Duvara dayanmış bir ekonomi

Büroma gelen 30 yaşlarındaki genç adam resmen ağlıyordu. Ortaklaşa market açmışlar ve iflas etmişlerdi. Bankaya borçlu idiler ve borç katlanıp duruyordu. İşsiz, ortada kalmıştı. Evine ekmek götüremeyecek haldeydi. Simit mi satmalıydı, limon mu? Evine ne demeliydi? İş bulmadan eve dönmek kahrediyordu. Üç çocuğu vardı, onların başını okşarken içi kan ağlıyordu. İntiharı bile düşünmüş, ama inançları elvermemişti...

Onu dinledim, ama ne yapabilirdim?

Sonra mektuplar geliyor... Tıkanmış mektuplar...

Ürküyorum, çünkü bana böyle mektuplar gelmezdi...

İçinde yaşanan ekonomik felâkete, bireysel acılar açısından baktığınızda bir başka ürküyorsunuz, ülke açısından baktığınızda bir başka...

Marketlerde ekmek satışında düşme var; çünkü insanlar 20 bin lira daha ucuz olan halk ekmeğin aylık tasarrufunu önemsiyorlar.

Evine ekmek götüremez hale gelen bir küçük insanın tıkanmışlığı da içler acısı, fabrikasının kapısına "Satılık" levhası asan işadamının tıkanmışlığı da... Ücretsiz izin verme, yarım maaşla çalıştırma ve işten çıkarma... Bunları yaparken, işadamı ile işçinin yürek yangını birbiriyle buluşuyor.

Kepenk kapatma, Türkiye''nin en can alıcı depremi... Kapanan binlerce işyerinden söz ediliyor, dile kolay. Üretimden düşen firmalar, insanlar...

Gazeteler "KÂBUS GİBİ" başlıklarıyla çıkıyor... Bilinen özdeyiş "Türk, öğün, çalış, FAİZ ÖDE" biçiminde manşet oluyor.

Faiz, çökertiyor.

İşadamlarını da, devleti de...

Üretim el yakıyor.

Ne tarlada domates üretmenin zevki var, ne fabrikada kumaş...

Fabrika kurmak mı? Hangi parayla, hangi fiyata üreterek ve Uzakdoğu ürünleri ile nasıl rekabet ederek? Satılan malın karşılığını almak, bir başka işkence haline gelmiş... Satmasanız olmuyor, karşı ödeme yapılmadığı için satmak da anlamsız hale geliyor.

En kârlı ve risksiz (!) iş faizle borç vermek...

Paranız varsa ve "haram" gibi kayıtları unutmuşsanız, faizli işlem yapacaksınız. En kârlısı da devlete borç vermek.

Devlet yüzde 50-80 oranında net faiz veriyor... Dövizde reel faiz yüzde 25-30''u bulmuş. Bunu eskiden bankerler yapardı ve sonunda banker skandalı ile karşılaşmıştı Türkiye...

Bir sanayi odası yöneticisi, "Herkesin cebinden çıkıyor, iç ve dış mali sermayeye intikal ediyor" diyor. Şöyle gözünüzü yumun ve olan biteni kavramaya çalışın: Milyonlarca insan dişini tırnağına takıp çalışıyor-didiniyor, az-çok bir şeyler üretiyor, ve tüm üretim, borcun kendisini değil, faizini bile karşılayamıyor. Daha çok borçlanmak lâzım, onun için daha kısa sürede daha yüksek faiz ödemek lâzım, sonra faizin faizi ve kısır döngü... Borç veren açısından ballı bir işlem gibi gözüken bu süreç, borç alan açısından felâkete doğru gidişin kilometre taşlarını oluşturuyor. Şu an banka kredisi ile iş yapan insanlar, duvara dayanmış durumdalar; ya sadece borç ödemek için çalışıyorlar, ya da haciz görevlilerini beklemeye başlamışlar... Bu aslında, faizli borç veren açısından da önemli risk. Çünkü borçlunun dibe vurması, alacağın geri dönüş riskini büyütüyor. Onun içindir ki, batık krediler, pekçok bankayı da duvara dayamış bulunuyor. Şu an risksiz alan, devlete borç vermek gibi gözüküyor... Çünkü devlet, iflasını ilân etmediği sürece, son kertede para basarak alacaklının parasını ödüyor.

Ama Türkiye örneğinde, devletin de duvara dayanma noktasına doğru sürüklendiği görülüyor. Yeni doğan çocuğun üstüne, 2 bin 634 dolarlık borç yükü sarıyoruz... Bebelerin geleceği borç ambargosu altında... Cumhurbaşkanı, kürsü kürsü dolaşıp, işadamlarına moral enjekte etmeye çalışıyor. Ama acaba inandırıcı olabiliyor mu? Bugünlerde, tüm Türkiye''de, ekonomik çerçeveyi de aşacak biçimde en çok kullanılan özdeyiş "Ateş düştüğü yeri yakar" özdeyişi... Herkesi yakan bir ateş var memlekette.

Bütün bunların üstüne bir de üretmeden ödemek zorunda kalınan vergi tırpanı...

Bereketin göğe çıktığı ortam bu olmalı...

Klasik metinlerimizde, devlet adamlarına öğüt verilirken şunlara rastlarız:

"Devlet adamının memleketin bayındırlığna sarfedeceği vakit, vergi toplamağa matuf olan himmetinden fazla olmalı. Zira vergi ancak kalkınma ile elde edilebilir. Kalkınma olmaksızın vergi isteyen kimseler, memleketi harabeye çevirir, halkı helâk eder. İktidarı da pek kısa zaman için yürür."

Peki hükümetten ümitli misiniz? Bu soruyu duyar gibi oluyorum ve içimden Cem Karaca''nın son günlerde çokça dinletilen şarkı sözleri geçiyor:

"Binmişiz bir alâmete, gidiyoz kıyamete..."

Türkiye bugünlere, mevcut yönetim kadroları ile gelmedi mi? Demirel, Mesut Yılmaz, Ecevit.... Eğer MHP''nin sihirli bir ekonomik kurtuluş formülü yoksa, memleketin işi zor... Var mı MHP''nin böyle bir formülü sizce? Bu iş, ikna odalarında başörtüsü problemini çözmek kadar kolay gözükmüyor öyle mi? Faiz oranları bir puan düşse, borç verecek adam bulunamıyor değil mi?