Ankara, Sharon"un "stratejik ortağı" kalmalı mı?

Ariel Sharon ve İsrail Başbakanı kavramları bir arada zaten yeterince "şuyuu vukuundan beter" bir halde. Seçim sonuçlarıyla birlikte bu, "tatsız bir şaka" ya da "şayia" olmaktan çıktı ve gerçekleşti.

Ankara''nın hiç arzulamadığı bir "İsrail fotoğrafı" ortaya çıktı. Bu durumda, basmakalıp "şablon" devreye girecek. "Sharon''un Başbakanlık sorumluluğu almasından sonra, farklı davranmasının umut edildiği", "Barış Süreci''nin alternatifi olmadığı ve Türkiye''nin Ortadoğu barışına elinden gelen katkıyı yapmaya hazır olduğu" gibisinden açıklamalardan gayrı, Ankara''dan şu aşamada "yaratıcı" bir pozisyon beklenemez.

Türkiye ile İsrail arasında çok ileri boyutlara, askeri teknolojilerde işbirliğine ve silah modernizasyonuna kadar giden ilişkiler; esas olarak, 28 Şubatçı, desteğini İsrail''de ve Amerikan Yahudi merkezlerinde arayan ve şu dönemde sorumluluk mevkilerinden uzaklaşmış bir kadronun eseriydi. O dönemde ve o dönemden başlayarak, Dışişleri Türk dış politikasının inşaında eski statüsünü ve olması gereken ağırlığını görece olarak kaybetmişti. "Türkiye-İsrail yakınlaşması", TBMM denetiminden de uzaklaştırılmış, adeta kaçırılmış ve nasıl bir "ironi"dir ki, Necmettin Erbakan''ın Başbakanlığı altında söz konusu ileri boyutlara ulaştırılmıştı.

Türkiye, bir zamanlar yönettiği bölgedeki hiçbir ülkeyi "içinden" tanımadığı gibi İsrail''i de tanımıyor ve bilmiyor. Zahiri olarak, "Batılı" ve "modern" bir ülke gibi gözüken İsrail, aslında giderek, çevresindeki ülkeleri andırarak "Ortadoğululaşmakta" idi. İsrail, son yıllarda önemli demografik dönüşümlere uğramaktaydı. Arap ülkelerinden gelen Yahudiler yani Sefardim, nüfusun çoğunluğu haline gelmişti. İsrail Devleti''nin bir "Yahudi ulus-devleti" olarak oluşmasına ilişkin Siyonist proje, Avrupalı Yahudilerin yani Eşkenazim''in eseridir. İsrail''de Safarad-Eşkenazi çelişkisi, sınıf çelişkisi boyutları kazanarak keskinleşmiştir ve Sharon''un liderliğini yaptığı Likud, büyük ölçüde Sefardim''in oylarına dayanır. İsrail toplumunun bu kesimi, paradoksal olarak, Filistin Arap halkıyla ve çevredeki Arap toplumlarıyla "barış"a, Eşkenazim''e oranla daha uzaktır.

Bunun yanısıra, son birkaç yıl içinde toplam nüfusun yüzde 20''sini oluşturacak kadar büyüyen Rusya kökenli Yahudiler de, seçimlerde tayin edici bir güç haline gelmişlerdir. Bunlar, "yeni vatanları"nda toprağa ateşli biçimde bağlı ve talepkardırlar ve Ortadoğu Barış Süreci''nin "İsrail''in toprak tavizi karşılığı barış" düsturuna pek itibar etmemekte, "güvenlik" boyutunu ön planda tutmaktadırlar.

Sharon, Ehud Barak''a karşı ülke genelinde yüzde 60''a 40 ama Rusya kökenli Yahudi seçmenler arasında yüzde 67''ye 33 oranında üstünlük sağlamıştır. "Güvenlik", Sharon''un da "parolası"dır.

Kökleri New York''un Brooklyn''ine uzanan ve koyu dini dürtülerle hareket ederek, "Vaadedilmiş Topraklar"ın Filistinlilere terk edilebileceğini duymak dahi istemeyen Haredim adlı cemaat da Sharon''u desteklemiştir. İsrail toplumunun "iç dinamikleri", Barak''ın, Filistinliler nezdinde "yetersiz" bulunan tavizlerine tepki duymuştur.

Bütün bunlar hesaba katılırsa, adet yerini bulsun diye yapılan ve her yönden gelen "barış"a atıfta bulunan açıklamaların, kısa ve orta vadede somut adımlara dönüşmesi gerçekçi gözükmüyor. Kaldı ki, Amerika''daki yeni Bush yönetimi de, Clinton''dan farklı biçimde Barış Süreci''ni canlandırmak ve duruma doğrudan müdahale etmek konusunda fazla hevesli değil.

Tekrar Türkiye''ye dönersek; Irak ile, Washington''dan farkedilen bir "flört" arayışı içine girmişken, bölgedeki kaçınılmaz bir "kutuplaşma iklimi"nde Sharon yönetimindeki bir İsrail''in "stratejik bölgesel partneri" olmakta zorlanacaktır. Üstelik böyle bir "rol" için, "Amerikan koordinasyonu"nun da devreye gireceği şüpheliyken…

İsrail toplumunun Sharon''u benimsemesi, sadece İsrail''i, Filistin sorununu ve tüm bölgeyi değil; Türkiye''yi de açmazlarda bırakacaktır. Çünkü, nereden bakılsa, Türkiye''nin İsrail ile "yakın ilişkisi"nin "meşruiyet atmosferi"ni Barış Süreci oluşturuyordu. Eğer raydan zaten çıkmış olan "Barış Süreci" treni, tekrar rayların üzerine oturtulamazsa, Türkiye-İsrail yakınlığı, hem bölge zemininde ve hem de Türk iç politika sahnesinde "gayrımeşru" biçimde sırıtacaktır.

Bu durumda, Türkiye''ye, Sharon''un iktidarının kısa olması için dua etmekten veya Sharon''dan bir "Yahudi De Gaulle''ü" çıkmasını umut etmekten öteye bir yol kalmıyor.

Olamaz mı? De Gaulle''ün süngülerin ucunda Cezayir''i Fransa''ya daha kuvvetle bağlamak için iktidara gelip, ardından Cezayir''e bağımsızlığını tanıyan ve Fransa''nın sömürgelerini dağıtan Beşinci Cumhuriyet''in kurucusu olması gibi bir sonuç, Sharon''la elde edilemez mi?

Hayır, olamaz. Burası Ortadoğu. Burası, "denizaşırı sömürgeler"den vazgeçmeye benzemez. Burada, birkaç kilometrelik bir "sınır ayarlaması" ve geri çekilme, bir "varoluş sorunu" gibi algılanıyor.

Sharon gidene dek, Barış Süreci''ni bir süre için unutun; orta ve uzun vadeli "stratejik" hesaplar yapın…