TR
EN
AR
FR
RU
UR
Zihnyet dönüşümü ve izzet
İSLAM
dünyasında özellikle sömürgecilik sonrası dönemde yaşanan bunalımın en ciddi boyutu 'Müslüman Şahsiyet'in bir ideal tip olarak sahip olduğu teorik üstünlük duygusu ile gerçek gücü arasındaki uçurumun yol açtığı psiko-sosyal gerginliktir. Kur'an-ı Kerim'e muhatap olan bir Müslüman, varoluşunu anlamlandıran olağanüstü bir özgüven kazanır. Kur'an-ı Kerim'in kavramsal çerçevesi öylesine güçlü ve iradeli bir Müslüman zihniyeti ortaya koyar ki, bu metafizik alana nüfuz edebilen her Müslüman, fizik alem içindeki gücü konusunda kesin bir üstünlük psikolojisi ile donanır. Kur'an-ı Kerim'in varoluşu anlamlandıran ve insan bireyini izzetle donatan bu metafizik etkisi tarihi olgularla da desteklenerek Müslümanlar'ın en namüsait şartlarda dahi ümitvar olmalarını sağlamış ve bu kitlelere olağanüstü bir direniş gücü vermiştir. Bedir'den başlamak üzere fiziki anlamda sayısal açıdan güçsüz ama inanmış Müslüman toplulukların başarılan ile bezenmiş tarih şuuru Müslüman zihniyetin ayrılmaz bir unsurudur. Kadisiye, Malazgirt ve Mohaç zaferleri, Kafkasya'dan Nijerya'ya, Sudan'dan Cezayir'e 19. yüzyıl sömürge karşıtı direniş mücadeleleri, son dönemdeki Afganistan ve Çeçenistan zaferleri hep bu varoluş düzlemindeki ben-idrakinden kaynaklanan üstünlük psikolojisi ile zaman boyutundaki tarihi şuurun kesişim alanında ortaya çıkmıştır.
Modern dönemdeki sosyo-pisokolojik gerilim alanı da işte tam bu noktada kendini göstermektedir. Mekanı ve zamanı anlamlandıran tarihi varoluş şuuru Müslüman zihniyeti olağanüstü bir özgüven ile donatırken, cari gerçeklikler dünyası güçler hiyerarşisindeki zaafiyetin yükünü Müslümanlar'ın omuzlarına yüklemektedir. Omuzların gücü zihinlerdeki özgüvenin sıkletini çekememektedir. O zaman da bu yük dengesizliğini iliklerine kadar hisseden Müslümanlar'ın uykusunu kaçıran sorular ardı arkasına gelmektedir: Dünyanın en güçlü kara ordusunu basit silahlardan çok imanlı bir özgüvenle dize getiren Afganlı Müslümanlar niçin siyasa kurucu bir misyonu yerine getirmede cahiliye adeti kabileciliğin esiri olmaktadır? Dünyanın ilk düzenli şehirlerini kuran Müslümanlar niçin kısa dönemli hac organizasyonunda her sene bir facia yaşanmasının önüne geçememektedir? ipek Yolu ile boy dan boya bütün Avrasya ana kıtasını, Hint deniz ticaret havzası ile bütün küresel deniz ticaret yollarını ekonomik yoğunluğu yüksek iç sistemler haline dönüştüren Müslümanlar, niçin sahip olduktan doğal kaynaklan bile hakkınca değerlendirme gücün den yoksun bir şekilde dünyanın geri kalmış ekonomik yapılarına mahkum olmaktadır?
Bu gerilimin yol açtığı sosyal bunalım Müslüman zihniyeti ve bu zihniyetin şekillendirdiği Müslüman kitleleri beklenmeyen tepkilere sevketmekte ve çıkış noktalan ayni olmakla birlikte farklı sonuçlara ulaşan iki uç davranış biçimine yöneltmektedir. Bir uçta bu gerilimin gerektirdiği direnci gösteremeyerek özgüveni gittikçe yıpranan teslimiyetçi bir Müslüman birey, diğer tarafta cari zaafiyet unsurları ile yüzleşmekten çekinerek, tarihte ya da içselleştirilmiş sloganik retorikte kendi özgüvenini yeniden keşfetmeye çalışan tepkici bir Müslüman birey. Birinci tip önyargılı suçlamalardan kaçınmak için kendini "ötekiler" nezdinde isbat etmeye çalışırken, ikinci tip anlık haklı tepkilerin biraraya gelmesi ile uzun dönemli bunalımların aşılamamasının sıkıntısını yaşamaktadır. Ne "ötekilerine kendini isbat etmek, ne de "ötekileri" reddetmek Müslüman şahsiyetin özgüvenini tekrar kazanmasını sağlamaktadır.
Bu gerilim Müslümanlar'ın kendi değerlerin keşfetmesini geciktirirken, kendileri dışındaki her değeri yüceltmelerine yol açmaktadır. Kendi aralarında izzetli ve dürüst bir iletişim kuramayan Müslümanlar kendi dışındaki dünyalardan gelen her esintiyi büyük bir hüsn-ü kabulle karşılamaktadır Müslüman şahsiyetin üçlü sacayağım oluşturan öz güven, izzet ve vakanın yerini savunmacı tepkiler kimlik bunalımlar ve zihniyet sapmalar almaktadır.
İslam dünyasının bu bunalımı aşmasının olmazsa olmaz şartı, Müslüman bireyin zihniyetinin Kur'an-ı Kerim'in varoluş felsefesi ve tarihi şuur ile yeniden oluşturulmasıdır. Çetin ama sağlıklı bir zihniyet dönüşümü gerçekleştirilmeksizin bu bunalımın aşılması mümkün değildir. Bu zihniyet dönüşümünün en temel umdesi de özgüven, izzet ve vakarı Müslüman şahsiyetin asli unsurlar olarak yaşanır hale getirmektir.
Bir medeniyet prototipinin gücü başkalarını: onu takdirinde değil, onun kendini algılayış biçimini oluşturan ben-idrakindedir. Ben-idrakinde izzetini kaybeden bir şahsiyetin güçler hiyerarşisinde izzetli olabilmesi mümkün değildir. İslam izzettir v gerçek izzet İslam'dadır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.