Hâlimiz var, mecâlimiz yok!

Öfkenin, nefretin ve kinin biçimlendirdiği bir dünyada yaşıyoruz. Tarihe, “insanın tarihi”ne her müracaat edişimizde, nedendir bilinmez, oradan da bugüne yine öfke, nefret ve kin devşiriyoruz.

Peki ya gelecek?

Gelecek tasarımlarımızı bitmez tükenmez bir umudun yeşerttiği, dolayısıyla geleceği daha iyi, daha aydınlık gördüğümüz söylenebilir mi?

Ne yazık ki bu soruya da pek olumlu bir cevap veremiyoruz.

İnsanın geçmişi gibi geleceğinin de karanlıklar içerisinde olması mıdır ''şimdi''yi karartan?

Hayır!

Sıradan zekâlar böyle zannetmeye müheyyadırlar. Lâkin bu, doğru değil; doğru, bu değil!

Geçmiş geçmiştir ve yoktur. Gelecek gelmemiştir ve o da yoktur. Varolan sadece ''şimdi''dir. İşte yok''un gücü buraya kadar! Yok''un gücü, var''ın/varlık''ın ışık huzmelerinin eriştiği kûşelere kadar!

''Şimdi'' karanlık olduğu sürece; daha doğrusu, ''şimdi'' —vehmen— karanlık olduğu içindir ki biz geçmişi de geleceği de karanlıklar içerisinde görmekten, karanlığı geçmişe ve geleceğe yansıtmaktan kendimizi alamıyoruz.

Hâlimiz karanlık, şimdimiz kötü ise eğer, bu kötülüğü geçmişe de, geleceğe de taşımak zorunda hissederiz kendimizi. Öyle ki kötülüğümüzü hazmedebilmek için başkalarının kötülüğüne, yani başkalarınca hazmedilmiş kötülüklere ihtiyaç duyarız; müseccel kötülerin kötülüklerine. Sözümona güçleniriz, güçlendiğimizi düşünürüz. “Geçmişte böyleydi/Şimdi de böyle/Demek ki gelecekte de böyle olacak!” deriz.

Kötülük hep kötülüğe yol açıyor bu yüzden. Karanlıklardan karanlıklar doğuyor; aydınlık değil. Umudu öldüren, bizi ye''se düçar eden kötünün yaygınlığı. Çokluğa yeniliyoruz. Çokluğu, çoğunluğu ''mutlak'' olarak algılamaktan kaçınamıyoruz bir türlü. İçimizdeki sesi, o artık tanıyamaz hâle geldiğimiz iyinin sesini duyamıyoruz. Bir lânet de biz savurup itişe kakışa kalabalıkların arasına katılıyoruz.

Hiçbir şey kendi kendisinin ilkesi olamaz!

Nedir ki kötülük?

İyinin yokluğu. Ustalarımız ''yokluk'' olarak tanımlamışlar kötülüğü; tıpkı karanlık gibi.

Karanlık nedir?

Işığın yokluğu.

İnsan yaşamını bütünüyle yoklukların karartıp kötüleştirdiğini kabullenmek zorundayız. İyiyi, iyiliği göremediğimiz, bir türlü görmeyi başaramadığımız için kötülük yaygınlaşıyor. İyiye dayanma, iyiden güç alarak konuşma cesaretimiz yok; iyiyi kendimizde arayıp kendimizde bulamadığımız için yok. İyi, toprağımızı (insanın toprağını) terkettiği için, iyiden güç almayı beceremiyoruz.

Muhayyel de olsa, muhayyelen de olsa iyi''yi bulamaz mıyız?

Bulabiliriz, ama bulamıyoruz. Hâlimiz elvermediği için değil, mecâlimiz kalmadığı için bulamıyoruz. İyi hep vardı, şimdi de var, ve gelecekte de varolacak. İyi hep varolacak!

İyiyi aramaktaki isteksizliğimizi —güya— açıklamak amacıyla hâlimizin kötülüğünü bir bahane suretinde öne süremeyiz. Zira hâlimiz hakikat-i hâlde iyi, ve iyiyi bulmaya müsait. Olmayan, mecâlimiz. Mecâlimiz yok. İyiyi bulmaya değil, aramaya mecâlimiz yok. Umudumuz yok çünkü.

Ye''sin (umutsuzluğun) zıddı reca (ümit). Emn''in (güvenin) zıddıysa havf (korku).

İnanmış adama emn de, ye''s de yasak. İlk adımda tavsiye edilen: havf ve reca arasında durmak. Emn''e düşmeyecek kadar havf, ye''se kapılmayacak kadar reca.

Ümit''le korku arasında durmayı beceremeyenler, ümidi de, korkuyu da unutup ya kendilerini güvende hissediyorlar veya kendilerini ümitsizliğe kaptırıyorlar. Her iki hâl de, yani emn de, ye''s de ''kötü'' olduğundan ve dahî başka kötülükleri davet ettiğinden, böyleleri her adımlarında helâke yaklaşıyorlar.

Kötülüğü aramaya gerek yok, o her yerde: yüzeyde.

İyiyi ise aramak zorundayız, çünkü o, bir yerde: insanda.

Çok derinde yani.