Aykırı bir yazı

Bizde en çabuk itibar erimesine uğrayan kurum hangisidir?" Siyasi hayatımızı yakından izleyenler bu sorunun cevabını vermekte zorlanmazlar: Meclis. Demokrasinin kalbi durumundaki TBMM şimdi ''kıyak emeklilik'' adı yakıştırılan yasa hazırlığı vesilesiyle yeniden tartışmanın odağında. Bir kere milletvekili olan ve iki yıl görev yapan emekli olmaya hak kazanıyor ve aldığı emeklilik maaşı da Türkiye standartlarının çok üstünde. Basın için eleştirisi çok kolay, manşet kurtaracak ilginç bir haber işte. Tabii, bu vesileyle, Meclis''in halk nezdindeki itibarı bir darbe daha yemiş oluyor.

Yasama organı üyeliği, yargı organı mensupluğu gibi bazı mesleklerde maaşa kafayı takmak yanlıştır; o görevleri yürüten insanlar gözü dışarıya kaçmayacak doygunluğa kavuşturulmalıdır. Yıllardır siyaseti yakından gözlemlediğim için, milletvekili maaşları konusuna her zaman sempatiyle yaklaştığım biliniyor. Masraflı kampanyalardan çıkan, seçmeni mutlu etme derdi bulunan milletvekiline epey yüksek olan maaşı bile yetmiyor. Siyasetten emekli olunamadığı, seçilememiş milletvekili gözünü Meclis''ten ayıramadığı için, onun da maaşı -ne kadar yüksek olursa olsun- masraflarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Maaş sorunu, Anayasa Mahkemesi sekiz defa geri çevirmese de, her dönem karşımıza çıkardı.

Milletvekilinin ve milletvekili emeklisinin maaş sorunu, aslında, çok daha başka bir konuyla ilgili: Siyasetin finansmanı. Siyasetin finansmanı bizde rasyonel esaslara bağlanmadığı için, siyasetçi elindekiyle geçinemiyor. Ya başkasının gözünün içine bakmak zorunda milletvekili, ya da elindekini fazlalaştırması gerekiyor. İş dünyasının, müteahhitlerin siyaset üzerindeki ağırlığını ne sağlıyor zannediyorsunuz? Milletvekilinden maaşı esirgemek çözüm değil; az maaşlı, dolayısıyla başkalarına bağımlı milletvekili sisteme daha pahalıya mal oluyor çünkü.

Seçim masrafları için partilere verilen ''hazine yardımı'' genel merkezler ve liderler tarafından harcanıyor; adaylar kendi başlarınalar. Seçilmiş milletvekili harcamalarını kendi cebinden yapıyor; hazine yardımının tek tek milletvekilleri için bir önemi yok sizin anlayacağınız. Onlar da, ellerine fırsat geçince maaşlarına (ve emekli olduklarında alacakları maaşa) zam yaparak medyanın eline ''kıyak rüşvet'' türü manşet atma fırsatı veriyorlar.

Sonra da hep beraber, "Meclis''in itibarı çok düşük" diyor, seçim yapılıp milletvekilleri yenilenirse durumun değişeceğini sanıyoruz. Oysa tam bir kısır döngü yaşanıyor: Yeni Meclis açılır açılmaz eskiyor, yeni milletvekili koltuğunu ısıtamadan itibarsızlaşıyor. Maaşların akıl almaz yükseklikte olduğu, ya da kendilerine diğer memurlardan fazla zam yapılan başka imtiyazlı kurumlar var ülkede, onlardan kimse söz etmiyor.

Bunun bir sebebi, milletvekilinin, yasama organı üyesi olarak, maaşına kendisinin zam yapmak zorunda olması. Olaya ''kıyaklık'' özelliği katan da bu zaten. Bu sebeple, milletvekili ve milletvekili emeklisi maaşını artırmayı bir sisteme bağlayıp bir daha dokunmamak gerekir. Milletvekillerinin hatası bu işte; rasyonel bir sistem bulamadıkları için çıkardıkları yasa Anayasa Mahkemesi''nden dönünce sık sık sisteme dokunmaları gerekiyor.

Ancak bundan daha da önemlisi, siyasetin finansmanını sağlam ve onur kırıcı olmayan esaslara bağlamaktır. Bunun için de, milletvekilini anormal harcamalardan kurtaracak, seçim masraflarını cebinden yapmasını engelleyecek bir düzenleme için dünyadaki örneklerden yararlanılabilir. Aday olmak için partiye bağışta bulunulan, milletvekili maaşından partiye kesinti yapılan bir ülke olmaktan çıkmalıyız.

Fakat bunun için ilk yapılması gereken, milletvekilinin maaşına kafayı takmak yerine, siyaseti iş dünyasının ve müteahhitlerin etkisinden kurtaracak, liderler sultasını devam ettirmeye yarayan hazine yardımı uygulamasını farklı bir zemine oturtacak model arayışlarına girmektir. Esas yakışıksız ''kıyak'' şimdiki bağımlılık yapan sistemin özelliğidir.

Elbette Meclis''in itibarını korumak her şeyden önce milletvekillerine düşüyor, ama unutmayalım ki, Meclis''in itibarsızlaşması da sonunda hepimizi zora sokuyor.