Sonuçların okunuşu

DSP''nin birinciliğini, CHP''nin baraj altında kalışı ile birlikte okumak gerekiyor. Sol oylar yükseldi mi? Eğer DSP''yi "sol" sayarsanız öyle... Ama DSP''nin yükselişini APO''nun yakalanması ile birlikte okursanız, milliyetçiliği, "inançlara saygılı laiklik" yaklaşımına bakarsanız sol-kemalizmde yeni bir açılımı ve 28 Şubat süreci ile farklılaşma duyarlığını, buna karşılık, medyada geliştirilen anti-FP blokta bütünleşme eğilimini dikkate alırsanız 28 Şubat mantığını göz önüne almanız gerekiyor. Bunlar ne ölçüde sol söylem anlamına gelir, tartışmalıdır. Kaldı ki, CHP''nin sol niteliği de tartışılmaz değil. CHP açısından kemalist çizgi, sol niteliğinden çok daha öncelikli değil mi?

-MHP seçimin flaş partisi... Oy patlaması yaptı. Bunun altında neler var? "Değiştik" söylemiyle, medya blokajından kurtulmak var. Medya, FP''ye yönelttiği blokajı MHP''ye karşı uygulamadı. Ayrıca, her "şehit cenazesi"nde tepki koyan MHP, halkın bu konudaki acılarını parlamentoya taşımıştır. Eğer MHP''ye Fazilet''ten oy kayması varsa, bu, 28 Şubat sürecinde Fazilet''in, parlamentodaki gücünü etkin biçimde kullanamamasına yönelik tepki sebebiyledir. "Bunlar masaya yumruğunu vurur" yaklaşımı, daha önce Fazilet''e oy veren bir kesimi MHP''ye yöneltmiştir. MHP''ye ANAP''tan oy akışı olmuşsa bu, ANAP''ın, 28 Şubat''ın halkı ezen uygulamalarında o zihniyetle bütünleşmesine tepkidir. MHP''ye DYP''den oy akışı olmuşsa bu, DYP''nin milliyetçilik ve dindarlık konusundaki samimiyet kuşkusuna tepkidir. MHP, ayrıca "gençlik" zeminini koruyor... MHP''deki oy yoğunlaşmasında ayrıca, BBP''nin "barajı aşamama" kanaatine karşılık, "kıyısına kadar geldi, bari MHP aşsın" hassasiyetinin de etkisi olmalıdır. MHP''yle ilgili bir not, hangi konuda hangi politikayı izleyeceğine dair bilgilerin çok belirgin olmamasıdır. Bunu hep birlikte öğreneceğiz. Ayrıca, "bunlar yumruğunu vurur" şeklindeki halk beklentisi ile, "değiştik" söyleminin nasıl bir uyum çizgisinde buluşacağı da önemli bir soru olarak ortada duruyor. Umduğundan fazlasını bulmak ve devletle tanışmak, MHP''de nasıl sonuçlar ortaya çıkarır sorusu da önem arzediyor. MHP için asıl zorluk bundan sonra başlıyor.

-Fazilet''in, özellikle milletvekili seçimlerindeki yenilgisi açıktır. Geneldeki düşüş trendine rağmen, yerel yönetimlerde varlığını korumuştur. Bu olgu, Fazilet''e, önemli ölçüde sağlıklı durum değerlendirmesi yaptıracak ipuçları sunmaktadır. Yenilgi neden? Yeni kurulmuş olmanın sancılarını aşamamaktan... Farklı yönetim odaklarınca yönlendirilmesi ve geleceğin ne olacağının netleşmemesinden... Bu, strateji üretiminden tutun, imaja, mevcut FP liderinin gölgelenmesine, ciddiyete, aday belirlenmesindeki kargaşaya kadar her şeyi etkilemiştir. Ayrıca, RP''nin hükümetteki performans düşüklüğü, söylemdeki radikalizme karşılık sergilediği zaaf, 28 Şubat gibi özgürlükler alanını daraltan, "40 yılın birikiminin yokolması"na yol açan baskı dönemine fırsat veren politikalar, RP''den FP''ye, ödenmesi gerekli bir fatura bırakmıştır. Ayrıca, hem geçmiş dönem parlamento grubunun silinişi, hem yeni aday listelerinin tabana heyecan vermemesi FP''deki yıkımın temel sebeblerindendir. Seçim öncesi temaslarımda milletvekili aday listelerinin, heyecan vermediği gibi, yerel gerçekler açısından büyük hoşnutsuzluk doğurduğunu gözledim. FP teşkilâtı nerdeyse, sadece yerel seçimler için çalışmış, hatır-gönül ilişkileri ile belirlenmiş, yarın için umut vermeyen milletvekili adaylarını "taşımak" istememiştir. FP, 28 Şubat iradesi ile karşı karşıya geldiği için değil, burada zaaf gösterdiği için cezalandırılmıştır. "Bir daha yetki verirsem bunu gerektiği ölçüde değerlendirebilecek misiniz?" sorusu, FP tabanını tatmin edecek biçimde cevaplandırılamamıştır. FP''nin yenilgisinde ayrıca küskünler olayındaki tavır etkili olmuştur. Refahyol''un "havada ikmal" girişimini andıran bu olay, FP kadrolarındaki seçim heyecanını düşürdüğü gibi, genel başkanı yaralamış, partide imaj kaybına da sebep olmuştur. Bu durum karşısında FP ciddî bir özeleştiri yapacaktır. Bütün bu dosyanın bedelini Recai Kutan''a ödetmek, büyük haksızlık olacaktır. Belki Recai Kutan''ın dezavantajı, "genç seçmen"de heyecan uyandıramamak, fazla "emanetçi kalmak"la sınırlıdır. Ama ağır başlı tavrı ile olumlu planlar da taşımıştır.

-HADEP, Doğu-Güneydoğu''da ağırlığını duyurmuştur. Bölgede birçok şehrin yönetimi HADEP''tedir. Fazilet bölgedeki oylarını HADEP''e kaptırmıştır. HADEP, barajı aşma ümidi olmamasına rağmen, milletvekili seçiminde de bölgedeki seçmenin oylarını alabilmiştir. Bu, kutuplaşma açısından belirgin bir mesajdır. FP, aradaki yumuşatıcı misyonu koruyamamıştır.

-Şehit cenazelerinin ve bölgedeki çatışmanın seçim haritasına yansıması, HADEP''in bölgedeki etkinliği ile birlikte düşünülünce, Türkiye''nin geleceği açısından sancılı sinyaller veriyor.

-ANAP ve DYP''nin çöküş derecesindeki yenilgisi, bu partilerde yönetim krizini gündeme getirecektir. Bu da, seçim sonuçlarının istikrarsızlığı besleyen sonuçlarından olacaktır.

-Türkiye''nin çözüm bekleyen çok acil problemleri var. Ekonomi can çekişiyor. APO dâvâsı, uluslararası ölçüde gündeme oturacak. Balkanlar ateş içinde. Kuzey Irak''ta sancı sürüyor. Kosova ile Kuzey Irak, bir şekilde alakalanmış bulunuyor... Türkiye acil hükümet arayışında...

-Oysa Hükümet arayışı açısından sıkıntılı bir dönem başlıyor. "Armudun sapı var, üzümün çöpü var..." denecek bir formüller sıralaması var ortada... DSP-MHP hükümeti mi? Bu kendi içinde uyumlu olur mu? Özellikle Milli Eğitim, başörtüsü, İmam Hatipler, bürokratik operasyonlar sancılara yol açar mı? Bu formül, dış dünyaya nasıl bir mesaj verir, Doğu-Güneydoğu''ya nasıl bir mesaj verir? Her iki partiyi buluşturan "Milliyetçi imaj", dışardan çok sancılı gözüken Doğu-Güneydoğu sorununda nasıl değerlendirmelere yol açar? DSP''nin sol tabanı nasıl algılar bu formülü, MHP tabanı nasıl algılar? Bu ikilinin sayısı yetmezse -ki yetmesi zor görünüyor?- üçüncü ortak kim olur? ANAP hükümetin içinde mi yer alır, dışardan mı destekler? MHP-FP-DYP formülü, her üç partinin tabanına sıcak görünse de her bir parti tarafından ilgi görür mü? Partiler yeni bir MC imajı verme endişesine kapılırlar mı? DSP-FP-ANAP''lı bir formülün şansı nedir? Pekçok etkili güç merkezinde DSP-ANAP eksenli bir hükümet formülü üzerinde düşünülüyordu. MHP her haliyle sürpriz yaptı? FP az-çok tanımanabiliyordu. MHP her şeyi ile tanımlanması gerekli bir yeni doğumdur. Acaba o güç merkezlerinde şimdi ne düşünülüyordur? MHP, devletle ilişkisinde bir hazırlığa, projeye sahip mi? Refah''ın açmazları üzerinde değerlendirme yaptı mı?

-Kartel medyasında bazı vatandaşlarımız "28 Şubat süreci aklandı, onaylandı" havasına girmiş bulunuyorlar... Hani nerde? DSP bile, özgürlükler, irtica ile mücadele alanında 28 Şubat''la arasına mesafe koymaya itina ederken, MHP 28 Şubat''la yeterince hesaplaşamadığı için Fazilet''ten oy alıp patlama yaparken, ANAP silinmişken, FP, 28 Şubat karşısında zayıf kaldığı için oy kaybederken... 28 Şubat''ın aklandığının kanıtı nedir?

-Seçim neyi çözdü, denebilir? FP lideri "herkesin saçı önüne dökülecek, ak mı kara mı görülecek" demişti. Seçim işte bu noktada önemli ipuçları verdi. Bu da az bir şey değil. Herkes bir Türkiye''ye, bir de kendisine bakacak ve yarınlarını yeniden tanzim edecek.