AGİT kararları mı? O da ne?

AGİT İstanbul Zirvesi bitti. Avrupa''dan, Asya''dan, Amerika''dan gelen devlet başkanları, başbakanlar, diplomatik misyon şefleri ülkelerine döndüler. Zirve''den geriye imzalanan İstanbul Şartı ve bir dizi antlaşma kaldı. Önümüzdeki yıllarda İstanbul Şartı''ndan çok söz edileceği şimdiden belli. Bu şartın imzacı devletlerin temel politikalarını ne oranda etkileyeceğini şimdiden tahmin etmek zor. Ama bir biçimde etkileyeceği, muhtelif uluslar arası toplantılarda devletler sorgulanırken sıkça referanslar gönderileceğini, mevcut durumun değerlendirilmesinde atıflar yapılacağı gayet açık.

AGİT sonrası biz yine kendi başımıza mevcut sorunlarla kaldık. Türkiye hiç alışık olmadığı içeride ve dışarıda bir hareketlilik yaşıyor. Taşlar yerinden oynuyor, her şey sallanıyor ama hiçbir şey mecrasına yerleşmiyor. Şu işe bakın, AGİT tartışmaları bitti derken şimdi de Aralık ayında yapılacak olan Avrupa Birliği Helsinki Zirvesi''ne gözlerimizi çevirmiş bulunuyoruz. Yine önümüzdeki günlerde Denktaş ile Klerides arasında New York''ta başlayacak dolaylı görüşmelerin ne olacağını düşünüyoruz.

AGİT nerede ise tüm faaliyetlerini güvenlik konuları ile insan hakları ve hukuk devleti alanlarında yoğunlaştırmıştı. Öyle ki insan hakları ve hukuk devleti ihlallerini güvenlik sorunu olarak görüyor ve bu ihlalleri gerçekleştiren devletlere karşı ortak hareket edilmesi sistemini getiriyordu. İnsan hakları, temel özgürlükler, hukukun üstünlüğü artık ulusal egemenlik alanında mütalaa edilecek konular değildi. Hiçbir devlet kendi egemenliğini ve bağımsızlığını ileri sürerek insan hakları ve hukuk ihlallerini savunamazdı. Bu ilkeler ve evrensel değerler karşısında heyecan duymamak mümkün mü?

Ama gel gör ki bunların kısa vadede bizim "hikmet-i hükümet" üslubumuzda bir değişiklik meydana getirmesi zor gözüküyor. Nerede ise zirveyi baştan sona çekip çeviren Cumhurbaşkanımız Demirel, ayağının tozuyla Koç Üniversitesi''nin Sarıyer''deki tartışmalı kampusunun açılışına katıldı. Koç ailesine övgüler yağdırdı ve bürokrasinin bu tür eserleri engellememesini tavsiye etti. Koç ailesi mensupları da bürokrasinin engelleri yüzünden üniversitenin geciktiğini, hizmetten alıkonulduklarını, üzüntüler yaşadıkların, Merhum Babaları Vehbi Koç''un hayatında görmeden gittiğini anlattılar. Dikkat ettim, hiç kimse konuşmasında söz konusu edilen engellerin ne olduğunu, Danıştay''ın verdiği ormanlık alanda üniversite yapılamaz kararını hatırlatmadı.

AGİT Zirvesi hukukun üstünlüğü, hukuk devleti kavramlarını tüm şartların tepe noktasına yerleştiriyor, keyfiliklerin önüne geçilmesini üye devletler taahhüt ediyorlar. Bunların altına Sayın Demirel de imzasını atmıştı. Ama ne oldu? Daha bir hafta bile geçmeden, hukukun "olamaz" dediği, hukuka uygun bulmadığı bir idari tasarrufu büyük bir gönül rahatlığıyla icra edebildi.

Bunu geçelim; deprem bölgesinde bir depremzade devletin valisine derdini anlatmakla meşgul. Belki biraz alışılmış bir üslupla değil, son derece rahat, kendinden emin ve ses tonu biraz yüksek! Valinin karşısında ses yükseltilir mi hiç! Vali dinlemek istemiyor ve vatandaşın ağzını kapatmak istiyor. Yanındaki polislere "götürün bunu" diye emrediyor. Arkasından ilave ediyor: "...bunlar anarşist, provokatör, inanmayın bunlara!..."

Polisler kızı Valinin emri üzerine alıp götürüyorlar, iki saat sorguladıktan sonra serbest bırakıyorlar.

Olay karşısında basın ayağa kalkıyor. Hak diyor, devlet diyor, vatandaş diyor... Hükümetten ses yok. Cumhurbaşkanı ise tasvip etmediğini belirtiyor. Üzücü olduğunu söylüyor.

Evet sadece bu iki olay AGİT kararlarının yakın gelecekte bize bir etkisinin olmayacağını göstermiyor mu? Hele buna bir de AB yetkililerin Kopenhag Kriterleri''ne uymamızı istemeleri karşısında, basına yansıdığı kadarıyla Genelkurmay Başkanlığı''nın mevcut statükoyu savunmaya yönelik 21 sayfalık kitapçığı ilave edilirse durum daha da netleşecektir.

Hani bir söz var ya: "Biz bize benzeriz!" Bizim durumumuzu en iyi özetleyen bu sözdür.

AGİT kararları mı? O da ne oluyor?