Kimliğini arayan Avrupa

Avrupa Birliği''ne girmek isteyen ülkelerden istenen şey, Kopenhag Kriterleri diye isimlendirilen şartları yerine getirmesidir. Bu kriterlerin ne olduğu da aşağı yukarı formüle edilmiştir.

Türkiye bu kriterleri yerine getirmek için reform paketlerini TBMM''den geçirmektedir. Buna rağmen, hem bu paketlerin içeriğinin bu kriterleri kapasayıp kapsamadığı ve uygulamasının yapılıp yapılmadığı tartışması devam etmektedir. Bundan başka, Türkiyeden, bu kriterler arasında olmayan birtakım şartların yerine getirilmesi istenemektedir.

Türkiye bu durumu, AB''nin Türkiye''nin katılmasına engel çıkarmak için bu bahaneleri uydurduğu şeklinde yorumlamaktadır. Ancak konu bu kadar basit değildir,

Gerçekte Avrupa Birliği bir kimlik bunalımı içindedir. Hâlâ kendisini tarif edebilmiş değildir. Bu gerçeği, açıkça söylemek cesaretini Fransa İçişleri Bakanı Sarkozy göstermiştir. Demiştir ki, “Avrupa evvela kendisini tarif etmek zorundadır.” Başlangıçtan beri, sadece Türkiye için değil, başka aday ülkeler için de ortaya çıkan anlaşmazlıkların temelinde bu gerçek yatmaktadır.

Avrupa en önce iki yönden tarife muhtaçtır. Bunlardan birincisi, coğrafi manada Avrupa neyi ifade eder? İkincisi Avrupa ideali, Avrupa fikri kelimesi ne ifade eder bunun tarifi henüz yapılmamıştır.

AB''nin bazı yöneticileri, “hiçbir coğrafya kitabında Türkiye''nin Avrupa''da olduğuna rastlamadım” demektedir. Bunların kafasındaki Avrupa''nın hudutları, Trakya''da bitmektedir.

AB''nin bazı yetkilileri ise, “bu birliğin temelinde Hırıstiyanlık yatmaktadır” demekten çekinmemektedir. Avrupa''nın tarifi böyle yapılırsa, halkının çoğunluğu Müslüman olan Türkiye''nin böyle bir organizasyonda yeri yoktur,

Bu yönleriyle baktığımız zaman Sarkozy'' ye hak vermememiz mümkün değildir. Her şeyden evvel Avrupa kendisini tarif etmelidir. Ancak Avrupa kendi kimliğini tayin edemediği için çelişkiler içindedir. Hakem rolünde olan Avrupa, oyun başlarken, oyunun kaidelerinin ne olduğunu söyleyememiş ve oyunun içinde belirlerim demektedir. Biz de bunu peşinen kabul ederek sahaya çıkmış gibiyiz.

Kimliğini tarif edemeyen Avrupa karşısında da, kendi kimliğini tayin edemeyen bir Türkiye vardır. Biz de, bu birliğe, ne gibi sıfatlarımızı öne çıkararak girebileceğimize karar verebilmiş değiliz

Bir kısmımız, biz beşyüz yıl, Avrupanın dörtte birini elimizde tuttuk. Biz birçoklarından daha çok, Avrupa coğrafyasına aidiz demekteyiz. Bazılarımız, biz Müslüman bir ülkeyiz. AB''nin Hırıstiyan topluluğuna katılırsak, Medeniyetler Çatışması''nı önleriz diye bir tez savunmaktayız.

Türkiyenin batı ile doğu arasında bir köprü olduğu kozunu ileri sürenlerimiz vardır. AB menfaatlarının Türkiye''yi kabul etmekte olduğunu her fırsatta söylemekteyiz. Çünkü biz Avrupa''nın bir enerji terminaliyiz. Biz Avrupa için vazgeçilmez bir pazarız.

Bütün bu argümanların herbirisinin kendisine göre bir ağırlığı vardır. Ancak bu argümanları sıralamamızın da ortaya çıkardığı gerçek şudur: Türkiye de hangi kimliğiyle Avrupa''ya girmek istediğine henüz karar vermiş değildir.

Durum gerçek yönüyle şudur: Karşımızda henüz kendisini tarif edememiş, kimliğini tartışan bir Avrupa Birliği vardır. Bu sebeple de Türkiye''den neleri istediğini bilmemektedir. Onun için her gün Türkiye''nin önüne yeni yeni engeller çıkarmaktadır.

Bu belirsizlik karşısında Türkiye de hem ne olduğunu kestirememekte ve hem de Batı''nın yalpalaması karşısında kendisi de yalpalamaktadır. Yukarıda da dediğimiz gibi, Avrupa, oyunun kaidelerini oyunun seyrine göre tayin eden bir hakeme benzenmektedir. O Türkiye''ye hangi hareketinin faul olup olmayacağını, oyun sırasında belirlerim diye açıkça söylemektedir.

Biz bunu anlamazlıktan gelerek sahaya çıkmış gibiyiz. Avrupa''nın anlamadığı da bir şey vardır: Biz de, sen ne karar verirsen ver, “biz oyunu kendi bildiğimiz gibi oynarız”demekteyiz. Böyle oynanan bir futbol maçının akibetinin ne olacağını kimse kestirememektedir.

Böyle olduğu içindir ki, adaylığımızın ucu açıktır. Böyle olduğu içindir ki, Başbakanımız sık sık, daha fazla sıkıştırılırsak, “Kopenhag Kriterleri''nin yerini Ankara Kriterleri alır” demektedir.

Burada bir noktaya işaret etmek gerekir: Biz sahip olduğumuz demokratik sistemin noksanlarını gidermek için değil de, kendimizi Avrupa''ya beğendirmek için reform yapmaya çalıştığımız sürece bu belirsizlik devam edip gidecektir.