Asker, siyaset ve Büyükanıt

“Dünyanın hiçbir yerinde ulusal güvenlik sadece askerlere bırakılmaz. Bu, siyasetin işidir. Ulusal güvenliğin sınırlarını belirleyecek olan da siyaset kurumudur. Gelin görün ki, Türkiye’de maalesef ulusal güvenlik siyasetin sınırlarını belirliyor...”

Mesut Yılmaz bu sözleri söylediğinde yer yerinden oynamıştı. Kıvrıkoğlu yönetimindeki Genelkurmay karargahı darbe dönemleri dışındaki en ağır açıklamasını yapmıştı.

Dünden bugüne yasalarda epey değişiklik oldu…

Dünya ve bölge konjonktürü askerin sadece iç siyasete kilitlenmesinin koşullarını ortadan kaldırdı…

Bununla birlikte yukarıdaki anlaşyışta temel olarak değişiklik olmadı…

Nitekim 25. Genelkurmay Başkanı Org. Yaşar Büyükanıt devir teslim konuşmasında şunları söylüyordu:

“Anlayışımıza ve yasalara göre askerin dört temel görevi vardır. Birincisi, kendisine teslim edilen birlikleri en iyi şekilde eğitmek ve harbe hazır hale getirmektir. İkincisi, dış tehditlere karşı ülkeyi ve ülkenin çıkarlarını korumaktır. Üçüncüsü, ülkenin üniter yapısını ortadan kaldırmak isteyen terör dahil tüm mihraklarla mücadele etmektir. Dördüncüsü ise daha önce ifade ettiğim anayasanın ilk üç maddesinde belirtilen cumhuriyetin temel ilkelerine sahip çıkmaktır. Belirttiğim dört hususun hiçbiri, bizim anlayışımıza göre iç siyasetle ilgili değildir ve bu görevler bize yasalarla verilmiştir. Askerin, yasalarla verilmiş görevleri yapma veya yapmama gibi bir seçeneği ve lüksü yoktur…”

İlk bakışta pek makul…

Ama sorun odur ki Silahlı Kuvvetler iç siyasetten siyasi partilerle ilişkileri anlamakta, tüm dünyanın siyaset olarak tanımladığı hususları ise siyaset dışı devlet işleri olarak ele almaktadır.

Bu durumda kendisine vazife çıkardığı ya da çeşitli dönemlerde mevzuata yerleştirdiği yetkilerle siyasal karar alma süreçlerinde ya doğrudan yer almakta ya bunları denetlemektedir. Ülke çıkarını ve cumhuriyetin temel ilkelerini korumak mantığı, ülkeye ilişkin tüm konu ve politikaların tespiti ve denetimine kadar uzanmaktadır. Bu mekanizmayı anlamak için Milli Güvenlik Kanunu’na şöyle bir göz atmak, Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’nin varlığını düşünmek, eski MGK yönetmeliğini akla getirmek bile yeterlidir.

O halde ülkeye hakim model şudur:

Ordu,

a. Siyasî işlerle doğrudan ve kurumsal olarak ilgili;

b. Siyasî kararlara ilişkin ilkeleri tespit eden, karar ve uygulamaları denetleyen;

c. Bu yolla, bazı siyasî sorunlar üzerinden siyasî alanın önemli bir bölümünü devletleştiren, yani bu sorunları ve siyasî alanı tartışmaya ve toplumsal taleplere, siyasî görüşmelerle kapatarak toplumsal-siyasal niteliğinden arındıran;

d. Bu çerçevede “siyaset-devlet ayrımı”nı devreye sokan (bu ayrıma göre askerin siyaset dışılığı partiler karşısındaki tutumunu ifade ederken millî meseleler, millî çıkarlar, devlet politikaları adı altında tanımlanan temel siyasî kararlar devlet işleri ve siyaset dışı işler olarak tanımlanmakta, askerin görüş bildirme, müdahale etme sahasına girmektedir);

e. Bu işleri yerine getirebilmesi için devlet alanı içinde özerk, kendi içinde aşırı merkezî bir yapıda, siyasî etkiye kapalı, ancak bu siyasî karar süreçlerini etkileyebilecek oranda siyasallaşmış bir gelenekle donatılmıştır.

Velhasıl Büyükanıt’ın son konuşmasındaki “son yıllarda Türkiye Cumhuriyeti’nde askerin rolü konusu çok tartışılır olmuştur. Bu tartışmalar iyi niyetle ve objektif kıstaslarla yapılırsa, anlayışla karşılamak hatta bu değerlendirmelerden istifade etmek bile mümkündür. Ancak, ön yargılı, bazıları yabancı devletlerce finanse edilen ve sipariş üzerine yapılan, doğru bilgileri içermeyen ve kamuoyunu yanlış yönlendirmekten başka bir amacı ve işlevi olmayan ve bilimsellikten uzak bu değerlendirmeler…” tespitine biz sivillerin katılması mümkün değildir.