Lojistik performans karnesi

Lojistik, malların fiziksel hareketlerini ve sınır ötesi ticaretini destekleyen bir hizmet ağıdır. Bu kapsamda lojistik küresel çapta düşünüldüğünde “fiziksel internet” olarak da adlandırılmaktadır.

Depolama, aracılık, ekspres teslimat ve terminaller gibi kritik altyapı hizmetleri de dahil olmak üzere, ulaşımın ötesinde bir dizi aktiviteyi de kapsamaktadır.

Lojistiğin rolü ve öneminin son yıllarda arttığı da bilinmekte.

**

Lojistik ağının gelişmesi ticari maliyetleri azaltmakta, ekonomik büyüme ve entegrasyona önemli katkı sağlamaktadır. Bu durumun bilincinde olan ülkeler lojistik hizmetini geleneksel anlayışın ötesine taşıyacak politikalar geliştirmeye çoktan başlamışlar bile.

Ülkelerin lojistik zincirleri ile ne kadar bağlantılı olduğu “lojistik performans endeksi” (LPI) ile ölçülmektedir.

Bu endeks aynı zamanda ülkelerin lojistik karnesi olarak da nitelendirilebilir. Söz konusu endeks 108 ülke kapsamında 869 lojistik uzmanına cevaplandırılan bir anketle belirlenmektedir.

**

Lojistik performansı endeksi oluşturulurken 6 önemli kriter üzerinde durulmaktadır. Bunlar; gümrükleme işlemleri verimliliği, ticaret ve taşımacılık altyapısının kalitesi, sevkiyat fiyatlarının rekabetçiliği, lojistik hizmetlerinde yetkinlik ve kalite, gönderilerin takip ve izlenmesine erişim, gönderilerin planlanan veya beklenen teslim süresi içinde alıcılara ulaşma sıklığı.

**

Türkiye, lojistik performans endeksinde 2007 yılında 34. sıradan iken 2012 yılında 27. sıraya gelerek süreçteki en iyi konumuna ulaşmıştır.

2012 yılından sonra ise işler tersine dönmeye başlamış ve 2018 yılına gelindiğinde 27. sıradan 20 basamak gerileyerek 47. sıraya gelmiştir.

20 basamak birden gerilemede en önemli etken gümrük işlemleri verimliliği ve rekabetçi fiyatlar kriterlerindeki yüksek düşüştür. Ayrıca 6 kriterin tamamında skorlarımız düşmüştür.

**

Son 5 yıllık süreçte gerçekleşen 20 basamak gerilemeyi yalnızca lojistik performans endeksi hesaplanmasında kullanılan kriterlere bağlamak da çok doğru değil.

Zira söz konusu kriterlerin skorları incelendiğinde, 2007 yılındaki ortalamalardan daha kötü olmamasına rağmen çok daha geride kalındığı görülmektedir.

Türkiye’nin lojistik bakımından 2007 yılından daha kötü sıralara iten bir diğer önemli faktör ise yarış halinde olduğumuz ülkelerin lojistik alanında son yıllarda yaptıkları atılım ve kurmuş oldukları özel organizasyonlardır.

Yani ülkemizin uluslararası ticarette daha başarılı bir konuma gelmesi için performans skorunu korumak yetmemekte daha yüksek seviyelere taşımak gerekmektedir.

**

Lojistik Performans Endeksi göstermektedir ki Türkiye’nin problemlerinin başında yoğun ve kısıtlayıcı sınır denetimleri gelmektedir. Ayrıca, komşu ülkelerle ortak ve tek gümrük kontrolü oluşturulmamış olması maliyetleri önemli ölçüde artırmaktadır.

Gümrük süreçlerinin basitleştirilmesi, otomasyonu, taşımacılık, lojistik vd. şirketler ile entegrasyonun sağlanması ve sınır kapılarının modernizasyonu söz konusu problemleri bir nebze azaltabilecektir.

**

Ülkemizde rekabetçi fiyatlara kavuşulamaması ise genellikle enerji maliyetlerindeki artıştan kaynaklanmaktadır.

Lojistik hizmetlerinde personel ve yönetici eksikliği de en önemli problemlerden bir diğeri. Bu bağlamda lojistik alanıyla ilgili daha fazla eğitime (üniversiteler vb.) yer verilmesi hizmetlerin kalitesini ve ulaşılabilirliğini arttıracaktır.

Yine yeni teknoloji kullanma ve dijitalleşmeye geçiş sektör performansı için hayati önem taşımaktadır.

İhraç mallarının dünya ile rekabeti için de lojistik son derece önemlidir.

Türkiye’de turizmden sonra cari açığı kapatmada en önemli gelir kalemi olan lojistiğin (13-15 milyar dolar) sürdürülebilir yapıya kavuşturulması için tarafların (kamu-özel) beklentilerine cevap verecek yasal ve kurumsal düzenlemelere de ihtiyaç vardır diyerek bitirelim.