Muhatabına ulaşamayan muhtıralar

Farz edelim ki, bir hedefe kurşun sıktınız. Tüfeğinizden çıkan kurşun istemediğiniz bir hedefe isabet ederse ne yapabilirsiniz? Bunun sebebini araştırmanız gerekmez mi? Kendi kendinize, acaba iyi nişan alamadığınızdan mı, tüfeğimin dürbünündeki bir hatadan mı v.s ileri geldiğini araştırmanız gerekmez mi?

Bu yapılmadan hedefimi vurdum demek, aslında atıcılığa yapılmış en büyük yanılgıdır.

Türk siyasi hayatı, askeri müdahaleler ve muhtıralarla doludur. Ancak muhtıraların veriliş sebeplerini ve muhataplarını karşılaştırdığımız zaman önümüze, şu manzara çıkmaktadır: Tüfekle vurmamız gereken hedef başka, vurduğumuz hedef bambaşkadır.

27 Mayıs askeri darbesinin tartışmasını bir kenara bırakarak, daha sonra yapılmış olan 12 Mart, 12 Eylül ve 28 Şubat müdahalelerine sebep olan bu olaylar aşağı yukarı bir benzerlik taşımaktadır. Darbe deyince aklımıza askerlerin sivil idareye müdahalesi akla gelmektedir. Ancak ülkemizde darbe yapan güçler sadece askerler değildir. Askerler dışında, adalet mekanizması tarafından yapılan darbeler vardır ki, bunların incelenmesi bugüne kadar yapılmamıştır.

Yukarıda da dediğimiz gibi, askerler dışında, sivil kuruluşlar da darbe yapabilirler. Nitekim Türkiye''de çoğu askeri müdahaleden önce sivil darbeler yapılmıştır. Bu manasıyla ele alındığı zaman, askeri darbeler, yapılmış olan sivil müdahaleye karşı yapılmış bir darbedir.

12 Mart, 12 Eylül müdahaleleri öncesi ülkemizde cereyan eden olaylara bir bakalım:

Her iki müdahaleden önce, Adalet mekanizmasını ellerinde bulunduranlar, kendi yetkilerini aşan kararlar almışlardır. Mesela Danıştay''ın görevi, idarenin yaptığı, kanunlara ve anayasaya aykırı eylemleri denetlemekten ibarettir. Oysa, Danıştay, 12 Mart öncesinde, idarenin bazı işlemlerini iptal etmiş ve iptal ettiği işlemle birlikte kendisini yürütme yerine koyarak, hüküm tesis etmiştir. Mesela, bir subayın başvurusu üzerine onun terfi ettirilmesi kararını iptal ile yetinmeyip, o subayı terfi ettirmiştir. Gayet açıktır ki, terfi ettirilmesine dair idari kararın iptaline karar vermek onun yetkisine girer, ancak o karardan hasıl olan boşluğu doldurmak gene idareye ait bir görevdir.

Gene baktığımız zaman, 12 Mart muhtırasından önce, Anayasa Mahkemesi bazı kanunları iptal etmekle kalmamış, iptalden sonra hasıl olan boşluğu kendisi doldurmaya çalışmıştır.

İşte bu sebepledir ki Anayasa değişikliğinde açıkça Danıştay''ın iptal kararı dışında düzenleyici hükümler getiremeyeceğine dair hükümler konulmuştur.

Anayasa Mahkemesi''nin görevi sadece TBMM''ce kabul edilen kanunların, Anayasaya aykırı olup olmadığına karar vermekten ibarettir. Buna rağmen anayasanın bazı maddelerinin anayasaya aykırı olduğuna dair kararlar verilmiştir. 12 Mart muhtırası, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi''nin vermiş olduğu bu hukuk dışı kararlar dolayısıyla hasıl olan kargaşayı önlemek için tutulan bir yol olmuştur denebilir.

Nitekim her muhtıradan, askeri müdahaleden sonra askerler tarafından kurulan hükümetlerin ilk görevi, hukuk mekanizmalarının hukuka aykırı karar ver düzenlemelerini düzeltmek yönünde olmuştur.

Bugün de Anayasa Mahkemesi anayasanın iki maddesini iptal etmiştir. Anayasaya göre Anayasa Mahkemesi anayasa hükümlerini sadece şekil yönünden inceleyebilir. Veya sadece kanunların anayasaya aykırı olup olmadığına bakabilir. Hal böyleyken onun anayasanın iki maddesini iptal etmesi, sivil bir darbedir.

Mazide yapılmış, sivil darbelerin sonuçları, askerler tarafından yapılmış karşı darbelerle ortadan kalkmıştır. Ancak bugün hiç kimse, askeri bir müdahale istemediği gibi, askerler de böyle bir yola başvurmayı düşünememektedir.

Ortada adalet mekanizmasının, sivil idareye yapmış olduğu haksız bir davranış, kanun dışı bir tasallut bulunmaktadır. İşte bütün mesele, bu kanunsuz tasallutun nasıl düzeltileceği noktasında gelip düğümlenmiş bulunmaktadır.

Daha önceleri ortaya çıkmış düğümler, İskender metoduyla yani bir kılıç darbesiyle çözülmüştür. Bugün ortada ne kılıç ne de onu bu yolla çözmeyi düşünen bir kafa yapısı vardır. Ancak herkes bu düğümü yapanların gene akıl ve basiretlerini toplayarak normal yollarla çözmesini beklemektedir.