Yeni bir "panayır devrimi" mi?

Eski Sovyet cumhuriyetlerinde bir dizi panayır devrimi gerçekleştirilmesinin ardından BOP çerçevesinde Ortadoğu''da bazı rejimlerin değişeceği beklentisi boş çıkmış görünüyor. ABD bölgedeki işgali ve askeri varlığını sürdürebilmek için alabildiğince etnik ve mezhebi farklıkların kışkırtılmasına dayalı bir strateji izliyor. Değil demokrasi, insan haklarına dayalı yönetimlerin kurulması, insanların hayatlarından emin olmadıkları bir kaos ortamı var. Bu durum sadece Irak''la sınırlı değil. Lübnan''da yaşananlar, İran ve Suriye''ye yönelik tehditler, Türkiye''nin içine çekilmek istendiği zemin Amerika''nın Ortadoğu''nun kadim sahipleri için nasıl bir dünya öngördüğünün işareti…

Buna karşılık, kimi medya kanalları ve kalemler tarafından Amerikan imajının parlatılmaya çalışılmasının ahlaki boyutuna değinmeye gerek yok. Ancak küçük bir hatırlatma olarak, 11 Eylül sonrası Amerikan hükümetinin Ortadoğulu gazeteciler için çok yüksek bir meblağ ayırdığını resmen açıklamış olması “cilalı imaj devri”nin bedelini gösterir.. Bölgenin demokratikleşmesi, amacıyla 100 milyon dolar bütçeyle Beyrut merkezli Gelecek Vakfı''nın kurulması bu çerçevede atılan adımlardan biri.

Amerika''nın medeniyet kurucu misyonu(!) adına imaj parlatmak için doğrudan yöntemlere de başvurulabiliyor. Suudi muhalefet hareketi liderlerinden Saad el-Fakih''in açıklamasına göre Suudi Arabistan, Amerika''nın bir türlü kontrol edemediği, özellikle güneydeki direnişi kırmak için Afgan aşiretlerine 300 milyon dolar dağıttığını belirtiyor. Amerika''dan böylesi cömert müttefikleri demokrasi uğruna değiştireceğini kimse beklememeli.

Ne var ki para dağıtarak aşiret reislerinin satın alındığı bölgede işler hiç de iyi gitmiyor. Taliban güçleri yeniden harekete geçerek çok dar alanda varlık gösterebilen Amerikan ve müttefik askerlerine karşı ağır kayıplar verdirmeye başladılar. Son günlerde çarpışmalardaki tırmanış hayli dikkat çekici.

İran ve Suriye''de bir rejim değişikliği hatta işgali gibi senaryolar konuşuladursun bu arada başka bir ülkede Pakistan''da önemli gelişmeler yaşanıyor. Bush yönetimi ile, Afganistan işgali sırasında Amerika''ya en büyük desteği veren Pervez Müşerref arasında ipler iyice gerilmiş durumda. Geçtiğimiz günlerde Pakistan Devlet Başkanı Müşerref''le Bush arasında yaşanan polemiklerin perde arkası iyi analiz edildiğinde muhtemel gelişmelerin ipuçları yakalanabilir.

Afganistan''ın işgali sırasında çok cömert biçimde Amerika''ya destek veren Pakistan''a karşı Bush''un “Bin Ladin''in Pakistan''da olduğunu öğrenirsek izin almadan gireriz” sözlerini aslında iplerin koptuğunun işareti… Pakistan eski İstihbarat Şefi Haydar Gul''un aylar önce, “Müşerrefin işi bitti gibi görünüyor, yakında önemli gelişmeler olabilir” uyarısından sonra Bush''un tehdit gibi sözleri daha anlamı hale geliyor.

Bush''un gerekirse gireriz dediği noktada önemli bir ayrıntı, Bin Ladin''in Belucistan eyaletinde saklandığı yönünde bir haber üzerine yapılmış olması. Bu açıklamadan kısa bir süre önce Pakistan ordusunun Belucistan''da tırmanan ayrılıkçı hareketi sürdüren aşiret liderine yaptığı kanlı baskını hatırladığımızda Amerika''nın dolaylı yoldan zaten Belucistan''a girdiği söylenebilir.

Zamanlama açısından bir başka ilginç gelişme Afganistan''daki direnişci gruplarla yabancı askerler arasında çatışmaların önemli ölçüde artmış olmasıdır. Özellikle Pakistan Devlet Başkanı''nın Amerika''ya yapacağı ziyaret önce Irak''taki çatışmaları aratmayacak gelişmeler yaşandı, onlarca NATO askeri öldü. Bu gelişmelerden Pakistan''ın el altından Taliban''ı desteklediği kanaatine varan Bush''un “gerekirse Pakistan''a (Belucistan bölgesine) gireriz” uyarısı/tehdidinin Müşerref''in Washington ziyaretine denk gelmesi de tesadüf değil. Buna karşılık Müşerref''in, Pakistan ordusuna Amerikalıların muhtemel bir müdahalesine karşı koymak için tatbikat yapılması emrini verdiğini açıklaması da aynı günlerde oldu.

Müşerref''in Amerika karşısında bu denli tedirgin olması Londra''da varılan bir uzlaşmayla da yakından ilgili. Eski Başbakanlardan Benazir Butto ile Navaz Şerif''in General Pervez Müşerref yönetimine karşı bir ittifak oluşturduklarını açıklamaları seçimlerin yaklaştığı şu dönemde iç siyasette önemli gelişmelerin habercisi olabilir. Darbe ile işbaşına gelen Müşerref''e karşı, bir türlü memnun edemediği Amerika''ya verdiği destekten dolayı geniş bir muhalefet oluştu. Bilhassa geleneksel cemaatlere dayalı İslami partilerin, Amerikan baskısıyla medrese ve eğitim kurumlarına karşı başlattığı kampanya ve Afganistan''a işgali desteklemesi nedeniyle yönetimle araları açık. Londra''da kurulan ittifak (daha Amerikan yanlısı olmalarına karşın) hoşnutsuzlar grubunu arkasına alabilir.

Pakistan''daki gelişmeler yeni bir panayır devrimi tezgahının kurulmakta olduğunu gösteriyor.