Bakmak ile görmek arasında /Hattatın kalbi ressamın aynası…

I-

Bu yıl Kutlu Doğum Haftası "Peygamberimiz ve İnsan Onuru" temasıyla kutlanıyor. Kutlu Doğum Haftası münasebetiyle Diyanet İşleri Başkanlığı, "Hattın Sultanları"nı bir armağan olarak sundu bize. Prof. Dr. Uğur Derman"ın danışmanlığında Ayasofya Müzesi"nde açılan sergide, Sultan III. Ahmed, Sultan II. Mahmud, Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz gibi hattat Osmanlı padişahlarının; son devrin üslup sahibi hattatlarının eserleri yer alıyor.

"Hattın Sultanları" gözümüze de gönlümüze de armağan. Ne ki benim sergilerle başım dertte.

En son birkaç yıl önce Kutlu Doğum Haftası münasebetiyle İbrahim Paşa Sarayı"ndaki bir sergiye katılmıştım.

Sanat eserini, sanat eserindeki dikkati ve rikkati göremeyen insanlarla sırf orada bulunmak için gelen insanlarla "sergidaş" olmanın acısını orada yaşamıştım. Yaşamış ve yaşadıklarımı unutamamıştım. Eserleri görmeye değil açılışı yapacak olan siyasilere kendini göstermek üzere gelen insanların kapattığı yollar…

Bu defa evden çıkmadan kimseyi görmeyeceğime söz verdim kendi kendime. Bakanlara bakmayacaktım. Bakanların bakışını, itiş kakışını, bakışını teneke parçası cep telefonuna emanet edişini görmeyecektim.

Görmeyecektim. Tim.

Gerisini yazmayayım. Tadınızı kaçırmak istemem. Kendi tatsızlığımı size emanet etmek istemem.

Şu kadarını söyleyeyim sadece.

Ne olurdu bizi bir geceliğine o sergiye emanet etselerdi. Sabaha kadar kalsaydık orada.

İbadet edip tekrar baksa idik. Baktıklarımızı görse idik. Gördüklerimizi gönlümüze nakşetse idik. Ve orada Allah kelamını yazmak için ömrünü yazıya adamış hattatların ruhaniyetini öylece hissetse idik.

Mesela Kazasker Mustafa İzzet"in tahtını terk edip Hacc"a gidişini; dönüşte Özbek dervişi olarak idame-i hayat edişini, kamet alırken onu sesinden tanıyan Sultan II. Mahmud"un hışmına uğrayışını…

Kariyer değil Ey Rabbim ilim ver bize diye bağırabilseydik…

Arınır mıydık? Menzile doğru 1 cm olsun yol alabilir miydik?

II-

"Hattın Sultanları"na gözünü değdirmeden, iki saniye hattın kalbinden kendi gönlüne yol kurmaya çalışmadan fotoğraf makinesi gezdirenlere baktım.

Bakışım bana yük biliyorum. Ne ki elimden başka bir şey gelmiyor.

Daha sekiz gün önce Londra National Gallery"de yedi yaşında çocukların bakışını gördüm. Gördüm ve o an bizde eksik olan işte bu dedim.

Sanat galerisini mesire adabı ile gezmemeyi erken yaşlarda öğreniyor "Britanya"nın çocukları."

Ana sınıfından başlayarak defalarca geliyorlar. Başlarındaki öğretmen onları "gezdirmiyor" bir resme odaklanmalarını sağlıyor.

Nasıl mı odaklanıyorlar?

Tablonun karşısına yere oturuveriyorlar. Bağdaş kurup, diz çöküp öylece bakıyorlar. Ne görüyorsunuz diyor başlarındaki öğretmen. Gördüklerini anlatıyorlar. Her çocuğa öğretmen dünyanın en büyük eleştirmeni muamelesini yapıyor. Dikkatinizi çekerim. En büyük eleştirmeni. Biraz önce arkadaşın bunları gördü diye sözünü yarıda kesmiyor mesela. Portredeki kadının bileğindeki bilezikleri gören başka da bir şey göremeyen çocuklara aa sadece bu kadar mı diye aşağılamıyor. Onun söyleyişine, dikkatine göre başka bir şeyi daha görmesini sağlamaya çalışıyor.

Afrikalı çocuk portrenin arkasındaki aynaya dikkat çekiyor mesela. Portre ile portrenin aynaya yansıyan halinde ne fark var diye soruyor öğretmen. Aynadaki daha siyah diye cevap veriyor Afrikalı çocuk. Çocuğun siyah vurgusu bizim dikkatimizi hemen çekiyor. Ama öğretmen bir an bile duraksamıyor. Heyecanla orada hazır bulunan çocukların resme daha çok bakmalarını, kesintisiz bakmalarını gerçekleştirmeye çalışıyor.

Kuzeyli sarışın çocuk Shakespeare"nin ayna metaforuna göndermede bulunuyor.

Portredeki kadının bileğindeki bileziklere dikkat çekene de, şimdiye kadar edinmiş olduğu bilgileri bu resim üzerinden hayata transfer edene de aynı muameleyi yapıyor öğretmen. Muamelenin adı saygı.

Evet saygı.

Bizde eksik olan bu işte! Siyasetçisinde de sanatçısında da, sokaktaki adamında da aynı şeyin eksikliği ile kavruk bu ülke.