Kaos hem bir risk, hem de bir şanstır!

Eğer sürekli istikrar olsaydı, siyasete gerek olmazdı ve ancak istikrar doğal, özsel ya da tözel bir şey olmadığı sürece siyaset vardır ve etik mümkündür. Kaos aynı zamanda hem bir risk, hem de bir şanstır ve mümkün olan''la imkânsız olan burada kesişirler."

Derrida''nın siyaset alanına ilişkin öne sürdüğü bu şartlı önermenin, aslında onun yapıbozum''a ilişkin genel söylemiyle birebir bir uyum içinde olduğunu biliyoruz. "İstikrar (kozmos) özsel değildir ve öyle olmadığı içindir ki siyasete ve ahlâka gerek vardır. İstikrarsızlık (kaos), istikrarsızlığın genel durum halinde sürmesini mümkün kılabildiği/kılabileceği gibi, aynı zamanda istikrarın varolabilmesinin en önemli imkânlarından biri olarak da karşımıza çıkmaktadır. Binaenaleyh siyaset''i, istikrarsızlığı/düzensizliği çözüme kavuşturma çabalarının bir ürünü olarak tanımlıyor ve siyaset''in meşrûiyetini istikrarsızlığın cevherî/tabii olmayan (!) yapısına istinad ediyorsak, şu halde Derrida''nın yukarıda söylediğini tekrar etmek zorundayız: "Kaos aynı zamanda hem bir risk, hem de bir şanstır."

Bu durumu, kararverilemezliğin (undecidability) tipik örneklerinden biri olarak yorumun konusu yapmaya kalkışır ve gelecek ögesini bu konuya yüklerseniz, hiç kuşku yok ki o takdirde yorum''u, değil sadece bir açıklama ya da tahmin''e, tek kelimeyle kehânet vasfına büründürmüş olursunuz. Derrida, böylelikle kendi söylemine sâdık kalmak adına esasen birşey söylemiş olmuyor, söylenebilir olanların yapısını bozuyor ve Sol''un o bilinen geleneksel düzen karşıtlığına meşrîyet kazandırmaya çalışıyor. Siyasetin içini boşaltan ve eleştirinin sürekli retoriksel yanını besleyip ona muhteva vermekten veya bu arada fırsat bulup karşıtlarına birşey teklif etmekten sürekli kaçınan bu tavrın, iktidarın zaten arzuladığı ve teşvik ettiği depolitizasyon çabalarıyla örtüştüğü, bu çabalara kuvvet kazandırdığı, Derrida muhaliflerince sık sık kendisine işaret edilen bir husûs.

Sözgelimi Amerikan pragmatizminin ilginç temsilcilerinden biri olan Rorty, "yapıbozum" dalgasının sol siyasete esas itibariyle bir katkıda bulunmadığı iddiasından hareketle, bu dalganın, dikkatleri reel siyasetten uzaklaştırdığını ve –tıpkı 1960''ların solu gibi– sistemin içine dahil olmakla gururlanan ve böylece kendisini sistemi iyileştirme yeteneğini azaltan "kendi akademik adasında yaşayan halinden memnun bir sol" yaratılmasına katkıda bulunduğunu söylüyor. Irwing Howe''un şu sözü, aslında bu durumu en açık kılan ifadelerden biri:

? "Bu tiplerin yönetimi ele geçirmek gibi bir dertleri yok; tek dertleri İngiliz Edebiyatı bölümlerini ele geçirmek!"

Bu bağlamda şu suâl anlamlı olmalı: Türkiye''de muhalefetin görevi nedir? Muhalefetin ne yapar ve şu anda ne yapıyor?!?

Türkiye''de siyasî hatta, fikrî muhalefet, bizatihi iktidarın (Yöneten Akl''ın) hizmetinde olan, sistemin içinden sistemi iyileştirmek umudunu besleyen safdillerin biraraya toplanmasına vasat teşkil etmekten öte bir kıymet taşımayan, eleştiri gücünden yoksun, bütün işi muhalif duygulara ne idüğü belirsiz bir akl-ı selim kazandırmak olan, heyecansız, sorumsuz, gayesiz/hedefsiz bir görünümü muhafaza ediyor.

Yöneten Akl''ın kaostan korkmadığı ve istikrarsızlığı bu toplum için yapısal alışkanlık haline dönüştürdüğü gürülmüyor mu? O halde alın size siyasî hayatımızın ne idüğünü açıklayacak bir tanım: Kontrollü istikrarsızlık!

Siyasî merkez, bidayetten bu yana istikrarsızlık zemini üzerinde iş görüyor. Topluma geçici istikrar kazandırma çabalarının bu yüzden bir anlamı yok! Yönetilenler düzeyindeki bu yaygın istikrarsızlık (kaos) durumu, yönetenlerin istikrarlı bir biçimde yönetmelerine imkân sağlıyor ve bu nedenle aşağıda istikrarsızlığın sürmesi, yukarıda istikrarı tevlid ediyor. Muhalefet arasından yönetime ortak olmak amacıyla ortaya çıkanlar olursa şayet, kısa bir süre içerisinde onlar da hâl-i hazır istikrarsızlığı sürdüren, hatta bu istikrarsızlığa katkıda bulunan bir unsur halini almaktan kurtulamıyorlar.

Görünmez iktidarın ve görünür muhalefetin varolabilmesini mümkün kılan ve onların ortak paydası haline gelen istikrarsızlık (kaos), esasen uzun yıllara yayılmış olan ve bu nedenle kolay kolay hissedilmeyen bir istikrarın varlık şartı halinde.

Ben şahsen –ve tabiatıyla bu mülahazalara binaen– toplum hayatımızda siyasî istikrar beklentisiyle bir iş yapılabileceği kanaatini taşımıyorum. Kaos''un, düzensizliğin, istikrarsızlığın, en nihayet kontrollü ve uyarılmış olmakla temayüz ettiğine inandığımdan, muhalif görünümündeki yapay vasıtalar aracılığıyla siyasete kısa ve uzun vadede istikrar kazandırma çabalarını ciddiye almanın siyaseten safdillik anlamına geleceğini söylüyorum.

Bu memlekete yararı olabilecek muhalif bir hareketin, fikren ve siyaseten kendi duruşunu tayin ve tahkim etmedikçe, dünyayı algılama ve yorumlama biçimine –başkaları için değil, bizzât kendisi için– bir açıklık getirmek niyeti taşımadıkça, istikrarsızlığın sürmesine katkıda bulunmaktan öte bir işlevi olmayacaktır.

Kaos (istikrarsızlık) sadece siyasî alanda değil, fikrî alanda da varlığını sürdürüyor. O halde niçin bu kaos, siyasetin mağduru olan bizler için bir şans olmasın?! Niçin bu kaos, ona son vermek isteyen yerli zihinlerin körelmekte olan, daha açıkçası körelmiş olan o kadim arzularını kamçılamasın!?

Evet, kaos bir şanstır, fakat bu riski göze alanlar için!