TR
EN
AR
FR
RU
UR
Tarih ipoteği
Toplumların
kendi coğrafi konumlarını eksen edinen mekan algılamaları ile, kendi tarihi tecrübelerini eksen edinen zaman algılamaları stratejik yönelişleri ve dış politika yapımını etkileyen zihniyet altyapısını oluşturur. Özellikle tarihi mirası yorumlama, toplumların bu öznel şartlarının eseridir. Bir tecrübe birikimi olan tarihi mirasın olumsuz yönlerinden gerekli dersleri alan, olumlu yönlerini de ivme kazandırıcı bir unsur olarak devreye sokabilen toplumlar geçmişlerini bir korku ya da tedirginlik içinde değerlendirmezler. Son günlerde tarihi mirasımızın en ağır yükü olan Sevr'e yönelik kaygı yüklü ilginin tekrar uyanmış olması bundan birkaç sene önce Almanya'da yayınlanan bir makaleyi hatırlatmaktadır. Martin ve Slyvia Greiffenhagen'in kaleme aldıkları ve Internationale Politik dergisinin 1995/8 nüsnasında yayınlanan bu makalenin başlığı Almanya'nın dış politikası ile tarihi miras algılaması arasındaki ikilemli ilişkiyi çarpıcı bir şekilde ortaya koymaktadır: Hypothek der Vergangenheit: Belastungen der aussenpolitischen Handlungsfahigkeit (Mazinin İpoteği: Dış politikada eylem kabiliyeti üzerindeki yükler).
Siyasal kültür ile dış politika arasındaki bağımlılığı ele alan ve Thomas Luckmann'ın insan kişiliğinin içten dışa doğru değil dıştan içe doğru şekillendiği görüşünden hareketle Alman dış politika stratejisinin algılanış biçimlerinin doğurduğu problemleri ele alan makale, gerek Almanya'nın kendi içinde yaşamakta olduğu tarihi çelişkiyi gerekse bu çelişkinin dışarda doğurduğu psikolojik ve kültürel tepkileri ortaya koymaktadır.
Alman bilinci ile stratejisi arasındaki psikolojik ve rasyonel bağ aslında Alman tarihi ile reelpolitik arasındaki onulmaz çelişkiden hem etkilenmekte hem de onu belirlemektedir. Bu açıdan ele alındığında, Alman ve Yahudi kimlik bilinci ile stratejik oluşumu arasında ilginç bir benzerlik vardır. Yahudi bilincinin en önemli sorunsalı kutsal metinlerden kaynaklanan üstün ve seçilmiş kavim inancı ile getto ve sürgünlerden oluşan tarihi tecrübe arasındaki muazzam çelişkinin doğurduğu gerilimdir. Arthur Koestler'in Yahudi nörozu olarak nitelediği toplum psikolojisinin altyapısını da oluşturan bu gerilim, hem yahudi bilincinin tarihi algılayış biçimini hem de değişen politik konjunktürün gerektirdiği tepkilerin ve stratejilerin oluşturulma sürecini doğrudan belirlemektedir.
Benzer bir çelişkiyi Alman kimlik bilinci ve Alman tarihi tecrübesi arasında görmek mümkündür. Germenlerin Avrupa'ya girişlerinden bu yana kimlik oluşumunu etkileyen tarihi/kültürel süreklilik bilinci ile birlik-bölünme ve atılım-yenilgi sarkaçlarında gidip gelen siyasi süreksizlik arasındaki gerilim Alman stratejik yönelişinin en temel sorunsalı olagelmiştir. Birlik-bölünme ve atılım-yenilgi arasında yoğun bir gerilim içinde seyreden bu psikolojik gel-git bir taraftan Almanların hem kimlik ve stratejik yöneliş arasındaki ilişkiyi görüş tarzlarını hem de dış politika yapım sürecini ve araçlarını, diğer taraftan da tarih boyunca birçok kez Almanlarla hegemonik güç mücadelesi içine girmiş bulunan diğer güçlerin Almanya'nın dış politika hamlelerini algılayış biçimlerini etkilemektedir. Alman ekonomik gücünün temerküzünü müteakib gerçekleşen Alman birliğinin doğurduğu kaygılar bu çerçeve içinde anlam kazanmaktadır.
Tarihin ipoteği düşüncesi Arthur Koestler'in nöroz tanımını haklı çıkaran psikolojik bir yük oluşturmakta ve böylesi bir ipoteği üzerinde hisseden toplumların ufuklarına perdeler, ayaklarına prangalar koyarak rasyonel bir dış politika geliştirmelerini engellemektedir. Biz ne Yahudiler gibi seçilmiş kavim inancı ve getto geçmişinin getirdiği psikolojik bir yükü, ne de Almanlar gibi iki dünya savaşına yol açmış olmanın yol açtığı bir tarihi miras ipoteğinin baskısını üzerimizde hissediyoruz.
Buna rağmen kendimizi bir Sevr psikozuna kaptırmamız ciddi bir psikolojik ve stratejik zaaf oluşturmaktadır. Sevr, Almanların hissettiği tarih ipoteğinin aksine, bir suçluluk sebebi değil, mazlum bir milletin haketmediği bir cezadır. Bizim Avrupalılar nezdinde suç oluşturan tarihi bir eylemimiz varsa, o da etnik kıyım ve jenosid gibi savaş suçları içermeyen adil iki savaş sonunda Viyana'yı iki kez kuşatmamız ve ikincisinde geri çekilmek zorunda kalmış olmamızdır. Eğer Avrupalıların hala bizi tarihte iki kez Viyana'yı kuşatmış olmamız dolayısıyla cezalandıracakları düşüncesindeysek, böyle bir cezanın önüne geçmek korku ve tedirginlikle değil, milletin tarihi kimliği ile bütünleşmiş onurlu ve rasyonel bir strateji geliştirmekle mümkün olabilir. Sevr korkusuna bağlı bir Türk nörozu geliştirmek suretiyle ufkumuzu karartmaktansa, zihinlerimizi ve psikolojilerimizi özgürleştirecek bir açılımı gerçekleştirmeye gayret etmeliyiz.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.