tarihi kırılma çizgisinin oluşturduğu Marksist ve laik siyasi söylemin gerdiği sosyal tabakaları birbirine yaklaştırmaktadır. RP'nin Güneydoğu'da HADEP'i, Orta Anadolu'da MHP'yi, bu kimliklerin en yoğun olarak bulunduğu büyük şehirlerde de her ikisinin toplamını da çok gerilerde bırakan oy toplamış olması bu gerçeği ortaya koymaktadır.
Yine de yerel kimlikler ile siyasi kimlik arasında uyum problemi yaşayan siyasi sistemin barajlar dolayısıyla milliyetçi kimlikleri siyasi platforma taşıyan yaklaşık 13% civarındaki oy potansiyelini Meclis dışında bırakmış olması gerilimi siyasi sistem dışına iten önemli bir sonuç doğurmuştur. Bu tür akımları üst sosyal kimliklerle kontrol altında tutamayan ve farklı kimlik yapılanmalarının siyasi platformda seslendirilmesini sağlayamayan siyasi sistemler kısa dönemli istikrar için uzun dönemli kültür bütünlüklerini feda ederler. Hem bu karşı milliyetçilik akımları hem de siyasi sistemin öngördüğü kırılma çizgisi geçmiş tarihi birikimin getirdiği ve asırlar süren bir sürecin oluşturduğu sosyo-politik şuura aykırı olan milliyetçilik akımının o sosyo-kültürel çevre ile yaşadığı çelişkiyi çözememesinin sıkıntısını yaşamaktadır.
Bugün Türkiye'nin zayıf karnı da güç potansiyeli de yerel kimliklerin çeşitliliğine yol açan tarihi birikimin ortaya koyduğu mini Osmanlı özelliğidir. Bu özellik tarihi süreklilik unsurlarının sağladığı temel üzerinde sağlam politikalarla desteklendiği takdirde hem üst sosyo-kültürel kimlik ile yerel kimlikler arasında bir uyum sağlayacak hem de bu kimliklerin sınırlar ötesindeki bağlantılan ile sağlam köprülerin dolayısıyla etkin bölgesel politikalann oluşmasını temin edecektir. Aksi takdirde sığbir yerellikle birbirlerine karşı tahrik edilmiş milliyetçilik akımları aynen Osmanlı'nın son dönemlerinde olduğu gibi çözücü bir etki yaparak bütün tarafların dış faktörlerce sömürülmesi sonucunu doğuracaktır. Türkiye'de bugün en önemli siyasi mesele siyasi kimliğin hem tarihi süreklilik unsurlarını dinamik bir tarzda devreye sokacak hem de yerel kimlikler arasındaki çatışma unsurlarını asgariye indirecek bir tarzda yeniden tanımlanmasıdır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.