TR
EN
AR
FR
RU
UR
Yabanlar ve aborijinler
Evvelki
gün, şiddetli bir diş ağrısı dolayısıyla ne yoğun bir zihni faaliyet ne de istirahat edecek bir halde idim. Tek yönlü bir iletişim gerektiren televizyon seyri ile ağrımı unuturum düşüncesiyle, uzun bir süreden beri ilk defa, farklı kanallarda birkaç programı arka arkaya seyrettim. Türkiye'de yaşanan ve siyasi boyutlara da gittikçe artan dozda egemen olmaya başlayan kültürel gerilimi okumanın ve psikolojik arkaplanını anlamanın bir yolu da kitle iletişim ağının nabzını tutmaktır. Önce bir haber programında Bilkent Üniversitesi üçlü gitar grubunun Cizre'de verdiği konser haberi dikkatimi çekti. Burada önemli olan giden grubtaki insanların kimliği ya da verdikleri konserin müzik açısından niteliği, hatta mekanı da değildi bence. Haberin veriliş biçimi ve seçilen üslup, haberin muhtevasından daha önemli ipuçları barındırıyordu. Konsere gelen halkın girişte, konser esnasında ve sonrasında değişik çekimleri alınmış ve televizyon diline son derece alaycı bir üslup ile aktarılmıştı. Spiker de bu üsluba mimikleri ile katkıda bulunuyor ve batı müziğinden anlamayan o kitle içinde bulunmamış olmanın gizli hazzını ve üstünlük duygusunu dışa yansıtıyordu.
Bu tablo bana Malezya'da ziyaret ettiğim Aborojinlerin sosyal rehabilitasyon merkezlerindeki psikolojiyi hatırlattı. Ormanlık alanlarda sosyal çevreden kopuk bir şekilde ilkel bir hayat tarzı içinde yaşayan oborojinleri şehir hayatına ve yerleşik düzene intibak ettirmek için kurulan bu merkezlerde yeni hayat tarzının ana unsurları veriliyor ve onların bu hayat tarzına intibak etmelerinin altyapısı hazırlanıyordu. Bunun içinde okuma-yazma kuşları, müzik konserleri veriliyor; özel sosyalleştirme programları uygulanıyordu. Haberi sunan spikerin psikolojisinde bu sosyal rehabilitasyon merkezlerinde çalışanların tavırlarını gördüm.
Toplumumuzda alttan alta hala sürmeye devam eden aydın-halk çatışmasının ve halkı, davranış ve kültür kalıpları değişmesi gereken bir sürü gibi görme psikolojisinin bu haberin veriliş tarzından daha iyi bir tasviri olamaz. Halkı adam edilmesi ve üstün batı uygarlığına intibak ettirilmesi gereken bir güruh, halkın asırların derinliklerinden gelen kültürel unsurlarını da tasfiye edilmesi gereken bir ilkellik olarak gören bu yaklaşım kültürel ve siyasi kutuplaşmamızın en temel psikolojik faktörlerinden birisidir.
Bu haberden sonra aynı kanalda oynayan Eşkıya filmi bu haberle birlikte hem ilginç bir tezat hem de bir tür tamamlayıcılık ilişkisi oluşturuyordu. Doğu-batı, gelenek-çarpık modernleşme ilişkilerini vurgulayan bu filmde bir taraftan doğu romantizmi ve değerleri aktarılırken, diğer taraftan kendi toplumuna yabancı bir oryantalist bakış 1le bakan bir gözün etkisi hemen hissedilebiliyordu. Filmi ve haberi birleştirirsek, batı müziği ile medeniyet rehabilitasyonuna tabii tutulan bölgeden gelen eşkıya uyum gösteremediği yeni medeniyet çevresinden bir yıldız misali kaydı gitti. Onunla birlikte bireysel olarak süregelen doğunun değerleri de uçtu gitti.
Gece haberlerini izlerken bir başka kanalın magazin programında, bir sanatçı evlilik dışı ilişkileri konusunda sorgulamaya çekiliyor, daha doğrusu gizli bir teşvikle ödüllendiriyordu. Bir kaç dakika içinde öylesine bir diyaloga şahit olmuştum ki, yıpranan kültürel değerlerimiz konusunda dondum kaldım. Evlilik dışı ilişkiler gizli bir övgü ve övünme üslubu içinde aktarılıyor ve iki taraf da bundan en ufak bir edep ve mahremiyet hissi duymadıklarını açık bir şekilde ortaya koyuyorlardı.
Aynı anda bir başka kanalda verilen haberde başörtüleri dolayısıyla üniversite kapısında bekletilen kızların dramı veriliyordu. Bir taraftan evlilik dışı ilişkilerin kitlesel ve medyatik bir övünme aracı olarak aktarıldığı, diğer taraftan Anadolu kültürünün namus sembolü olarak gördüğü ve bu sebeple bir İstiklal Harbi'nin ilk kıvılcımını yaktığı başörtüsünün tahkir edildiği bir kültürel ortamın çelişkisinden büyük bir ızdırab hissettim.
Diş ağrımı bir kenara bırakın bedenimin varlığını dahi unuttum ve ruhumu kavuran bir iz dırapla Yakup Kadri'nin Yaban'ından bu yana yaşanan çelişkilerin özeti olan bir soru ile irkildim: Bu toprakların çocuklarını aborojinler gibi gören yabanlar bu toprakların kültürüne ne zaman intibak edebilecekler?
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.