Girift meseleler

Abdullah Öcalan''ın yakalanıp, yargı önüne getirilmesi, aslında Türkiye''nin Öcalan''ın çok ötesinde girift meselelerle karşı karşıya olduğunu bir kere daha gözler önüne serdi. Sorun, Öcalan''ı yargılayıp gerekli cezanın verilmesiyle sona ermeyecek kadar kapsamlı...

-Devlet Güvenlik Mahkemelerinin yapısı ve Türkiye''nin yargı düzeni... Konu, Öcalan''la birlikte daha net biçimde uluslararası camianın gündemine girmiş bulunuyor. Endişe şu: Öcalan DGM''de mahkûm edilecek ve bunu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kabul etmeyecek, üstelik Türkiye''yi tazminat ödemeye mahkûm edecek. Bunun örnekleri olmuş daha önce... Bu ilginç bir tıkanma. Devlet, DGM konusunda acil bir yeniden düzenleme ile karşı karşıya... Ya bu yapılacak, ya da Öcalan dâvâsı skandallara yol açacak.

Konu bugün Öcalan''a ve "Kürt meselesi"ne yönelik uluslararası ilgi sebebiyle yoğun olarak tartışılıyor. Oysa aynı DGM''ler, kısa süre önce İstanbul ve Kayseri Büyükşehir Belediye başkanlarını mahkûm etti. DGM''ye ilişkin tartışmalar o zaman bu boyuta ulaşmadı. Bu da, sanıkların uluslararası ilgiye mazhar olması veya olmaması açısından adaletin gerçekleşme oranını getiriyor gündeme...

Konunun bir de kamuoyu-medya-adalet ilişkisini gündeme getiren boyutu var. Kamuoyu ve medya ilgisi, "adil yargılama"yı nasıl etkiliyor, "Yargısız infazlar gerçekleşiyor mu?" sorusu, Türkiye''de sıklıkla tartışılan bir konu. Bugün de dünya, Öcalan dâvâsına bakarken, medya ve kamuoyunun ilgisini bu açıdan değerlendirme konusu yapıyor.

-Öcalan''ın yakalanması-yargılanması, ister istemez "Kürt meselesi"ni gündeme getirecek. Dünya Türkiye''ye "Tamam, diyecek, terörü kınayalım ama Kürt meselesini de bir hale-yola koyalım. Üstelik zafer kazandınız, bu meseleye daha komplekssiz yaklaşabilirsiniz." diyecek. "Kürt realitesini tanıyoruz" demiş dünlerde, bugün devletin en üst makamında bulunanlar... Bir sorun var orada. Bir sancı var. Öcalan bitecek, o sorun orada duracak...

-Üstelik o sorun, bölgenin sancısı... İran''ı, Irak''ı, Suriye''yi de birlikte ilgilendiriyor. Kuzey Irak diye bir ekli sancı var ayrıca... "Kürt meselesi" Ortadoğu''daki genel dizaynın bir uzantısı olarak devre tutulacak her zaman...

-"Kürt meselesi" ile ilgili "önderlikler" her zaman, uluslararası politikanın bir uzantısı olmuşlar, olmak zorundalar. Kuzey Irak''taki Kürt liderler de uluslararası güç odakları ile ilişkililer, Öcalan da... Bugün de konu, Türk-Yunan-Suriye-İran-Irak ilişkilerini ilgilendirdiği kadar, Türk-Amerikan-İngiliz-Alman-Fransız-Rus-Ermeni vs ilişkilerini de ilgilendiriyor. Hatta Türkiye''nin Azerbaycan ve Orta Asya ile ilişkilerine bile yansıması oluyor. Petrol pazarlıklarına karışıyor konu.

-Türkiye''nin ekonomisi konu ile yakından ilişkili... Toplum barışı konunun özü. Siyasete bölgedeki sancının yoğun baskısı altında. Bölge insanlarını temsil iddiasıyla ortaya çıkan bir parti, "tehlike" olarak algılanmalı mı algılanmamalı mı? Bölgedeki sancı, ayrıca, Türkiye''nin karar merkezleri arasındaki uyumu zorluyor. Çeteleşmelerin bir boyutunda bölgedeki sancı var. Evet, tüm bunlara bakıldığında, orda bir sancı varken, Türkiye''nin genelde rahatlamasının mümkün olmadığı çok net olarak görülüyor.

Mesele, sadece Öcalan''ın yargılanıp mahkûm edilmesi meselesi değil. Bir isyanın bastırılması da değil asıl mesele... Külli bir rehabilitasyon ihtiyacı var. Eğer sancı, külli bir planlama çerçevesinde çözülmezse, olumlu gibi görünen bir adım, problemin bir başka boyutunda derinleşmeye yol açabilir.

Meselâ sadece "Öcalan''ın yakalanmasını, yargılanmasını kamuoyuna hangi çerçevede sunmalı?" sorusu bile büyük önem taşıyor? Büyük, yani konunun özü ile ilgili önem taşıyor... Bu "başarı" Türkiye''nin neresinde, hangi toplum kesiminde nasıl algılanacak, zafer duyguları nerelerde nasıl paylaşılacak, bunların ciddî bir duyarlıkla değerlendirilmesi lâzımdır. Acaba herhangi bir devlet kademesinde, "Öcalan''ın yakalanması Kürt vatandaşlarımız nezdinde de bir başarı olarak algılanabilmelidir" gibi bir düşünce dile getirilmiş midir? Bunun için herhangi bir tedbir alınmış mıdır?

Öncelikle, Doğu-Güneydoğu''da bir sancı olduğunu, bu sancıyı bütün boyutlarıyla görmek gerektiğini ve bu sancı giderilmeden, ülkenin daha pek çok kere başının ağrıyacağını, sancının, uluslararası güç odakları tarafından ülkenin ayak bağı olarak her zaman kullanılabileceğini kabul etmemiz gerekiyor.

Eğer sancı varsa, ikinci adım, bu sancının kaynağını bulmaktır. Gerçekleri, oluşmuş olan toplumsal hassasiyetleri "gerçekçi" biçimde tesbit etmek ve komplekssiz biçimde ortaya koymaktır. Kompleks, belki zamanla içimizde oluşmuş bölünmelerdir. Birilerinin kendilerinde birilerini tanımlama, hayat hakkı belirleme gibi yetkiler taşıdığını düşünmesidir. Bu, önce bir zihnî sınıflama oluşturuyor, sonra da o sınıflama değişik dozlarda hayata yansıyor.

Acaba şu anda Ankara''da konuyu, külli bir rehabilitasyon çerçevesinde görüp, o istikamette çözümler arayan bir irade var mı? Bence asıl sorun bu...