Arasat"taki ülke

Dün akşam Ankara''ya gelen ABD başkanı Bill Clinton''un, Türkiye''ye, "21. yüzyılı belirleyecek ülke" pâyesi biçtiğini duydunuz; Türkiye''nin istikrarını demokrasi içinde sağlamış, insan haklarına saygılı, hukukun üstünlüğü ilkesini hayata geçirmiş, lâikliği din ve vicdan özgürlüğünün teminatı biçiminde uygulayan bir sistemle bölge ülkelerine ''örnek'' teşkil edeceğini vurgulamıştı Clinton.

Peki, güvenlik danışmanı Sandy Berger''in Clinton''un sözlerini açmak için, önceki gün Washington''da söylediklerini de duydunuz mu?

Başkanın milli güvenlik danışmanı Amerikan karar alma mekanizması içindeki ilk bir kaç kişiden biridir. Bulunduğu konum itibarıyla yönetime akan bilgi ve istihbarata sahip olduğu gibi uzun vâdeli planlamaların da içindedir. Sandy Berger kişi olarak da Bill Clinton''a yakın biri; bu sebeple, onun sözleri ABD başkanının geçen hafta Georgetown Üniversitesi''nde yaptığı konuşmada Türkiye''ye ayırdığı bölümü tamamlar mâhiyette sayılabilir.

Şunu demiş Sandy Berger: "Türkiye''nin ABD için önemi, şimdi, en az Soğuk Savaş yılları kadar, belki daha da fazla. Coğrafî konumu, nüfusu, dinî çeşitliliğe sahip olma özellikleriyle, Türkiye, 21. yüzyılda, ya Doğu ile Batı, İslâm dünyası ile İslâm-olmayan dünya arasında demokratik bir istikrar köprüsü teşkil edecek, ya da komşuları ve bölge bakımından bir istikrarsızlık ve çatışma kaynağı olacaktır..."

Bu kadar açık ve net. Türkiye şimdi Arasat''ta olan bir ülke, ancak hep orada kalmasına imkân yok: Ya istikrar köprüsü haline dönüşecek, ya da bölgesi ve dünya için istikrarsızlık ve çatışma kaynağı olacak... Bunun, ikisi arası, "İdare edelim abicim" versiyonu yok. Başka ülkeler, gelişmelere karşı direnerek, eski, köhne, hantal yapılarını koruyabilir, buna rağmen ayakta kalmaya devam edebilirler; ancak Türkiye için istikamet tek: "Ya yeni hal, ya izmihlâl..."

ABD başkanı ile güvenlik danışmanının Türkiye''yi değerlendirirken sarf ettikleri sözleri bir tür meydan okuma olarak görmek ve tedirginlik duymak da mümkün; Türkiye''nin geçmişine ve bugününe bakarak esasen yapması gerekene işaret biçiminde değerlendirmek de... Katılımcılığın, insanlarını karar alma süreci içerisine çekmenin, hak ve özgürlükleri herkese tanımanın, hukukun üstünlüğünü pekiştirmenin zarar verdiği bir ülke görülmedi bugüne kadar. Türkiye kendisine çeki düzen verince mutlu olacaklar kendi vatandaşları...

Hep biliniyor: Bugün, kendilerine gıpta ile bakılan ülkeler, şimdiki durumlarına, artık evrenselleşmiş temel bazı kurallara uyarak ulaşmışlardır. Bu kuralların hepsi, değişik eğilimden insanları aynı birliğin ve bütünün parçası olarak mutlu edecek ilkelere dayanıyor. Çeşitliliği, çoğulculuğu esas alan, farklılıkları zenginlik haline getiren, ortak paydaları ön plana çıkartan sistemler, ülkelere önce istikrar, sonra refah getiriyor. Ekonomik ve siyasi istikrar vatandaşları mutlu etmekten, vatandaşın mutluluğu ise onları sistemin bir parçası haline dönüştürmekten geçiyor... Türkiye, kendisinden beklenen temel ilkeleri gözettiği taktirde, hem ekonomide hem de siyasette istikrarı yakalayacaktır. Yapısal dönüşümünü tamamlayıp istikrarı yakalayarak insanlarını mutlu etmiş bir Türkiye ise, Clinton ve Berger söylememiş olsaydılar bile, etraftaki geniş coğrafyaya ''örnek ülke'' olabilecektir.

Bunun tersi de doğrudur elbette. Yanlış tehdit değerlendirmeleriyle kendi gölgesinden korkar hale gelen ve yapısal değişime ayak sürümek zorunda kalan Türkiye, siyasi istikrar ve ekonomik refahtan uzak düşecek, bu da dengeleri yeniden oluşan günümüz dünyasında onu sert dalgalarla karşı karşıya bırakacaktır. Türkiye''nin, bugünkü yapısıyla, o dalgalarla başa çıkmasına imkân yok...

Aslına bakılırsa, ilk elde zor gibi görünse de Türkiye''nin kendisini dönüştürmesi sanıldığından daha kolay. Çatışmacı kültürün bir parçası gibi algılanan siyasi unsurlar, tam tersine, uzlaşmacı bir çizgiyi savunuyorlar bugün. Başkalarıyla birlikte yaşama iradesi onlardan geliyor. Daha da önemlisi, uzlaşmaya zemin teşkil edecek girişimleri, hiç de üstlerine vazife olmadığı halde, o kesimler yapıyor. Bu fırsat kaçırılmaz.

Bill Clinton''un bugün Meclis''te yapacağı konuşmaya bu açıdan kulak vermek gerekiyor.