Üniversiteye direnen YÖK

Siyasal iktidarların toplum ve bireye bakışında, özel olarak 11 Eylül sonrası terör parantezine alınan İslam ve çağrıştırdığı her türlü özgünlüğü ötekileştiren yaklaşımı sadece Amerika''yla sınırlı değil. Amerikan müttefiki ülkelerle başlayıp ilişki düzeyine göre merkezden çevreye doğru yayılan dalgalar halinde etkisi küreselleşiyor. Hz İsa''ya atfedilen bir söz vardır: "Bizden olmayan bize zıttır, bizimle cem etmeyen batıl". Bu söz, muhafazakar Bush''un terörle mücadele doktrini çerçevesinde şöyle formüle edildi: (terörle mücadelede) bizimle işbirliği yapmayan teröristtir. Aslında modern devletin iktidar alanını tehdit ettiğini düşündüğü her türden farklılığı ötekileştirerek dışladığı, gerektiğinde onu iktidar alternatifi olmaktan çıkaracak her türlü yönteme baş vurabileceğini özellikle 20. yüzyıl siyasal tarihinden biliyoruz. Dikta rejimlerinin açıktan güç gösterisine karşılık ulus devletin modern ve de demokratik modelleri daha sofistike yöntemlerle, hatta kimi zaman buna da ihtiyaç duymadan potansiyel rakiplerine hayat alanı bırakmadığı ve bunu da hangi yöntemlerle meşrulaştırabildiğine dair hayli bol örnek var elimizde.

Soğuk Savaş döneminin "hür dünya"nın lideri olarak ABD''nin uyguladığı Mc Carthist yöntemlerin demokratik iktidar aygıtının totaliter devletten pek farkının olmadığını gösteren tarihi tecrübe olarak okuyorduk. Ancak son gelişmeler bunun hiç de henüz modern tarihin tozlu sayfaları arasında kalmadığını gösterdi. Siyasal yapı ideolojik aygıtlarını gerektiği zaman her yola başvurarak seferber edeceğini bir kez daha gösterdi.

11 Eylül sonrası Amerika''da ''öteki olan''a, daha doğrusu ''ötekileştirilen İslam ve İslam imajı''na yönelik yeniden devreye konan Mc Carthizmin, iktidar gücünün nerelere kadar uzanabileceğini, bu anlamda "kurucu ilkeler"in bile anlamsızlaşabileceğini göstermesi bakımından yeni bir ders oldu. İngiliz devlet geleneği ve toplum yapısı itibariyle daha köklü demokratik ve liberal geleneğe sahip daha ''açık toplum'' özelliği sergilese de, ABD ile stratejik çıkar ilişkisine giren devlet/iktidar mekanizması benzer refleksler sergiledi.

Britanya''nın Yüksek Öğretim Bakanı Bill Rambel''in geçen yılın Kasım ayında aldığı bir kararla, öğretim üyelerinden üniversitelerdeki "aşırı İslamcı" talebelerin ihbar edilmesi isteniyordu. Bu talep, kirli bir çıkar savaşını sürdürmek adına kendi ilkeleriyle çelişmekten çekinmeyen Blair hükümetinin gittikçe genişleyen yasakçı tavrının önemli bir aşamasıydı. Çünkü, aşırı İslamcıları ihbar etmesi istenenler akademik kadrolardı, yani bilim adamlarından öğrencilerini ihbar etmeleri isteniyordu. Siyasal iktidarın kendini savunma adına üniversite ve bilimsel özerklik, özgür düşünce, ifade hürriyeti gibi evrensel iddialı pek çok ilkeyi çöpe atan bir operasyon söz konusuydu. Bir yanda okullarda "temel İngiliz değerleri"ni okutmak için seferberlik başlatan hükümet, diğer tarafta aynı değerleri çiğneyerek üniversite hocalarına ihbarcılık görevi yüklüyor, en azından üniversiteyi kendi ilkelerini, geleneğini inkar etmeye zorluyordu.

Tam bu noktada siyasal iktidar ve erki ile entelektüel sınıf arasındaki fark ortaya çıkıyor. Devlet aygıtı benzer refleksler gösterse de akademik ve entellektüel çevrelere benimsetilmesi sanıldığı kadar kolay olmayacaktı. Nitekim uzun tartışmalar sonunda 120 bin öğretim üyesinin bağlı olduğu sendika bir bildiri yayınlayarak, "üniversitede aşırı İslamcılığı yaydığını düşündükleri öğrencileri ihbar etmeleri"ni isteyen hükümetin kararına karşı çıkarak, "cadı avına alet olmayacakları"nı bildirdi.

Tüm bunları aktarmamın nedeni siyasetçilerden değil akademisyenlerden oluşan YÖK''ün Mc Carthismi de aşan karar ve talepleri karşısında üniversitelerdeki akademik kadronun böyle bir tepki gösterip gösteremeyeceği, gösterirse halinin nice olacağı üzerinde biraz düşünmek… Kendi kültürüne, vergileriyle ayakta durduğu halkına karşı adeta ''savaş stratejisi'' yürüten bir kurum söz konusu. Geçenlerde 27 Nisan e-muhtırasına karşı, bildiri kaleme alma cesaretin gösteren prestijli bir özel üniversitenin hayli az sayıdaki öğretim üyelerine karşı büyük çoğunluğun adeta linç girişimlerini duyunca şaşırmadım.

İngiltere''deki Mc Carthizm uygulaması ile bizdekinin farkı şu: Orada akademik bağımsızlık ve fikir özgürlüğü adına üniversite siyasilere direniyor; biz de ise bilimsel ve düşünce özgürlüğünün yolunu açmak isteyen siyasilere karşı üniversite direniyor! Yoksa YÖK''ün son denklik yönetmeliği nasıl yorumlanabilir?