TR
EN
AR
FR
RU
UR
Türkiye'nin son kozu
Geçen Pazar günkü yazımızda, Ortadoğu'da kalıcı bir barış için sadece Irak'ın kimyasal silahlarına yönelik askerî bir operasyonun değil, Doğu Akdeniz'den (Kıbrıs'ı da içine alacak şekilde) Hürmüz Boğazı'na, Kuzey Kafkasya'dan bir non konvansiyonel silahlardan arındırılmış bölge oluşturulması gerekliğini ifade etmiş ve Türkiye'nin bu konuda başlatacağı bir inisiyatifin hem ulusal çıkarlarımız hem de bölgesel barış için özel bir önem taşıdığını vurgulamıştık. Bugün, böyle bir inisiyatifin gerekçeleri, gelecek yazımızda ise hayata geçiriliş safhaları ve işleyiş mekanizmaları üzerinde durmaya çalışacağız.
Bölgenin tüm non konvansiyonel silahlardan arındırılması ilke bazında gereklidir, Çünkü;
1. Bu bölge ulus devletlerin egemenlik alanları dışında bütün insanlık birikiminin, kadim medeniyetlerin ve büyük dinlerin merkezidir. Silahlan hangi ülke kime karşı kullanırsa kullansın yokedilen miras başta islam medeniyeti olmak üzere Hristiyanlık, Yahudilik ve yerel medeniyet havzalarını da kapsamakta ve bütün insanlığı ilgilendirmektedir. Ne Bağdat Saddam ve Clinton'ın taktik hesaplarının mekanikliğine, ne Kudüs Netanyahu'nun insafına, ne Şam Hafız Esad'ın hırsına terkedilebilir. Kudüs Hz. Süleyman (A.S), Hz. İsa (A.S) ve Hz. Muhammed (A.S)'in ilahi miraslarını, Bağdat imam-ı Azam imam Musa Kasım, Abdulkadir Geylani gibi şahsiyetlerin izlerini taşıyan bir medeniyet birikimini ihtiva etmektedir. Bu miras Türkiye için daha da özel bir önem ifade etmektedir. Çünki bütün bu medeniyet birikimi en uzun barış dönemini ve son koruma iradesini Osmanlılar elinde yaşamıştır. Bu medeniyet mirasının dokusunu beş asır hassasiyetle koruyanların torunları, bu mirasın Saddam'ın kimyasal silahları ya da Amerika'nın son model tahrip teknolojisinin elinde yok edilişini Sayın Ecevit'in tabiriyle Amerika'daki köşesinde bir bilgisayar oyununu seyredercesine hissiz bir şekilde takip edecek tarihsiz bir toplumun iradesine boyun eğerek seyredemez. Ayrıca II. Dünya Savaşı'nda Almanya'yı yerle bir eden müttefik bombardımanında Amerikalı komutanların Kutsal Roma Germen İmparatorluğumun tarihi ve kültürel merkezi olan Heidelberg'e, bu şehrin ilim mirasına saygı dolayısıyla, tek bir bomba bile atılmasına izin vermedikleri de unutulmamalıdır. Hitler'in saldırgan tutumuna rağmen Heidelberg'e gösterilen bu saygıyı takdirle yâdediyoruz; ancak Bağdat'ın da Heidelberg'den daha az değer taşıdığına inanmıyoruz. Heidelberg Ortaçağ karanlığında iken Bağdat ilmin, felsefenin ve sanatın zirvesini yaşıyordu. Muhtemel bir non konvansiyonel savaşta yıkılacak olan Bağdat, Kudüs ve Şam gibi şehirler Saddam'a, Netanyahu'ya, Clinton'a, ya da Hafız Esad'a babalarından miras kalmamıştır; ve tüm bu şehirler Konya kadar, Bursa kadar, Diyarbakır kadar bizden medeniyet unsurları ihtiva etmektedir. Türkiye bu sorumluluk duygusu ile böyle bir bölgesel inisiyatife öncülük etmelidir.
2. Bu bölge yeryüzünün en zengin doğal kaynaklarına sahiptir. Bu kaynakların tahribi küresel nitelikli bunalımlar doğurabilir çünkü non konvansiyonel silahların bu doğal kaynaklar üzerinde yapacağı etki Hiroşima'nın da, Çemobil'in de çok ötesinde, öncelikle bölgenin, kademeli olarak da tüm insanlığın geleceğini karartacaktır.
3. Yeryüzünün en hassas jeopolitik ve jeostratejik kuşağını oluşturan bu bölgenin non konvansiyonel silahlardan arındırılması küresel barışa ve yumuşamaya da önemli katkılarda bulunacaktır. Böylesi bir inisiyatif tarafların reel politiği açısından da önemli ulusal çıkarlar barındırmaktadır;
1. ABD açısından bakıldığında Irak'taki kimyasal silahları da içeren böylesi bir inisiyatif hem ABD'nin hedefine ulaşmasını sağlayacak, hem de ABD'nin tek taraflı ve sadece belli ülkelere yönelen tavır alışlarının yol açtığı imaj yıpranmasını engelleyecektir. Böylece ABD'nin BM'yi kendi ulusal çıkarlarına alet ettiği ve aslında gerçek bir barıştan çok taktik bir manevra peşinde olduğuna yönelik şüphelerin izale olmasına ve uluslararası hukukun ve sistemin objektifliğine olan inancın yenilenmesine yol açacaktır. Bu durum Saddam'ın elindeki önemli bir kozun da tümden alınması anlamına gelecektir.
2. Bu inisiyatif Irak açısından büyük ölçüde kabul edilebilir nitelikte olacaktır; çünkü Irak aslında onurlu bir teslimiyete hazır bir görünüm sergilemektedir. Bütün bölgeye yönelik bir inisiyatif Irak için onur kırıcı olmayan, kabul edilebilir bir alternatiftir.
3. Bölgenin non konvansiyonel silahlardan tümüyle arındırılması Ortadoğu barış sürecine de yeni ve önemli bir ivme kazandıracaktır. Bugünkü krizin büyük ölçüde barış sürecinde tıkanma ve israil'in takvimi sürekli olarak geciktirmesi ile ilgili olduğu da aşikardır, israil de dahil bütün bölgeyi kuşatan bir inisiyatif Filistin'de de gereken yankısını bulacak ve barışa olan inancın yenilenmesini sağlayacaktır.
4. Bu inisiyatif israil için de önemli unsurlar ihtiva etmektedir, israil belki de hiçbir zaman kullanmayacağı nükleer gücü bölgesel denetime açmanın karşılığında, kendisine karşı hiç güven duymamış olan bölge halkları ile psikolojik engeller aşma konusunda önemli bir mesafe alacaktır. Böyle bir durum İsrail'in güvenlik kaygılarını ve bölgesel dışlanmışlığını önemli ölçüde azaltacak ve belki de ilk defa herzaman problemli olageldiği Irak ve İran ile bir meselede müzakere zemini bulmasını sağlayacaktır.
5. Bu inisiyatif hem Saddam'ın kimyasal silahlarından, hem de İsrail'in nükleer kapasitesinden tedirgin olan Suudi Arabistan, Mısır, Suriye ve Ürdün gibi Arap ülkelerini de önemli ölçüde rahatlatacak ve bu ülkelerdeki kamuoyu baskısını azaltacaktır.
6. israil ve Irak'la en problemli ilişkiler içinde bulunan ülke olmakla birlikte ABD ile ilişkilerinde kısmi bir yumuşama süreci içine giren İran da böylesi bir bölgesel inisiyatif ile uluslararası sistemden dışlanmışlığın getirdiği manevra alanı problemini aşacak ve Körfez'de sağlanan yumuşamanın getirdiği rahatlama ile bölgedeki ilişkiler ağını pekiştirerek ekonomik kalkınmasına daha fazla kaynak ayırabilecektir.
7. ABD'nin tek taraflı müdahalesine pek sıcak bakmayan Rusya, Çin hatta Fransa gibi BM Güvenlik Konseyi üyeleri de böylesi bir alternatiften büyük bir memnuniyet duyacaklardır. Non konvansiyonel silahların yaygınlaşması nükleer silahlara sahip olan bu ülkeler açısından da istenen bir durum değildir. Ayrıca bu üç ülke de BM Güvenlik Konseyi içinde ABD'nin politikalarını meşrulaştıran bir görüntü içinde olmaktan bir rahatsızlık duymaktadır. BM Güvenlik Konseyi üyesi ülkelerin garantörlüğünde gerçekleştirilecek böylesi bölgesel bir inisiyatif bu ülkelerin uluslararası etkinliğini artıracağı için bu ülkelerin desteğini almak zor olmayacaktır.
8. Bu inisiyatif, belki de en büyük yararı uzun süredir dış politikada ciddi bir yalnızlaşma süreci içine giren Türkiye'ye sağlayacaktır. Türkiye'nin böyle bir inisiyatifi başlatması sadece Amerikancı-Saddamcı retoriğin denklemine sıkıştırılmış bölge politikamızın önünü açmakla kalmayacak, aynı zamanda Türkiye'nin büyük bir yıpranma geçiren uluslararası itibarını da güçlendirecektir. Bölgenin non konvansiyonel silahlardan arındırılması bu silahlara sahip olmayan ve konvansiyonel anlamda da bölgenin en güçlü ülkelerinden biri olan Türkiye'nin bölge-içi dengelerdeki konumunu güçlendirecektir. Bölgenin en uzun kıyı şeridine ve Doğu-Batı istikametindeki en derin kara ve hava sahası kullanım alanına sahip olan Türkiye bölgede konvansiyonel gücü kara, deniz ve hava etkinliği ile koordine bir şekilde kullanabilecek yegane ülke durumundadır. Avrupa içindeki anlaşmalar ve NATO içindeki konumu nedeniyle zaten non konvansiyonel silahlara yönelmesi son derece güç ve gereksiz olan Türkiye'nin, bölgenin bu silahlardan arındırılması doğrultusunda geliştireceği bir inisiyatif, ülkemize önemli bir bölgesel etkinlik alanı ve uluslararası bir prestij kazandıracaktır. Türkiye bu anlamda hem Ortadoğu'ya yönelik bir koruyucu şemsiye rolü kazanacak, hem de Doğu-Batı denklemine sıkıştırılmış kimlik ve strateji bunalımını aşma yönünde önemli bir adım atacaktır.
Bölgenin tüm non konvansiyonel silahlardan arındırılması ilke bazında gereklidir, Çünkü;
1. Bu bölge ulus devletlerin egemenlik alanları dışında bütün insanlık birikiminin, kadim medeniyetlerin ve büyük dinlerin merkezidir. Silahlan hangi ülke kime karşı kullanırsa kullansın yokedilen miras başta islam medeniyeti olmak üzere Hristiyanlık, Yahudilik ve yerel medeniyet havzalarını da kapsamakta ve bütün insanlığı ilgilendirmektedir. Ne Bağdat Saddam ve Clinton'ın taktik hesaplarının mekanikliğine, ne Kudüs Netanyahu'nun insafına, ne Şam Hafız Esad'ın hırsına terkedilebilir. Kudüs Hz. Süleyman (A.S), Hz. İsa (A.S) ve Hz. Muhammed (A.S)'in ilahi miraslarını, Bağdat imam-ı Azam imam Musa Kasım, Abdulkadir Geylani gibi şahsiyetlerin izlerini taşıyan bir medeniyet birikimini ihtiva etmektedir. Bu miras Türkiye için daha da özel bir önem ifade etmektedir. Çünki bütün bu medeniyet birikimi en uzun barış dönemini ve son koruma iradesini Osmanlılar elinde yaşamıştır. Bu medeniyet mirasının dokusunu beş asır hassasiyetle koruyanların torunları, bu mirasın Saddam'ın kimyasal silahları ya da Amerika'nın son model tahrip teknolojisinin elinde yok edilişini Sayın Ecevit'in tabiriyle Amerika'daki köşesinde bir bilgisayar oyununu seyredercesine hissiz bir şekilde takip edecek tarihsiz bir toplumun iradesine boyun eğerek seyredemez. Ayrıca II. Dünya Savaşı'nda Almanya'yı yerle bir eden müttefik bombardımanında Amerikalı komutanların Kutsal Roma Germen İmparatorluğumun tarihi ve kültürel merkezi olan Heidelberg'e, bu şehrin ilim mirasına saygı dolayısıyla, tek bir bomba bile atılmasına izin vermedikleri de unutulmamalıdır. Hitler'in saldırgan tutumuna rağmen Heidelberg'e gösterilen bu saygıyı takdirle yâdediyoruz; ancak Bağdat'ın da Heidelberg'den daha az değer taşıdığına inanmıyoruz. Heidelberg Ortaçağ karanlığında iken Bağdat ilmin, felsefenin ve sanatın zirvesini yaşıyordu. Muhtemel bir non konvansiyonel savaşta yıkılacak olan Bağdat, Kudüs ve Şam gibi şehirler Saddam'a, Netanyahu'ya, Clinton'a, ya da Hafız Esad'a babalarından miras kalmamıştır; ve tüm bu şehirler Konya kadar, Bursa kadar, Diyarbakır kadar bizden medeniyet unsurları ihtiva etmektedir. Türkiye bu sorumluluk duygusu ile böyle bir bölgesel inisiyatife öncülük etmelidir.
2. Bu bölge yeryüzünün en zengin doğal kaynaklarına sahiptir. Bu kaynakların tahribi küresel nitelikli bunalımlar doğurabilir çünkü non konvansiyonel silahların bu doğal kaynaklar üzerinde yapacağı etki Hiroşima'nın da, Çemobil'in de çok ötesinde, öncelikle bölgenin, kademeli olarak da tüm insanlığın geleceğini karartacaktır.
3. Yeryüzünün en hassas jeopolitik ve jeostratejik kuşağını oluşturan bu bölgenin non konvansiyonel silahlardan arındırılması küresel barışa ve yumuşamaya da önemli katkılarda bulunacaktır. Böylesi bir inisiyatif tarafların reel politiği açısından da önemli ulusal çıkarlar barındırmaktadır;
1. ABD açısından bakıldığında Irak'taki kimyasal silahları da içeren böylesi bir inisiyatif hem ABD'nin hedefine ulaşmasını sağlayacak, hem de ABD'nin tek taraflı ve sadece belli ülkelere yönelen tavır alışlarının yol açtığı imaj yıpranmasını engelleyecektir. Böylece ABD'nin BM'yi kendi ulusal çıkarlarına alet ettiği ve aslında gerçek bir barıştan çok taktik bir manevra peşinde olduğuna yönelik şüphelerin izale olmasına ve uluslararası hukukun ve sistemin objektifliğine olan inancın yenilenmesine yol açacaktır. Bu durum Saddam'ın elindeki önemli bir kozun da tümden alınması anlamına gelecektir.
2. Bu inisiyatif Irak açısından büyük ölçüde kabul edilebilir nitelikte olacaktır; çünkü Irak aslında onurlu bir teslimiyete hazır bir görünüm sergilemektedir. Bütün bölgeye yönelik bir inisiyatif Irak için onur kırıcı olmayan, kabul edilebilir bir alternatiftir.
3. Bölgenin non konvansiyonel silahlardan tümüyle arındırılması Ortadoğu barış sürecine de yeni ve önemli bir ivme kazandıracaktır. Bugünkü krizin büyük ölçüde barış sürecinde tıkanma ve israil'in takvimi sürekli olarak geciktirmesi ile ilgili olduğu da aşikardır, israil de dahil bütün bölgeyi kuşatan bir inisiyatif Filistin'de de gereken yankısını bulacak ve barışa olan inancın yenilenmesini sağlayacaktır.
4. Bu inisiyatif israil için de önemli unsurlar ihtiva etmektedir, israil belki de hiçbir zaman kullanmayacağı nükleer gücü bölgesel denetime açmanın karşılığında, kendisine karşı hiç güven duymamış olan bölge halkları ile psikolojik engeller aşma konusunda önemli bir mesafe alacaktır. Böyle bir durum İsrail'in güvenlik kaygılarını ve bölgesel dışlanmışlığını önemli ölçüde azaltacak ve belki de ilk defa herzaman problemli olageldiği Irak ve İran ile bir meselede müzakere zemini bulmasını sağlayacaktır.
5. Bu inisiyatif hem Saddam'ın kimyasal silahlarından, hem de İsrail'in nükleer kapasitesinden tedirgin olan Suudi Arabistan, Mısır, Suriye ve Ürdün gibi Arap ülkelerini de önemli ölçüde rahatlatacak ve bu ülkelerdeki kamuoyu baskısını azaltacaktır.
6. israil ve Irak'la en problemli ilişkiler içinde bulunan ülke olmakla birlikte ABD ile ilişkilerinde kısmi bir yumuşama süreci içine giren İran da böylesi bir bölgesel inisiyatif ile uluslararası sistemden dışlanmışlığın getirdiği manevra alanı problemini aşacak ve Körfez'de sağlanan yumuşamanın getirdiği rahatlama ile bölgedeki ilişkiler ağını pekiştirerek ekonomik kalkınmasına daha fazla kaynak ayırabilecektir.
7. ABD'nin tek taraflı müdahalesine pek sıcak bakmayan Rusya, Çin hatta Fransa gibi BM Güvenlik Konseyi üyeleri de böylesi bir alternatiften büyük bir memnuniyet duyacaklardır. Non konvansiyonel silahların yaygınlaşması nükleer silahlara sahip olan bu ülkeler açısından da istenen bir durum değildir. Ayrıca bu üç ülke de BM Güvenlik Konseyi içinde ABD'nin politikalarını meşrulaştıran bir görüntü içinde olmaktan bir rahatsızlık duymaktadır. BM Güvenlik Konseyi üyesi ülkelerin garantörlüğünde gerçekleştirilecek böylesi bölgesel bir inisiyatif bu ülkelerin uluslararası etkinliğini artıracağı için bu ülkelerin desteğini almak zor olmayacaktır.
8. Bu inisiyatif, belki de en büyük yararı uzun süredir dış politikada ciddi bir yalnızlaşma süreci içine giren Türkiye'ye sağlayacaktır. Türkiye'nin böyle bir inisiyatifi başlatması sadece Amerikancı-Saddamcı retoriğin denklemine sıkıştırılmış bölge politikamızın önünü açmakla kalmayacak, aynı zamanda Türkiye'nin büyük bir yıpranma geçiren uluslararası itibarını da güçlendirecektir. Bölgenin non konvansiyonel silahlardan arındırılması bu silahlara sahip olmayan ve konvansiyonel anlamda da bölgenin en güçlü ülkelerinden biri olan Türkiye'nin bölge-içi dengelerdeki konumunu güçlendirecektir. Bölgenin en uzun kıyı şeridine ve Doğu-Batı istikametindeki en derin kara ve hava sahası kullanım alanına sahip olan Türkiye bölgede konvansiyonel gücü kara, deniz ve hava etkinliği ile koordine bir şekilde kullanabilecek yegane ülke durumundadır. Avrupa içindeki anlaşmalar ve NATO içindeki konumu nedeniyle zaten non konvansiyonel silahlara yönelmesi son derece güç ve gereksiz olan Türkiye'nin, bölgenin bu silahlardan arındırılması doğrultusunda geliştireceği bir inisiyatif, ülkemize önemli bir bölgesel etkinlik alanı ve uluslararası bir prestij kazandıracaktır. Türkiye bu anlamda hem Ortadoğu'ya yönelik bir koruyucu şemsiye rolü kazanacak, hem de Doğu-Batı denklemine sıkıştırılmış kimlik ve strateji bunalımını aşma yönünde önemli bir adım atacaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.