Batı kulübüne üyelik

Türkiye''nin Batı ile ilişkiler tarihi bakımından, son derece anlamlı bir dönemeç noktasına varıp dayanmış bulunuyoruz. Artık bundan böyle ne eski "Batıcılık" suçlamalarının, ne de "Batılılaşma" eleştirilerinin fazla bir değeri kalmış sayılır.

Zira şu günkü günde, Türkiye''nin Batı entegrasyonu içinde yer alması fikrinin en aşırı savunucularının, İslâmî politiği temsil eden yazar, gazeteci ve bilim adamları sınıfı olduğu aşikârdır. Hükümet sınıflarındaki ihtiyatlılığa, askerî kesimlerdeki ciddi bazı rezervlere ve özellikle de "Kemalist tekelciliği" temsil eden heyetlerin itirazlarına bakarak, böyle bir sonuca varmak hiç de zor olmasa gerektir.

II. Mahmut''dan ve Tanzimat''ın ilânından bu yana yaşadığımız tarihî süreç nazarı dikkate alındığında, çok ciddi ve hayatî bir kırılma ile yüz yüze bulunduğumuzu itiraf etmemiz gerekecektir. İmparatorluğun büyük sancılarla karşı karşıya bulunduğu ondokuzuncu yüzyılda, ciddi toprak kayıplarıyla da aynı tarihlere denk düşen batılılaşma politikalarına, biz hiç bir zaman tarihi zaruretlerimiz açısından bakmayı düşünmemiş ve sürekli eleştirel bir konumda hissetmiştik kendimizi.

Özellikle Türkiye''nin NATO yıllarında ve 1961 Anayasası''nın sağladığı demokratik ortamlarda; gerek Batılılaşma, gerek ülkemizin Batı entegrasyonu içinde yer almasından en çok rahatsızlık duyanlar da gene bizler değil miydik? Hele yakın yıllarda, Türkiye''nin büyük geleceğini Avrupa Birliği''ne girmemekte, Avrupacı politikalara uzak durmakta ve buna karşılık da mümkün olduğu kadar Amerika ile birlikte hareket etmekte bulanlarımız ne kadar da çoktu? Şimdi, hani nerede bu sınıflar diyeceği geliyor insanın. Ve işte görüyoruz, herşey değişti? Bütün ölçüler altüst oldu.

Son birkaç yıldır yaşadığımız bu büyük, tarihî dönüşümü iyi anlamak ve sağlıklı tesbitlere kavuşturmak durumunda değil miyiz?

Kuşkusuz bunda, Refah Partisi iktidarının uğradığı acı âkıbetin büyük bir rolü bulunuyor. İktidar uygulaması bu partiyi, sanal politik tatminlerden alabildiğine uzaklaştırdı ve reel-politiğin acı gerçeğiyle yüz yüze getirmeye yetti. Dolayısıyla bu partinin, içerideki ve dışarıdaki dinamikleri algılama biçimi bütünüyle değişirken; aynı süre zarfında, gerek bu partinin tabanlarında ve gerekse diğer İslâmî kesimlerde yaşadığımız önemli bazı zaruretler nedeniyle, ciddi bir bilinç dönüşümü vetiresine girildiğini gördük. Eskiden demokrasiyi cidden reddeden, ömrü bu yolda İslâmî gerekçeler üretmekle geçen ve geleneksel cemaatçi sosyal yapılardan çıkıp gelen sınıflarda gözlediğimiz bu yeni durum, ülkemizde İslâm''ın, klasik Ortadoğu yorumunun dışına çıkmaya başlamasının da ilk işaretleri oluyordu. Bu gelişme, ülkemiz ve hâiz olduğumuz İslâmî telâkkiler bakımından o kadar önemlidir ki, bundan böyle hem eski İslâmî-siyasî telâkkiler, hem de yaygın cemaatçi anlayışlar, bu durumdan fazlasıyla etkileneceklerdir. En önemlisi de, Ortadoğu İslâm ülkelerinden yapılan tercümeler eskisi kadar rağbet görmeyecek, asgariden ciddi bir seleksiyon ihtiyacı kendiliğinden ortaya çıkacaktır.

Burada daha ciddi bir tesbitte bulunmak istiyorum:

Son birkaç yıllık anti demokratik uygulamalar karşısında İslâmî kesimler müthiş bir bozgun yaşadı. Kendi kendilerine itiraf etmeseler de, anti demokratik dönemin nasıl sona ereceğini, hatta sona erip ermeyeceğini asla kestiremediler. Önlerini bütünüyle karanlık gördüler. Kendi güçleriyle netice alınamayacağını acı acı farkettiler.

Asıl dönüşüm işte o anda yaşandı: Eskiden karşı ve düşman bildikleri uluslararası kuruluşların kapısını çalmak, oralardan haklılıklarının teyidi noktasında cevaplar beklemek vs. Nice başörtüsü davasına ve Refah''ın kapatılması olayına itirazları böyle düşünmek gerekmiyor mu?

Bütün bu gelişmeleri hak ve hürriyet arayışı ile demokratikleşmeye olan ihtiyaçlarla izah edebiliriz belki. Ben şahsen bu dönüşümü, çoğu taraflarıyla doğru da buluyorum.

Son 30 yılın, İslâmcılar''ı getirdiği bu noktayı yani.

Bu durumu onaylamak, şu tesbitten de bizi asla geri bırakmamalı; İslâmcılar''ın bu hali insana, Millî Mücadele sonrasının halini hatırlatıyor. Yıllardır karşı çıktığı, eleştirdiği, mücadele ettiği bir kesimin değerlerine alabildiğine teslim olmak. Onlardan daha fazla demokrat kesilmek!.. Sanki herkes demokrat olursa, bu ülkenin hiç bir problemi kalmayacakmış gibi, yeni sanal tatminler üretmek, bu retoriğe alabildiğine kendisini teslim etmek!..

Yönetimlerin ve toplumların mağlubiyet zamanlarına denk düşen zihniyet değişiklikleri üzerinde çok durulmuştur. Burada bilinçli bir tercihten ziyade, bilinç dışı bir kırılmanın bulunup bulunmadığı önemlidir. Bunu bize ancak zaman gösterecektir. Eğer benzetmek gerekirse, solun ve ülkücülerin 1980''de maruz kaldıkları dönüşüm, şimdi İslâmcılar''ı da aynı paranteze taşımak üzeredir.

Üzerimizdeki bu kompleksi atarak; Batı ile, Batı değerleri ile daha medenî bir ilişki düzleminde buluşmak dileğiyle!.. Avrupa Birliği''ne adaylık süreci bu bakımdan önemli. Müslümanlık protestanlaşacak mı, yoksa yepyeni bir zuhûra mı dönüştürecek kendini? Hepsi önümüzdeki süreçte gizli.