Ödül töreni

Bugün Tuzla Belediyesi''nin düzenlemiş olduğu roman yarışmasında, dereceye giren eserlere ödülleri veriliyor.

Türk Edebiyat Vakfı''nda düzenlenecek törende; dereceye giren romancılar ve jüri üyeleri hepsi biraraya geliyor.

Politikanın alabildiğine canlandığı, buna karşılık kültür, sanat ve edebiyata yönelik ilgilerin hayli zayıfladığı bir dönemde, Tuzla Belediye Başkanı İdris Güllüce ile değerli jüri üyeleri Prof. Orhan Okay, İskender Pala, Mustafa Miyasoğlu, Necmettin Turinay ve Niyazi Özdemir, bizim önümüze hârika diyebileceğim romanlar koyuyorlar.

Bu yazımda, dereceye giren dört romanın, edebiyatımız açısından taşıdığı anlam üzerinde duracağım. Ama bu arada, yarışmada mansiyon kazanan Esma Yakar''ı, İlhan Özkul''u, Hurşit İlbeyi''ni, Erkan Kavaklı''yı, Yahya Akengin''i, Ufuk Onursal''ı ve Hıdır Amangeldi''yi, (Türkmenistan''dan katılmış yarışmaya) anmasam olmaz. Hepsini tebrik ediyor ve bu romanların bir an evvel basılmasını temenni ediyorum.

Bu teşekkür halkasına, ödül töreninin düzenleneceği Türk Edebiyatı dergisini ve değerli yöneticisi Ahmet Kabaklı hocayı da ilâve etmem gerekiyor. Zira Gül Şenliği Roman Yarışması''nda Ahmet Kekeç''le birinciliği paylaşan Metin Savaş, Türk Edebiyatı''nın sayfalarından yetişmiş biri de ondan. Ve işte bugün yarışmaya katılarak dereceye giren, mansiyon kazanan romancılara ödülleri verilecek; jüri üyeleri ile ödül kazanan romancılar, Türk Edebiyatı Vakfı''nın salonlarında hepsi biraraya gelecek.

Burada ifade etmek istiyorum ki, hikâyeden romana geçmek noktasında, 30 yıldır ciddi tereddütler geçiren bir edebiyat için, şimdi bir dönüm aşamasındayız. Romanın önünü tıkayan, Cemil Meriç ve Tanpınar''dan yanlış yola çıkışlarla romana mesafeli duran, bizim romanımız olmaz demeye vardıran tutumlara son noktayı koyduracak bir aşamada.

Ahmet Kekeç''in Yağmurdan Sonra''sına, Metin Savaş''ın "Efendi Dayının Kozalakları"na (iki eserde birinci), Zeki Bulduk''un "Kayıplar Kosova"sına (ikinci) ve Mehmet Uyar''ın "Gönül Yolculuğu"na (üçüncü) baktıkça, bu söylediklerimin daha ziyade şuuruna eriyorum. Bu bakımdan ortadaki sonuç, bizim romancılığımız açısından önemli aşama tesiri bırakıyor bende.

Daha değişik bir ifade ile:

Bizde ikinci yeni edebiyatın tesiri ile, şiirde ve hikâyede çok önemli verimler ortaya konuldu. Fakat bu akım, özellikle bizim kesimler için söylüyorum, romana açılan bütün kapıları kapattı. Bazıları romanı neredeyse, memnû bir meyveye dönüştürdü. Hikâyecileri romandan caydıracak şekilde, anlamsız yasaklar ihdas edildi. Sağda solda ortaya çıkan tek tük romancı, bu ağır, mağmûm havanın dışında kalabilenler değil midir?

Bu açıdan son otuz yılın İslâmî edebiyat dergilerini ve iyi-kötü ortaya çıkan edebî muhitlerini düşünmek gerekiyor. Bu sayfalardan ve edebî muhitlerden bu kadar hikâyeci ve şâir yetişti de, niçin romancı çıkmadı? Bu soruyu herkesin kendi kendine sorması gerekmiyor mu?

İşte bu yarışma, ön ümüzde duran bu korku duvarının aşılması anlamına geliyor.

Belki bu romanlar yayınlandıktan, edebiyat muhitleri tarafından okunduktan sonra üzerinde konuşulacak hususlar bunlar. Ahmet Kekeç''i, Metin Savaş''ı, Zeki Bulduk''u ve Mehmet Uyar''ı okudukça, bu kanaatlerim daha bir pekişiyor da onun için düşünüyorum bu notları.

Bu romanlarda benim en çok dikkatimi çeken; anlatıcı kişilerin, ikinci yeniden miras bir algılama evrenin dışına çıkarak işe başlamaları. Son derece edilgen, hayatın dışına itilmiş "küçük aydın duyarlı"ğının dışına çıkarak konuşmaya başlamak!.. Bu yaygın bakış açısını bütünüyle reddediyor değilim. Fakat uzun sürmüş bir yeknesaklığa edebiyatımızı teslim ederek yeni bir Servet-i Fünûn disiplinine sokulmasına da doğrusu gönlüm razı değildi. Büyük tesirler, bazan uzun sürmüş geleneklere yol açabiliyor kuşkusuz. Kanaatim o ki realite bu olmakla birlikte; bağımsızlığına düşkün, özgünlük arayışındaki her sanatkâr yeni arayışlar, yeni yaklaşımlar peşinde olmak durumunda...

Bu romancıların, birbirinden habersiz yapmaya çalıştıkları da bu işte!.. Son otuz yılın yeknasalaşmış bakış açılarına kendilerini teslim etmeyerek, kendilerine mahsûs yepyeni bir algılama evreni ile çıkıyorlar karşımıza.

Ahmet Kekeç, sürekli kendisinden kaçtığımız "yaşayan biz"i yazıyor. Kendimiz olarak yaşadığımız, fakat yazmaktan da o nisbette kaçtığımız "biz"i!.. Zeki Bulduk "Kayıplar Kosova"da içi içine sığmayan, evrensel İslâmî tesanüt arayışları ile, sınır ötelerinde şu anda "savaşan biz"i anlatıyor. Ne yazılanlar bir hamaset denemesi, ne de takınılan perspektif ithal ve iğreti.

Metin Savaş''ın "Efendi Dayının Kozalakları" ile, Mehmet Uyar''ın "Gönül Yolculuğu" ise; toplum olarak bizim içinden çıkıp geldiğimiz eski yaşamaların destanı!.. Bugünün tarihten ve toplumsal hafızadan kopmuş yüzeysel İslâmî telâkkilerine inat; insanı gelmişi ve geçmişi ile bir bütüne, medeniyete âit kılan geniş ufuklu bakışlar. İnsanın ebedî aşk arayışlarına, kırılmış aşkları telâfiye ve tatmine yönelik harika denemeler.

Yani "Yaşayan ve savaşan biz" bir yanda. Eski, şehir ve kırsal medeniyetimizin tuvalinde ebedî kılınmaya çalışılan aşklar öbür yanda!..