Kanun düzenlemelerinde ve personel görüşlerinde DPB’nin eksikliği hissediliyor

Bu yazımızda kapatılan Devlet Personel Başkanlığı sonrasında teşkilatlanmada ve personel konularında oluşan boşluktan bahsedeceğiz.

703 sayılı KHK ile kamu personeli ve teşkilatlanmasında büyük fonksiyonlar icra eden Devlet Personel Başkanlığı kaldırılmış ve yerine de benzer fonksiyonlar icra eden bir kurum ihdas edilmemiştir. Hatta bu kurum kaldırılmış olmasına rağmen uzunca bir süre bu kurumun görev yapması sağlanmıştır. Daha açık ifadeyle bu kurumun kapatılmasının makul bir gerekçesi bulunmamaktadır. Katma işleminin KHK ile yapılması ise kapatılma gerekçesinin sorgulanmasını engellemiştir.

Bu çerçevede, özellikle son dönemlerde kamu personeli ve teşkilatlanmaya dair yapılan düzenlemelerde sorunlar ve eksiklikler olduğu görülmektedir. Aşağıda yer verilen peyzaj mimarı ve iç mimarlarla ilgili düzenlemede de bu durum açıkça görülmektedir. Yine Meclis’e arka arkaya kamu personeline yönelik düzenlemeler getirildiği ve bu konularda da bir dağınıklık olduğu görülmektedir.

Bir düzenleme yapılırken konunun hem teşkilat hem de personel açısından bir bütün olarak görülmesi ve bütünlüğün bozulmaması önem arzetmetkedir. İşte bu konularla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığı’nda kamu personelinin statülerine göre daire başkanlıkları vardı ve bunlar görev alanlarına göre incelemeler yapıyorlardı. Ayrıca teşkilatlanmaya dair daire başkanlığı da kurulacak teşkilatları bütünlük içerisinde inceleyerek görüş belirtmekteydi. Böyle olunca da yürürlüğe konulan mevzuat düzenlemeleri bir bütünlük içerisinde yapılmaktaydı.

Yine kamu personeline ilişkin olarak sorunlu konularda verilen görüşler kamu kurumlarını rahatlatmaktaydı. Şu an bu görüşler Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı tarafından verilmekte ise de yeterince etkin olduğu söylenemez.

Bu nedenle 5 milyona yakın büyük bir kamu personelini istihdam eden kamu kesiminde kaldırılan Devlet Personel Başkanlığı’nın yeniden ve daha fonksiyonel olarak kurulmasında fayda bulunmaktadır.

Kamu personeline ilişkin iş ve işlemlerdeki dağınıklık bilindiği için 21 Mart 2021 tarihli Ekonomi Reformları Eylem Planı’nda kamu personeline dair iş ve işlemlerin tek bir idare tarafından yürütülmesi sağlanacaktır ibaresine yer verilmiştir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde kamuda insan kaynakları yönetimine ve teşkilatlanmaya yönelik olarak 5 kurum ve bu kurumların bünyesinde bulunan 9 ayrı birim yetki kullanmaktadır. Bu kurumlar ve birimler şunlardır:

1- Hazine ve Maliye Bakanlığı.

2- Cumhurbaşkanlığı (İnsan Kaynakları Ofisi Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü, Mevzuat Genel Müdürlüğü).

3- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Çalışma Genel Müdürlüğü).

4- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Şehit Yakınları ile Gaziler Genel Müdürlüğü, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü).

5- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü).

Daha önce mülga Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen süreç, yeni sistemle birlikte 5 kurum bünyesinde 9 ayrı birim tarafından yürütülmektedir. Bu durumun makul olduğunu kimse izah edemez. Hele hele Cumhurbaşkanlığı bünyesinde yer alan 4 birimin teşkilat ve personel işlemlerinde ayrı ayrı yetki kullanması izahı zor bir durumdur. Ayrıca, böyle bir sistemde işlerin karışması ve sahipsiz kalması da kaçınılmazdır. Daha açık ifadeyle bir işe ne kadar çok kurum karışırsa işler o kadar karışacaktır. Şu an belirtilen dağınık yapı nedeniyle kamu kurumları yaşadıkları sorunlara muhatap bulmakta zorlanmaktadır.

Bu nedenle, kamu personel yönetimine ve teşkilatlanmaya ilişkin iş ve işlem yapacak kurumlar arasında uygulama birliğini sağlayacak, sorunları hızlı bir şekilde çözecek ve sistem kurmak için tüm görevlerin tek bir kurumda toplandığı yeni bir yapılanmaya ihtiyaç duyulduğu açıkça hissedilmektedir.

Geçmişte hazırlanan MEHTAP ve KAYA raporları gibi bilimsel yöntemlerle hazırlanacak çalışma raporları ile teşkilat ve mevzuat düzenlemelerinin yapılması, sonrasında ise bir reform strateji belgesi ve eylem planı oluşturulmasının elzem olduğu açıkça görülmektedir.

Hayata geçirilmesi düşünülen 21 Mart 2021 tarihli Ekonomi Reformları Eylem Planı’nda yer alan kamu personeline dair iş ve işlemlerin tek bir idare tarafından yürütülmesi düşüncesi bir ihtiyaçtan doğmuştur. Ancak şuana kadar bu eylem hayata geçirilmemiş ve uygulamada yaşanan sıkıntılar artarak devam etmektedir.

Mecliste kabul edilen 7446 sayılı Çevre Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Mimar, Peyzaj Mimarı ve İç Mimarın ek göstergeleri mimarların seviyesine yükseltilmiştir.

Yapılan değişiklikle 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II- Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünün (a) bendinde yer alan “ve Mimar” ibaresi “Mimar, Peyzaj Mimarı ve İç Mimar” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu değişiklikle Peyzaj Mimarı ve İç Mimarın ek göstergesi de yükselmiş ve 1. dereceli olanların ek göstergeleri 4200 olmuştur. Bu değişiklik sonrasında (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II- Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümünün (a) bendin şu şekilde olmuştur; “Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar, Peyzaj Mimarı ve İç Mimar ile şehir plancısı ve Bölge Plancısı unvanını almış olanlar.”

Yine Peyzaj Mimarı ve İç Mimarın ek ödeme oranları da mimarlarla aynı seviyeye çıkarılmıştır. Yapılan değişiklikle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı Cetvelin “A- Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre Alanlar” kısmının “2- Kadroları Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan personel” bölümünün (a) sırasında yer alan “mimar,” ibaresinden sonra gelmek üzere “peyzaj mimarı, iç mimar,” ibaresi eklenmiştir.

Elbette bu düzenlemeler Peyzaj Mimarı ve İç Mimar için oldukça önemlidir. Ancak 657 sayılı Kanun’un başka maddelerinde yer alan başka düzenlemelere de ihtiyaç olmuştur. Yani ek ödemesi ve ek göstergesi mimarlarla eşitlenen Peyzaj Mimarı ve İç Mimarın diğer hakları eksik kalmıştır. Daha açık ifadeyle bunların giriş derece ve kademelerine ilave bir derece verilecek mi?

Görüleceği üzere Devlet Personel Başkanlığı kamu personeline ilişkin düzenlemelerde konuyu bir bütün olarak düşünecek bilgi birikimine sahip olduğu için enine boyuna incelemeye tabi tutarak görüşünü belirtmekte ve çıkacak düzenlemelerde bütünlük bozulmamaktaydı. Bu nedenle DPB’nin kaldırılmasının kamu adına nasıl bir sonuca yol açtığının bütün boyutlarıyla üzerinde düşünülmesi gerekmektedir.