Dağıstan: Elbette bağımsızlık

Çeçenistan''dan sonra, Dağıstan''da da istiklâl ateşi yakıldı. Kıvılcımı tutuşturan, Çeçen kahramanlar... Başlarında efsanevi mücahid Şamil Basayev. Yani Çeçenistan, bir bakıma bağımsızlık "ihraç" ediyor...

Önünüze, "Rus güdümlü yönetime devam mı, yoksa bağımsızlık mı?" tarzında bir soru konulsa, "bağımsız"lıktan başka bir tercihin ne anlama geleceği belli değil mi?

Ayrıca, Türkiye''nin Rusya ile ilişkilere özen göstermesi gereği bir yana, kendi imkanlarıyla mücadele ederek gerçekleştirilmiş bağımsız bir Çeçenistan''ın, Dağıstan''ın ve bağımsız tüm Kafkasya''nın Türkiye açısından en tercih edilir sonuç olduğunu kim reddedebilir?

Onun için "Dağıstan deyince, elbette bağımsızlık!"

Şu ana kadar gelen haberler de olumlu. Rus kuvvetleri ağır zayiat veriyor. Dualarımız, Dağıstan''ın da gerçek bağımsızlık meş''alesi ile buluşmasından yana...

Türkiye kamuoyunda, Dağıstan''da başlayan bağımsızlık hareketini, "Suudi kaynaklı Vahhabi operasyonu" olarak damgalamak, "Taliban" imajı ile itibar aşındırmasına yönelmek, Rusya adına bir savaş propagandası niteliği taşır. Aynı şekilde Çeçenler''in "şeriat" bağlılığını, Türkiye vasatında olumsuz bir yaklaşım gibi sunmak da, aynı savaş propagandasının uzantısı olarak değerlendirilecektir.

"Dağıstan savaşında Türkiye Ruslar''ın tarafını tutmalıdır" yollu bir yaklaşım ise, strateji tartışmalarının arasına sıkışmış bir ahlâksızlığın, bir gözü dönmüşlüğün utanç verici göstergesinden başka bir şey değildir. Şamil Basayev''in üzerine düşecek bombayı alkışlayan bir yaklaşım hangi ahlâk tükenişinden nasib almış olmalıdır? Basayev''in hareketi tümüyle yanlış olsa bile, insan başka bir dil bulur, ama gene de bu yaklaşımı sergilemeye utanır.

Dağıstan olayında yapılacak hesap, belki kuvvetler hesabıdır. Yani "bu kuvvetler muhasebesinden bağımsızlık çıkar mı?" sorusunun cevabıdır... Çeçen bağımsızlık savaşında da kıyas kabul etmez bir kuvvet dengesizliği vardı ve Çeçenler, dişleri-tırnakları ile Rus gücünü pes ettirdiler... Kafkas cihadı hep böyle yürüyegelmiştir. Dağ aslanları, ümidin kırıntılarının göründüğü anda, bağımsızlık meş''alesini tutuşturmayı tercih etmişlerdir. Şehidlik, kahramanlık onlar içindir... Onlara göre her şey, zillet içinde ölümden daha iyidir... Onlar "Bu topraklar İslâm toprağıdır" diyerek yola çıkıyor ve dişe diş mücadele ediyorlar... Cihad''la bilenen Kafkas ruhunun, biraz modern insanın hesapçı yaklaşımını aştığını kabul etmek lâzım...

Bununla birlikte, reel şartlara baktığımızda göze çarpan bazı noktalara işaret etmek gerekiyor:

-Şu an yürüyen bağımsızlık herakâtı, Çeçenistan menşe''li bir harekâttır. Yani klasik anlamda "dışardan" bir bağımsızlık hareketidir. Bunun ortaya çıkardığı sıkıntılar olabilir. Nitekim, bağımsızlık hareketini yürüten ve kendisini Dağıstan İslâm Devleti yönetimi olarak niteleyen İslâm Şurası, Dağıstan Devlet Konseyi Başkanı Mehmedali Mehmedov''un tutuklanması yönünde bir karar almıştır. Yani hareket, hem Ruslar''a hem de Ruslar''ın içeride tanıdığı resmi yönetime karşıdır. Bunun Dağıstan halkı nezdinde kimi karışıklıklara sebep olması mümkündür. Bu arada Ruslar''ın bu karışıklıktan yararlanarak, halkı birbirine karşı mücadeleye kışkırtması söz konusudur. Aynı şekilde, bu çerçevede, Kafkasya''da önemsenen kavmi farklılıkların da, Ruslar tarafından kullanılması endişesi mevcuttur.

-İkinci ve belki yarınlar için çok daha önemli bir konu ise, "İslâm anlayışı"nda ortaya çıkarılması mümkün olan farklılaşmadır. Tasavvufun, mücadele ruhunu diri tutma noktasında çok belirleyici bir disiplin olduğu Kafkasya''da, tasavvuf karşıtı bir görünüm içinde ve gene "İslâm" etiketi ile geliştirilmeye çalışılan hareketler var... Buna, Balkanlar''dan orta Asya''ya kadar uzanan hemen tüm coğrafyada "Vahhabi hareketi" deniyor. Suud destekli olduğu bildiriliyor. Haraketin bir bütünlük arzedip arzetmediğini, aynı merkezden (Suud) yönetilip yönetilmediğini, gerçekten Vahhabilikle ilgili olup olmadığını belirleyebilmiş değiliz. Çünkü Vahhabi çizgisi ile benzerlik var, ayrılık var. Ama bu bölgelere yaptığım gezilerde ve ulaşabildiğim bilgilerde edindiğim izlenim şu: Tüm bu hareketler, yerleşik islâmî anlayışla mücadeleyi öne alıyorlar ve peşinden büyük tartışmalar çıkıyor. Yerleşik islâmî anlayış deyince, bunun içinde dua, kabir ziyareti, mevlidler, tavassufi bağlılıklar vs. akla geliyor... Kosova''da bu anlayışı seslendiren Mısır''da okumuş bir şahsın, "işe mezar taşlarını kazımaktan başlamak gerektiği"ni söylediğini duymuştum. Oysa Kosova''da mezar taşları, bölgenin islâmi karakterini belirleyen kimlik işaretlerinden farksızdı ve halk, bu yaklaşıma büyük tepki gösteriyordu. Benzeri bir sancı Kafkasya''da da gözleniyor. Yerleşik islâm anlayışlarında, tashihi gerekli hususlar bulunabilir, hatta İslâm''ın yeniden öğrenilmesi zaruretinden söz edilebilir, ama, işe mezar taşlarından , mevlid ve dualardan başlamak ve İslâm''ın sıfırlandığı zeminlerde İslâm''a bütünüyle tartışmalı konulardan ibaretmiş gibi bir görüntü vermek, bizatihi İslâm tebliği açısından yaralayıcı olmakta, ayrıca, derin toplumsal ihtilâfları beraberinde getirmektedir. Kafkasya zemininde, bunun bugün de, yarın da büyük sakıncaları olacaktır. Bu ihtilâfın en çok Ruslar tarafından kullanılacağını tahmin etmek zor değildir.

Bu yazıyı bağlarken, Türkiye''yi Kafkasya''daki islâmi yönetimle korkutmaya çalışmanın, bölgeye yönelik uluslararası tezgâhın bir parçası olduğunu vurgulamak gerektiğini düşünüyorum. Kafkasya''da özellikle islâmî bir yönetimin Türkiye dostu olacağı muhakkaktır.