Bir yılı kaç gün saymalıyız?

Birgün bir yahudi, Hz. Ali''ye gelerek demiş ki: - "Yâ Ali! Bana öyle bir sayı söyle ki bu sayı hem 2''ye, hem 3''e, hem 4''e, hem 5''e, hem 6''ya, hem 7''ye, hem 8''e, hem 9''a, hem 10''a tam olarak bölünebilsin!"

Hz. Ali, yahudiye, "Peki bu suâlini cevaplarsam, müslüman olur musun?" diye sormuş... Yahudi Hz. Ali''nin bu teklifini kabul edince, Hz. Ali ona şu cevabı vermiş:

- "Hafta''nın günlerini ay''ın günleriyle; çıkan sonucu ise sene''nin günleriyle çarp! Elde edeceğin sayı, hem 2''ye, hem 3''e, hem 4''e, hem 5''e, hem 6''ya, hem 7''ye, hem 8''e, hem 9''a, hem 10''a tam olarak bölünecektir."

Yahudi, hafta''nın günlerini (7), ay''ın günleriyle (30); elde ettiği sayıyı (210) ise yılın günleriyle (360) çarpmış ve 75.600 sayısı elde etmiş... Sonra bu sayıyı sırasıyla hem 2''ye, hem 3''e, hem 4''e, hem 5''e, hem 6''ya, hem 7''ye, hem 8''e, hem 9''a, hem 10''a bölmüş (75.600: 2 = 37.800; 75.600: 3 = 25.200; 75.600: 4 = 18.900; 75.600: 5 = 15.120; 75.600: 6 = 12.600; 75.600: 7 = 10.800; 75.600: 8 = 9.450; 75.600: 9 = 8.400; 75.600: 10 = 7.560) ve ulaştığı bu netice karşısında kelime-i şehadet getirerek müslüman olmuş...

Yazma bir mantık risalesinin kenarında kayıtlı bu anlatı''nın, günümüz müslümanlarını heyecanlandıracak bir tarafının bulunup bulunmadığından emin değilim. Fakat bir zamanlar bu rivayetin, "Ben ilmin şehriyim, Ali de bu şehrin kapısıdır" hadîsiyle (!) sembolize edilen daha büyük bir anlatı''nın parçalarından birini teşkil ettiği ve müslümanların her konuda, ama her konuda İLM''in kendilerinden öğrenilebileceği gerçek mercî olduğu söylemine katkı sağlamış olduğu muhakkak...

Büyük bir medeniyetin, zengin bir ilim geleneğinin temsilcileri oldukları bilinciyle hareket eden, bu bilincin kendilerinde tevlid ettiği üstünlük hissi sayesinde varlığı ve bilgiyi tanımlayan, varlığın ve bilgi''nin hemen her şubesinde sahip oldukları otoriteyi değişik düzeylerdeki anlatılarla dile getiren, varolan bütün ilimlerin mucidi, mümessili, üstadı ve pîri olarak ya bir peygamberi ya da bir sahabîyi örnek olarak öne çıkaran müslümanlar, inşâ ettikleri söyleme hizmet eden mevcut anlatıların hiçbirinden kuşku duymuyorlar, üstelik fiilî durum da zaten böyle bir kuşkunun oluşmasına, filizlenmesine müsaade etmiyordu.

Fakat askerî ve siyasî durum, İslâm dünyasının aleyhine şekil almaya ve İslâm metafiziğinin belkemiğini teşkil eden Kelâm İlmi ise mevcut askerî ve siyasî yenilgilerle eşzamanlı olarak iknâ gücünü (varlığı ve bilgiyi İslâm''a dayanmak sûretiyle açıklama gücünü) kaybetmeye başlayınca, İslâm dünyasında kabul gören ilimler tasnifi geçerliliğini yitirmekle kalmadı, Kelâm İlmi''nin şemsiyesi altında meşrûiyetini sürdüren tüm ilimler birer tespih tanesi gibi öteye beriye dağıldı.

"Yeni İlm-i Kelâm, İctimaî İlm-i Kelâm, İctimaî Usûl-i Fıkıh" gibi başlıklar altında İslâmî ilimlerin merkezî tasavvuru zayıflatılıp, asırlık terminolojisi terkedilince, üstelik sosyoloji, psikoloji, antropoloji gibi parlak ve fakat nazarî bakımdan içi boş moda-disiplinlerin kılavuzluğunda yürüyen acemi müridler eliyle nazariyâtın çetin meseleleri sulandırılınca, tabiatıyla ilm''in karşısında malumât''ın, âlim karşısında aydın''ın değeri arttı.

İslâmî ilimlerin bir bütün olarak öğretildiği medreselerin kapanıp ilmin modern mekteplere havale edilmesi, gazete''yi kitab''ın önüne geçirdi; muhataplar da değişmişti çünkü. Bu bakımdan sade olmak, basit olmak, anlaşılır olmak önemsendi, varlık ve bilgi tasavvuru hem mekteplilerin çabalarıyla, hem de gazete ve mecmualar aracılığıyla vulgarize edildi. ("Vulgarize etmek", hem sadeleştirmek, basitleştirmek, anlaşılır kılmak, hem de bayağılaştırmak anlamına geliyordu ve bu deyiş her iki anlamıyla da gerçekleşmişti.)

İslâm''ın varlık ve bilgi tasavvuru ihyâ edilmediği sürece, müslümanların (varlık ve bilgi tasavvurunun altında yer alan) hukuk, siyaset ve ahlâk alanlarında dünyaya söyleyebilecekleri ciddi bir sözün bulunabileceğini sanmıyorum.

İslâmcıların taraf oldukları tartışmaların -sanılanın aksine- her defasında karşıtlarının lehine sonuçlanması, hukuk, siyaset ve ahlâk''la ilgili olarak öne sürdükleri önermelerin hemen hemen tamamının, "İnsan Hakları ve Demokrasi" başlığı altında yer alabilecek beylik yargılardan ibaret kalması ve bu acziyet nedeniyle, parlak birkaç söz söylemeyi başaran her konuşmacının sözlerinin altına "biz de imza atarız" demek durumuna düşülmesi, İslâmcıların, varlık ve bilgi soru(n)ları yerine, hukuk, siyaset ve ahlâk soru(n)larını ciddiye almak hatasını işlemelerinden kaynaklanmaktadır.

Hâsılı, bu bağlamda, Hz. Ali''nin yılın günlerini 360 olarak kabul etmesinin bir önemi yoktur!