Haber ve politika

Demeç haberciliği, mevcudu yorumlama ve yorumlatma gayreti daha bir öne çıkarılarak, haber materyali asıl gelişeceği alanların dışına doğru kaymaya başlıyor.

Pazartesi günkü yazımda şunları kaydetmiştik: "1990''dan beri içerideki ve dışarıdaki üniversite ve vakıfların, üzerinde çalışma yapmadığı gibi cemaat ve tasavvufî cereyan kalmadı Türkiye''de. Bir de buna farklı istihbarat kuruluşlarının (yerli ve yabancı) geliştirdiği bilgi ve dokümanı ekleyin." demiştik.

Bu tür çalışmaların en çok yapıldığı iki üniversite, Ortadoğu Teknik Üniversitesi ile Boğaziçi Üniversitesi.

İyi takip edemediğim için kaydedemiyorum. Belki bu listeye Bilkent''i de eklemek gerekecektir. Bu yoğun ilginin sebebi ayrı bir yazı konusu.

Bu açıdan düşünülecek olursa; son Hizbullah operasyonu başladığından bu yana, bu kanlı, terörist örgüte ilişkin basında yayınlanan haber ve yorumlarda hayli dikkat çekicidir. Hadisenin hemen akabinde, birkaç büyük gazetede birden Hizbullah tefrikalarının başlaması da bu arada zikredilmelidir.

Haber ve bilgi üretmek

Nitekim dünkü Milliyet''te, Ahmet Tulgar''ın Hizbullah ve Hüseyin Velioğlu''na ilişkin "20 Yıl Önce Sahneye Çıktı" başlıklı geniş haberi ile, Hürriyet''te yer alan "Zehra Vakfı" hakkındaki haber taşıdığı yoğun bilgi içeriğiyle dikkati çekiyor.

Buradaki kasdım, mevcut haberlere sindirilmiş yoğun bilgi içeriğini kınamak değil. Kasdım, mevcut iletişim çağında haberle, o alana ilişkin dokümanter bilginin, nasıl iç içe yedirilmesi gerektiğinin önemine işarettir. Hürriyet''in veya Milliyet''in ilgili haberi nasıl gördüğü, ya da ne tür bir yorumla okuyucusuna sunduğu apayrı bir mesele.

Ancak benim üzerinde durmak istediğim nokta daha başka.

28 Şubat öncesinde veya sonrasında, İslâmî kurum, kuruluş ve toplumsal örgütlenmeler sürekli şekilde kamuoyunun gündeminde tutulurken, bu alana ilişkin iç gelişmeler de dahil olmak üzere, her türlü yapısal sorun ve olgular çarşaf çarşaf basına yansıtılıyor. Yani artık Türkiye''de, hemen hiç birşeyin gizlilik niteliği kalmamak üzere.

Kendini açmak ve ifade etmek

Hizbullah gibi terörist örgütler, her ne kadar bu kesimlere fatura edilmeye çalışılsa da, buradan bir kompleks üretilemez. İşte ortada değil mi? Daha başından beri, bir yandan PKK ile mücadele ederken; bir yandan da kendilerini kabullenemeyen müslümanları öldürmekten geri durmamışlar.

Ama bu tür örgütlerin dışında kalan İslâmi kurum ve kuruluşlar da, sansasyonel sunuşlardan alabildiğine rahatsızdırlar.

Kuruluşlari itibariyle son derece legal bu tür varlıkların, hem kendilerini, hem ürettikleri hizmetleri kamuoyuna sunmaları, kendilerini tanıtmaları ve kamuoyu algısına dönüştürmeleri bu bakımdan daha bir önem kazanıyor.

Hizbullah tefrikaları ve haberleri, bu arada gazeteciliğin, nasıl bir arşiv zenginliğine dayanması gerektiğini de kanıtlıyor.

Burada, gerek Hizbullah operasyonunun zamanlaması ve gerekse bu operasyonlardan hasıl edilmek istenen karanlık hava üzerinde duruyor bizim gazeteler. Kuşkusuz son derece önemli sorulara da ulaşılıyor buradan.

Ancak son Hizbullah suikastlarına İslâmî kesimler maruz kaldığı halde; ne bunun sebepleri, ne de maruz kalanların yakınlarının görüşleri, bu kişilerin kimlikleri, Zehra Vakfı''nın çalışmaları, Risalei Nur ekolleri arasındaki yeri, Hizbullah içindeki iç ayrışmaların mahiyeti, kurucuları, öncüleri vs. hakkında mufasal bilgiler üretilmediği görülüyor.

İşte asıl kasdım da burada yatıyor:

Demeç haberciliği, mevcudu yorumlama ve yorumlatma gayreti daha bir öne çıkarılarak, haber materyali asıl gelişeceği alanların dışına doğru kaymaya başlıyor. Halbuki işin bu kısmı, daha ziyade yorum yazarlarının yapması gereken bir iş olduğu halde!..

Haberin devinim ve gücü

Yani böylesi zamanlarda habercilik öylesine önem kazanıyor ki, bin bir hurda ve arkaik malûmat birden yüksek bir devinim kazanıyor. Bilgi ve doküman, haberin bizatihi kendisi haline gelmeye başlıyor. Daha doğrusu güçlü bir silâha veya kamuoyunu aydınlatma aracına dönüşüyor.

Hafızası ve arşivi olan, ayrıca haber karşısında soru sormasını ve haberi nasıl görmesi gerektiğini iyi düşünen bir gazeteci için, müthiş ortamlardan geçiyoruz anlayacağınız.

Demeç değil bilgi üretmek, mevcut bilgiyi fonksiyonel kullanmak bu işin sırrı.

İslâmî kamuoyunun kendisi hakkındaki bilgi ve vukuf ihtiyacı da ortaya çıkıyor buradan. Bilgi güçtür, silâhtır. Bugünkü bilgisayar ortamında iyi bir arşivcilik bu sorunu kökünden çözer.

Bir alanın sağlam bilgisi üretilmeden, sağlıklı politikalara ulaşmak da mümkün değil.