Nilüfer"in yürek sofrası

Nilüfer Pehlivan, benim dâvâ arkadaşım. Duruşmaya "Nilüfer Pehlivan ve arkadaşları" olarak çağrıldığımıza göre, aslında biz, gazeteci, matbaacı, turizm firması temsilcisi ve öğrencilerle onun "dâvâ arkadaşları"yız. 11 Ekim "Elele eylemi" ile ilgili dâvâda birlikte yargılanıyoruz. Ve o, tüm eylemi organize etmekle suçlanıyor.

Dünkü duruşmada o ifade verdi. Nilüfer, zayıf nahif bir tıp öğrencisi... İfadesinde haksızlığa uğramış bir "genç yüreği" konuştu. Hakimler, savcı, sanık, toplum ve tarih arasında sanki bir yürek sofrası oluşturdu ve bir sanık olarak herkesi buraya yüreği ile katılmaya davet etti. Bugün sütunumu, onun, "başörtüsü sebebiyle çile çeken tüm genç kızların tarih önündeki söylevi" diye niteleyebileceğim savunmasına tahsis etmek istiyorum. Tek üzüntüm, sütunumun, savunmanın tümünü neşretmeye elverişli olmaması... Ama, ne kadarını verebilirsem, bu yürek sofrasını büyütmek açısından anlamlı olacağını düşünüyorum.

Cumartesi günü Nilüfer''in düğünü var. Başörtülü arkadaşlarının özgürlük mücadelesi ile ilgisi yüzünden okuldan uzaklaştırılan bir gençle (Mustafa Çetin) evleniyor. Onlara düğün armağanı olarak bugünkü sütunumu sunuyorum. Bunu, benzeri bir özgürlük arayışının sevdalısı olan tüm arkadaşlarıyla birlikte, fazlasıyla hakediyorlar. Onları kutluyorum.

İşte savunmasından bazı paragraflar:

"Sayın hakimler, suçlanan bir insan, anlaşılma konusunda eksiksiz bir özeni hak eder bence....

"Şimdi, bulunduğunuz yerin, buradan nasıl göründüğüne ilişkin birkaç söz etmek istiyorum. Çok korkutucu görünüyor. İlgi ve özeninizi lütfen hissettirin yargıladıklarınıza ve suçladıklarınıza... Evet, belki bizlere karşı kayıtsız değilsiniz; biz bunu hissedemiyoruz ama. Anlaşılamayacağımıza dair bir duyguya kapılıyoruz sonra. Ve bu duygu çok yıkıcı; insana, aşamayacağı bir duvarın karşısında olduğunu duyumsatıyor. Evet, sizleri suçlayamam ama, gösterilmeyen bir sevginin de ne kadar anlamsız olduğunu düşünün lütfen.......

"Artık lütfen yüzüme bakın olanları sizlere anlatırken; anlamaya çalışın beni. Çünkü, anlaşılmaz bir biçimde suçlanan bir genç olarak karşınızdayım. Sözlerim, gençliğini hatırlayanlar için, daha da anlaşılır olacak belki de. Bunu, geçliğinize duyduğunuz sevgi ve saygı adına yapınız lütfen. Eğer ben suçluysam bile, bir suçlu olarak beni anlayabilmenizin, gençliğinizi hatırlamaktan geçeceğini düşünün lütfen.

"Üstelik bunu hakettiğimi de düşünüyorum ben. Daha düne kadar, hekim adayı bir genç kız olduğumu anımsayınız lütfen; ve bir zamanlar sizler de benim gibi gençtiniz. Eminim benim gibi zor sınavlarla sınandınız. Sizleri de aileleriniz, büyük özverilerle okuttu üniversitelerde. Ay sonunu, belki sizler de zor getirirdiniz kısıtlı öğrenci bütçenizle. Ayakkabınızın ömrünü, onarımlarla uzatarak giydiniz belki de... Ailenizin, size ayırabildiğinin her lirasını harcarken, siz de içinizi vefa denen o sıcak duygunun bürüdüğünü duyumsadınız. Evet, sizlerin de bir zamanlar genç olduğu gerçeği, kendimi ifade etmek konusunda işimi kolaylaştırmalı diye düşünüyorum.

Bununla birlikte, sizlerin işinin de zor olduğunu biliyorum. Tüm önyargıların dışında kalarak, beni yargılayacaksınız bu mahkemede. Öyle ya, beni yargılarken kendinizi de yargılamış olacaksınız. Böyle bir dikkati sürekli yaşamak, ne kadar yorucu olmalı kimbilir. Ve belki de asıl zor olan, başkalarını yargılarken, insanın kendisini de yargılıyor olması. Beni yargılarken sizlere kanunlar yol gösterebilir ama, insan kendini yargılarken, işini kolaylaştıran kanun maddeler de yok. En fazla bir ses var belki içinde; vicdanının sesi.

Olup bitenleri anlatmaya, nereden başlasam ben. Büyük umutlarla çalışmıştım üniversite sınavına; ve üniversite. Yorucu sınavlarla geçen yıllar; ailem ki, kendilerine katkıda bulunacağım güne bu kadar yakınlaşmışken, onlara "Doktor oldum" diyemedim. Son birkaç yıldır olanlar olmasaydı, belki de hastanede doktorunuz olarak tanışmış olacaktınız benimle.

.....

Sayın mahkeme, onüç yaşımdan beri benimsediğim giyim tarzı, doktor olmama iki yıl kala, birileri için sorun oluşturduğundan buradayım bugün. O birileri Nilüfer Pehlivan''ı tanımayan insanlar. Hangi müzikleri dinlemekten hoşlanır; hangi şairleri sever; hangi kitapları okumuştur bunlarla ilgilenmeyen insanlar ve O''nun zihin ve duygu dünyasını bilmeyen insanlar. Onlarla, paylaşarak zenginleştirebileceğimiz bir paydamız olabilirdi. Ama onlar, anlayamayacağım bir nedenle, Nilüfer Pehlivan''ın giyimiyle ilgilendiler. Onlar, insani bir farklılığın içeriğini zorlayarak, ona bambaşka anlamlar verdiler. İnsanlara kendilerini kötü hissettirdiler; birçok insanı umarsızca incittiler ve horlanmışlık duygusu yaşattılar. O birileri, zor şartlar altında okumaya hak kazandığım, ve zorluklarla dördüncü sınıfına kadar geldiğim okuluma, bir sabah giyim tarzım yüzünden alınmamamı sağladılar. İdeallerimin ve umutlarımın olacağını hiç düşünmediler. Derslere girmek istediğimde, kapılardan kovulmama neden oldular. Polislere, beni okuluma sokmamak için barikatlar kurdurdular; anfilerde, arkadaşlarımın önünde sürüklenerek, dışarı atılmamı sağladılar. "Belki bu kez alınırım" ümideyle, sabahlara kadar çalıştığım sınavlara beni sokmadılar. Tüm bunların benim için ne demek olduğunu, anlamalısınız sayın hakimler.

Benim okulumdu orası, dört yıldır; ne değişmişti de artık bunlar oluyordu. Günün birinde, giyim tarzımın aslında ne anlama geldiği mi fark edilmişti. Bir gencin on yıllık giyim tarzı, birileri buna bir takım anlamlar bulmaya başladı diye değiştirilebilir mi sayın hakimler. O birileri bakın şimdi de, üniversitelerdeki profesörlerin favorilerinin uzunluğuyla, tırnaklarının boyuyla, süveter giyip giyemeyecekleri ile ilgilenmeye başladı. Üstelik Anayasa''dan aldığı ilhamla çalıştığını düşünüyor o birileri.

........

Sayın hakimler, siz olsaydınız ne yapardınız. Bir gün mahkemeye geldiğinizde, açığa alındığınızı öğrenseniz ve bunun gerekçesi de, ne bileyim, örneğin bıyıklarınız olsaydı. Bıyıklarınız birilerinin canını sıkıyor diye keser miydiniz? Onurunuzu ve kişiliğinizi düşünerek, hakkınızdaki uygulamayı sorgulardınız herhalde.....

Hakkımda açılan dava ile, halkı kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmekten yargılanıyorum. Meşru yoldan hak aramayı suç sayan bir iddianame ile, ayrımcılık yaptığım ileri sürülüyor. Oysa ayrımcılık bana karşı uygulandı sayın mahkeme. Bir sabah okuluma gittiğimde, o güne kadar aynı sıraları paylaştığım arkadaşlarım derslere alınırken, ben dışarıda bırakıldım. Sırf doğal kıyafetim nedeniyle ayrımcılık yaptığım ileri sürülüyorsa, kimin giyim tarzına karıştığımı, kimin özgürlüğünü kısıtladığımı, hangi arkadaşımı benim gibi giyinmeye zorladığımı sayın savcının somut olaylarla göstermesi gerekmez miydi? ......

Çoluk çocuğu, genci yaşlısı, okula alınanı alınmayanı güneşli bir Pazar günü kaldırımlarda el ele tutuşmuşsa, bu rengarenk insanların kardeşlik görüntüsü, suç olarak görülmeyi nasıl hak eder. Bu barışçıl etkinlik, bir olgunluk düzeyi olarak değerlendirilmeli değil miydi? Bu fotoğraf, ülkemin insan hakları konusunda en estetik fotoğraflarındandır bence. Tanığı olduğumuz şiddet vurgulu eylemleri hatırlayın bir kez. Bu etkinliğin ne kadar farklı bir yerde durduğunu göremiyor muyuz yoksa?

Tüm yurtta, aynı anda ve milyonlarca kişinin katılımıyla gerçekleştirilen bu şenliği, bir başıma organize edebilmem mümkün mü. Ama şunu belirtmek isterim; çok estetik bulduğum bu etkinliği arkadaşlarıma, yakınlarıma duyurdum; bunu yapmalı değil miydim sayın mahkeme? Benim için oluşan bu duyarlılık, benim son şansımdı belki de; ve onu geliştirmekten daha doğal ne olabilirdi benim için. O günlerde, bu el ele tutuşma çağrısını duyduğunuzda, sizler de, kendinize karşı ayrımcılık yapıldığını mı hissettiniz sayın hakimler? Sizler de benden şikayetçi misiniz yoksa?.......

Sayın mahkeme, bu yargılamanın adil olmadığını, siyasal bir dava olduğunu söyleyenler de var. Savcının suçlamalarını, oldukça siyasal bulanlar da var. Ben bu işlerden o kadar anlamıyorum. Böyle bir ön yargıyla yaklaşamıyorum, beni yargılayacak olan sizlere. Sizler vicdanlarınıza hesap verdikten sonra, diğer insanları da ikna etmek zorunda olduğunuzu düşünmelisiniz bence. Belki ben bu gün, sayın mahkemenizden farklı düşüncelere sahibim, belki sizden ayrı bir duruşla bulunuyorum hayatın karşısında. Ama adalet başka düşünenlere, yani ötekilere de adil olmalı bence. Değil mi ki o, birlikte paylaştığımız bir payda. Çünkü böyle bir zaaf gösterirse sayın mahkemeniz - ki bunu düşünmek bile istemiyorum inanın - birlikte inanarak, güçlendirip çoğaltabileceğimiz, yeryüzünde pek az şey kalmış demektir. Çünkü, birlikte sahip olduğumuz bir şey üzerinde tasarrufta bulunmuş olacaksınız, bu gün bana adaleti uygularken. Sizden beklenen, herkesin zenginleşerek bu salondan ayrıldığı bir uygulama. Çünkü, bu provası olamayan, tanrısal işin sorumluluğunu üstlenmiş hakimler olarak, adaleti siz temsil ediyorsunuz tarihin bu gününde. Evet bu konuşmamla, "dürüstçe bir kapıyı vurmak" benim yaptığım. Adaletin canlı geleneğiyle, o kapının bana da aralanacağı konusunda güvenmek istiyorum mahkemenize. Bu bağlamda, Albert Camus''nün güzel bir sözünü hatırlatmak istiyorum sizlere; "Düzen adına, haksızlık yapılmamalı dünyada" diyor Camus. Bizleri, "düzene sokmak için" haksızlık yapmamanızı talep ediyorum ben de.