Seçime ilişkin ilk tespitler...

Genel mahalli seçimlerin ortaya koyduğu tabloyu değerlendirirken herkesin farklı argümanlardan hareket ediyor ve belli bir rengi öne çıkarıyor olmasını normal görmek gerekir. Millet iradesini ortaya koymuş, tercihini yapmış ve önümüzdeki beş yıl içerisinde mahalli yöneticilerini belirlemiştir.

Partilerin seçimlere ilişkin beklentilerin tümüyle karşılanması elbette mümkün değildir. Genel eğilim iktidar partisinin oyunu korumak ve artırmak isteği, muhalefet partilerinse iktidar partisini yıpratmak ve oyunu aşağıya düşürmek arzuları öne çıkmıştı. Seçim kampanyaları sırasında yaşananlar, tartışmalar, suçlamalar, gerginlikler ve olup bitenler artık geride kalmış bulunuyor. Dün itibariyle Türkiye''de yeni bir dönem başlamış ve seçimin hayhuyu geride kalmıştır.

Seçim sonuçlarının iki farklı alanda değerlendirilmesinin daha doğru olacağını belirtmek mümkün. Biri genel olarak ortaya çıkan tablonun okunması ve diğeri ise bu tablonun parti düzeyinde incelenip analiz edilmesidir.

Önce genel tabloya baktığımızda birkaç önemli noktanın altını çizmek gerekebilir.

Türkiye''de seçime katılma oranları nispeten yüksek gerçekleşmektedir. Bu seçimde de böyle olmuş ve seçmenlerin yüzde seksen fazlası sandık başına giderek tercihlerini yapmışlardır. Toplumsal mobilizasyon anlamında bu önemlidir ve karar alma mekanizmalarının etkilenmesine yönelik olarak toplumun büyük bölümünün sandık başına gitmesi, oyunu kullanması, tercihini belirtmesi siyasal sistemin istikrarı, itibarı ve gelişimi için önemli ve olumlu hususlardır.

Seçimlerde ciddi bir olağanüstülüğün yaşanmamış olması, bazı yerel olayların dışında önemli güvenlik sorunlarının ortaya çıkmaması da not edilmelidir. Seçim yönetimi demokratik toplumların önemli sorunlarından biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye bu açıdan iyi bir tecrübeye sahiptir ve yargı denetimi ve yönetiminde gerçekleştirilen seçimler herkese güven vermektedir. Bazı ufak tefek sorunlar yaşanmışsa da kısa zamanda bunların üstesinden gelinmiş ve seçim yönetimi normal yoluna devam etmiştir.

Seçim sonuçlarının ortaya koyduğu haritaya bakıldığında ilgi çekici hususlar öne çıkmaktadır.

2002 yılında yapılan genel seçim sonunda Türkiye''nin iki partili sisteme doğru evrilmekte olduğunu gözlemiştik. 2007 genel seçimi bunun doğru olmadığını ortaya koymuştu. Ancak mahalli seçimler Türkiye''nin iki partili değil ılımlı çok partili bir sisteme doğru ilerlediğini kanıtlamıştır. Burada üç parti öne çıkarken üç parti de potansiyel olarak gelişme istidadı göstermektedir. Sistemin birinci halkasında AK Parti, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) yer alırken ikinci halkasında Saadet Partisi (SP), Demokratik Toplum Partisi (DTP) ve Demokrat Parti (DP) yer almıştır.

Üç büyük partinin Türkiye coğrafyasına dağılımı ilgi çekici bir sosyolojik yapı ortaya koymaktadır. Ülkenin en büyük partisi olan AK Parti Anadolu''da, ana muhalefet CHP ülkenin kıyı bölgelerine, MHP de Anadolu''nun değişik yerlerine hakim durumdadır. Bunun yanında DTP''nin ülkenin güney doğusunda yerleşmesi dikkat çekicidir. Bu haritaya bakılınca ülkenin birinci partisinin dört bir taraftan kuşatıldığını söylemek mümkün.

Cevaplanması zor ama aynı zamanda çok gerekli olan soru seçmenlerin tercihleriyle ortaya çıkan bu haritanın şekillenmesinde seçmenleri uyaran ve yönlendiren saiklerin neler olduğudur. Bir başka ifade ile seçmenler oylarını kullanırken ve belirli tercihlerde bulunurken mahalli hizmet üretimine ilişkin beklentilerine göre mi, yoksa genel politikalarla mı hareket etmişlerdir?

Bu sorunun cevaplandırılması pek çok hususun önünü açacaktır. Mesela Sayın Başbakan merkezi ve mahalli yönetimlerde ürettikleri hizmetlere ve yaptıkları yatırımlara atıfta bulunarak bazı yerleri kaybetmelerini anlamakta zorluk çektiğini açıklamıştır. Seçmenlerin mahalli ve merkezi idarece üretilen hizmetler ve yapılan yatırımlara bakarak oy verecekleri beklentisini ortaya koyması anlaşılabilir bir tutum olmakla beraber mevcut haritayı açıklamaya yetmemektedir. Gerçekten mesela Diyarbakır seçmeni belli bir mahalli hizmet beklentisiyle mi oy vermiştir? Yahut Antalya seçmeni oy verdiği parti veya kişinin daha iyi hizmet üreteceğini mi düşünmektedir?

Bu sorular bağlamında konuya bakıldığında seçmenlerin hizmet beklentilerinden çok ideolojik tutum ve duruşlarının daha da öne çıktığını söylemek mümkün. Nitekim seçim haritası aynı zamanda ideolojik/sosyopolitik eğilimler tablosu olarak da okunabilir.