Washington-Anadolu seferinde Derviş

Koskoca Rahmi Koç, Kemal Derviş''i Amerika''nın "memur" kıldığını söyledikten sonra, artık Kemal Derviş''in "kimin adamı" olduğu konusunda kuşku kalmış olabilir mi?

Türk iş âleminin iki büyük devinden biri olan Rahmi Koç, Sofya''da gazetecilerle konuşurken aynen şu sözcükleri kullanmış:

"Kemal Derviş''in Türkiye''ye gelmesinin yalnız Sayın Ecevit''le dostluğundan ileri geldiğini ben zannetmiyorum… Muhtemelen Amerika, ''Birisi gidip Türkiye''ye şartları, kanunlarda gerekli düzeltmelerin yapılması gerektiğini anlatsın. Yardım ancak bu koşullarda verilir'' dedi. Onun için Kemal Derviş Bey bu işe memur kılındi. Bakın Türk Telekom, THY, Bankalar Kanunu çıkmayacaktı. Ama IMF bunlar bunlar çıkacak dedi. Kemal Derviş''i gönderdiler buraya. Şimdi isteseler de istemeseler de çatır çatır çıkıyor. Çünkü arkasında para var. O para olmadan da bir şey olmuyor. Muhakkak ki ABD Kemal Derviş Bey''in arkasındadır. Muhakkak onlar mühim bir misyon bekliyor."

Rahmi Koç, Kemal Derviş''i "küstürmemek" gereğinin de altını özenle çiziyor. "Derviş''i isteyerek çağırdık. İşini bırakıp geldi. Söz verilenler yapılmazsa, fazla tenkit edilirse şapkasını alır Allahaısmarladık der gider. Dünyanın finans kapıları kapanmış olur. Dolayısıyla destek şart" diye ekliyor. Koç, Kemal Derviş programının "son şans" olduğunu da vurguluyor ve programın uygulanmaması halinde Türkiye''nin içine düşeceği "korkutucu sonuç"a dikkat çekiyor: "Üçüncü Dünya ülkesi olmak"…

Bizdeki işadamları "siyasi içerikli açıklama" yaptıklarında kolaylıkla çelişkili ifade kullanabiliyorlar ve bunun farkına da varmıyorlar. Bizde Batı''daki gibi "burjuvazi" oluşmamış olduğu için, bizim işadamlarının önemli bölümünün "entellektüel gradosu" düşük oluyor. Nitekim, Rahmi Koç, bir yandan Kemal Derviş''i "Amerika''nın gönderdiği"ne ilişkin tahminini dile getiriyor; diğer yandan "Biz çağırdık" diyor. Hangisi? İkisinin birbiriyle ilişkisi yok.

Üstelik, benim Washington bilgilerime göre, her ikisinin de, Kemal Derviş''in "geliş mekaniği" ile ilişkisi yok.

Kemal Derviş''i Türkiye''ye kendi "siyasi amaçları" ve IMF-Dünya Bankası desteği getirdi. Bülent Ecevit ile kişisel ve eskiye dayali irtibatları, bu "geliş"i daha da kolay ve işlevsel hale soktu. Ama "kriz" patlamasaydı -ki, patlaması kötü yönetim ile ilgili; mutlak bir şart değil- yani Kemal Derviş''in siyasi amaçlarına, "zamanlama" denk düşmeseydi; gelmezdi veya gelemezdi. Hadise bundan ibaret.

IMF ve Dünya Bankası, Amerika demek değil mi?

Hayır, değil. Amerikan ağırlığı demek ama Amerika demek değil. O yüzden, kim, Kemal Derviş''i, Amerikan Yönetimi''nin "atadığını" zannediyorsa, hata eder.

Bununla birlikte, Kemal Derviş için IMF''nin Amerikalı yetkilisi Stanley Fisher''ın büyük gayret gösterdiği Washington''da biliniyor. Derviş ile Fisher, eski ve yakın iki dost. Zaten, Fisher''ın Türkiye''deki "kriz"den bu yana, yani bir anlamda Kemal Derviş''in "ekonominin şefi" haline gelmesinden sonra, Türkiye''ye IMF desteğinin cömert biçimde yenilenmesi için olağanüstü bir çaba gösterdiği ve IMF''nin Alman direktörü Horst Köhler ile bu konuda didiştiği de Washington bilgileri arasında.

Ne var ki, Stanley Fisher, yazsonunda IMF''den ayrılıyor. Bu anlamda, Kemal Derviş, Washington''daki en büyük desteğini kaybetmiş olacak. Amerikan Hazine Bakanı Paul O''Neill, Fisher''ın en başta gelen eleştirmenleri arasındaydı.

Herşeye rağmen, Amerika''nin Kemal Derviş''i ve o çerçevede "program"ı desteklediği doğru. Bunun sebebini, bir Amerikalı yetkiliden şu sözlerle işittim: "Kemal Derviş, yolsuzluğa batmış siyasetçilerden biri değil. O siyasi yapının dışında bir insan."

Kemal Derviş, "Amerika''nın memuru" değil ama Türkiye''deki siyasi yapıdan yaka silkmeye başlayan ve Kemal Derviş''i bu siyasi yapının içinde görmediği için, Amerika''nın desteklediği bir figür.

Rahmi Koç''un verdiği "işaret"ten de anladığımız kadarıyla, İstanbul iş çevreleri de Kemal Derviş''i destekleyecekler.

Bütün bunlar, Kemal Derviş''in "güçlü kozları" ve Türkiye''de ne "eskiler" ve ne de siyaset sahnesine çıkmaya hazırlanan "yeniler", Kemal Derviş''in elindeki "değerli kağıtlar"a sahip değiller.

Ancak, Kemal Derviş''in "en güçlü" gözüken yanı, aynı zamanda onun "en zayıf" yanını oluşturuyor. Kemal Derviş, bu yapının "dışında kaldığı" ölçüde güçlü. Bu "gücü"nü yeni bir siyasi hareket ya da partinin liderliğine dönüştürmeye kalktığı anda, "siyasi liderlik" sınavına girmiş olacak. Kimle, nasıl, hangi kadroyla? Şu andaki "kadrosu", sadece bir grup Hazine ve Merkez Bankası "bürokratı" olarak gözüküyor. "Bürokratlar", aslında onun kadroları değiller. Kendisini izleyecek ve "itibar sahibi" siyasi kadro bulabilmesi ise çok zor. Kapağı DSP veya mevcut partilerden birine atarsa, kısa zamanda örselenme tehlikesiyle yüzyüze.

Türkiye''de siyasetin, en az İstanbul kadar; hatta İstanbul''dan öteye "tayin edici" gücünü oluşturan Anadolu, Kemal Derviş''e yabancı ve kuşkulu duruyor. Amerikalı eşini yanına alıp, İstanbul medyasının şişirmesiyle Amerikan seçim kampanyaları benzeri "Anadolu turu" atarak, bu yabancılığı ve kuşkuları dağıtacağını düşünüyorsa, yanılıyor olabilir. Bu şekilde Anadolu''ya çıktığı anda, "Harput''ta bir Amerikalı" görüntüsünü pekiştirecektir.

Bir önceki yazıda belirttiğimiz gibi, 2001 sonu-2002 başı Türkiye için "belirleyici" olacaktır. Hazır olun…