kimileri "depremzede", kimileri "depremzâde"

Deprem yaralarının yavaş yavaş sarılmaya başladığı şu günlerde yardımseverleri kuşkuya düşürecek, onların yardım etme iştiyaklarını azaltacak yazılar okumak, hiç kuşku yok ki deprem kadar sevimsiz, deprem kadar acı verici olacaktır, olmaktadır da. Nitekim daha şimdiden kötü kokular ortalığı kaplamış durumda. Ancak şurası da bir gerçek ki deprem ekonomisinden pay kapmak telaşındaki birçok şirket, cafcaflı ilanlarla, gösterişli (veya: "gösteriş olsun diye yapılan") yardımlarla dikkat çekmek için çırpınıyor, göz doldurmaya çalışıyor; hatta televizyon ekranlarında büyük inşaat firmalarının sahipleri, -yaptıkları küçük (sembolik) yardımları fırsat sayarak- şirket olarak inşâ ettikleri binaların adlarını ve yerlerini zikretmekten ve bundan sonra bina yaptıracak olanların kendi binalarını güvenilir firmalara (!) yaptırmaları lâzım geldiğini hatırlatmaktan geri kalmıyorlar.

Adapazarı''ndaki bazı yardım kuruluşlarının yöneticileri, göstermelik boş kamyonlarla şehirde tur atan işbilir tüccarların varlığından söz ettiklerinde, doğrusu kulaklarıma inanamamıştım. Ne var ki şehri dolaşırken, bazı sivil yardım kuruluşlarının daha kolay çalışabilmek, depremzedelere daha kolay ve daha hızlı ulaşabilmek için kuytuluk ve fakat geniş alanları tercih ettiklerini, buna mukabil bazı ticarî kuruluşların ise -depremzedelere hizmet etmeyi yavaşlatıp güçleştirmesine rağmen- kendilerine mekân olarak kameraların bulunduğu dar alanı (bulvarı) seçtiklerini gördüm. Deprem sadece depremzedeler değil, aynı zamanda depremzâdeler de üretiyordu ve hiç kuşku yok ki daha da üretecekti.

Depremzâde tayfasının başvurduğu numaraların (!) seviyesi hakkında bir fikir sahibi olabilmek için, sanırım, e-mail adresime gelen şu kısa mektubu okumanız yeterli olacaktır:

"Perşembe günü özel bir şirket çalışanları tarafından hazırlanmış olan yardım malzemelerini taşıyan bir minibüs ile Adapazarı''na gitmeye karar verdik. Yollar özel araçlara kapalı olduğu için Şişli Belediyesi''nin de o esnada yardım götüreceğini öğrendik ve minibüsümüze "Depremzedelere Acil Yardım-Şişli Belediyesi" yazılı bez afişini asarak konvoya katıldık.

Önce 12:00 gibi yola çıkacak olan konvoyun hareketini saatlerce bekledik ve nedense, -saat 14:00 gibi- ters yöne (Esentepe''de Şişli Belediyesi''nin bulunduğu yerden geri dönüp Mecidiyeköy-Şişli istikametine) doğru yola koyulduk. İyi niyetli olduğumuz için olsa gerek, Yenikapı''ya gideceğimizi, oradan da arabalı deniz otobüsü ile depremzedelere ulaşacağımızı düşünürken anladık ki bu durum sadece bizim kendimizce oluşturduğumuz bir senaryodan ibaretmiş. Konvoy, -en önde ambulans, ardında Şişli Belediye Başkan Yardımcısının makam arabası, iki özel araba, iki minibüs ve 3-4 kamyon ile birkaç arabalı ve motorlu eskort polisler ile- görkemli bir vaziyette Mecidiyeköy-Şişli-Osmanbey güzergâhından Taksim''e kadar gitti ve U dönüşü yapıp tekrar hareket ettiğimiz noktaya geri döndü. Bu arada bir saati aşkın bir süre geçti tabii. O sırada yol kenarlarına yerleştirilmiş kameralar sürekli bizi filme aldı. Anonslarla "Sayın sürücüler lütfen konvoy geçene kadar bekleyin!", "Lütfen konvoya yol verin!", "Lütfen konvoyun arasına girmeyin!" türünden anonslarla çevrede bulunanların dikkatleri konvoya yöneltildi. Ve maalesef yolda bulunan herkes bunun altında ne tür bir şov olduğundan habersiz olarak takdir dolu bakışlarla bizi seyretti. Biz de maalesef önce farkında olmadan, sonra da istemeyerek bu şovda yer almış olduk ki bundan utanç duyuyoruz. Umarım bizi o gün görmüş olanların bir kaçına bu mesaj ulaşır da bunun göründüğünden farklı olduğu birkaç kişiye ulaştırılmış olur." (24 Ağustos 1999, Gülten Yılmaz).

Depremin neden olduğu yaralar şu veya bu ölçüde sarılabilir; ancak ahlâksızlığın yol açtığı yaralar kolay kolay sarılamaz. Binaenaleyh depremzedelere yapılan yardımlara hız kesmeden devam etmeli ve fakat bir yandan da depremzâdelere fırsat vermemenin bir yolunu bulmalı! Aksi takdirde, deprem sonrası tefessühün, depremin sebebi olan tefessüh kadar büyük toplumsal sorunlara yol açacağından kimse kuşku duymasın!