Beyaz Saray buluşması

Başbakan Tayyip Erdoğan ABD''ye gitti, yarın Beyaz Saray''da ABD başkanı George W. Bush ile görüşecek. Epey uzun zaman öncesinden planlanan, iki taraf için de önemli bir gezi bu.

ABD''nin Türkiye''den gelen misafirine hüsn-ü kabul göstermesinde yadırganacak bir yön yok; ABD açısından olağanüstü sonuçlar doğurabilecek bir buluşma bu. Bush yönetimi Türkiye''nin etkisinin her alanda hissedildiği bölgede büyük bir açmazla karşı karşıya. Afganistan''da geniş bir ittifak cephesiyle yıkılan eski sistemin muharip unsurları yeniden palazlanıp başkent Kâbil''in kapısına kadar dayandı. Irak''ta işgalci güç korunmalı alanın bir adım ötesinde hayati tehlike yaşıyor; himayesinde oluşan hükümet işlevsiz ve bütün ülkeye hâkim değil. ''Büyük Ortadoğu'' adıyla kapsamlı bir proje geliştirme iddiasındaki Washington, bölgedeki etkisini bütünüyle yitirme tehdidi altında...

Washington''un bölgede ileriye dönük hesapları da var ve o hesapların zararla kapanmaması için Türkiye''yi yanına çekmesi gerektiğini görüyor.

Bölgeye dönük hesapları savaş sonrasında ortaya çıkan yeni duruma uymayınca ABD''nin Türkiye''den medet umması doğal da, Türkiye''nin yeni oluşan güçler dengesinde Washington''a daha fazla yakınlaşma ihtiyacı duyması için pek az sebep var. Bush yönetimi yalnız dışarıda zorlanmıyor, ABD içerisinde de giderek sıkışıyor. ''Askerlerimiz geri gelsin'' kampanyası etkili oluyor. Bir ay sonra yapılacak ara seçimde, kendi partisinin adayları, Bush''a “Aman uzakta dur” mesajı yolluyor, onunla aynı kareye girmekten kaçıyorlar. Seçim sonucu beklentileri yansıtırsa, Senato ve Temsilciler Meclisi''ndeki Cumhuriyetçi Parti üstünlüğü sona erebilir; bu da yönetimi yasama ve denetlemede zora sokacaktır.

Kısa süre önce yapılan Birleşmiş Milletler Zirvesi, ABD''ye serbest atış yapılan bir Bağlantısızlar Zirvesi gibi geçti; yönetime yakın olanlar “Zırva” diye niteleseler bile, Amerikan-aleyhtarı konuşmalar katılımcılardan alkış desteği aldı; dahası, New York''taki bazı etkili sivil örgütler muhaliflere konuşma fırsatı sağladı. Dünyada yükselen Amerikan-aleyhtarlığı, böylece, ABD içine de taşınmış oldu.

Amerikan-aleyhtarlığı dünyanın her tarafını olduğu gibi Türkiye''yi de etkisi altında tutuyor. Batı''da yükselen İslâm aleyhtarlığıyla paralel bir gelişme bu ve insanlar her olumsuzluktan Washington''u suçlamaya alıştılar. Beyaz Saray buluşmasında çekilecek Bush-Erdoğan fotoğraflarının, iç politikada Ak Parti''ye olumsuz bir mâliyeti bile olabilir.

Son zamanlarda özellikle ABD askerî çevrelerinden gelen akıl almaz çıkışlar görüntüyü daha da bozuyor. Daha önce Amerikan Kara Kuvvetleri Dergisi''nde yayımlanmış ''Yeni Ortadoğu''yu yansıtma iddialı -Türkiye''yi de bölüp parçalara ayırmış- bir haritanın Türk subaylarının önüne konulması bu münasebetsizliklerin son örneği. Envanter çıkarırken, yönetime yakın yayın organlarında, düşünce üreten Neo-Con''cu kurumların raporlarında, Türkiye''yi ve AKP''yi hedef alan yayınları da unutmamak gerekiyor.

Türkiye konusunda, ABD, ya ikiye bölünmüş durumda, ya da ABD yönetimi bu ikili görüntüyü pazarlıkta üste çıkmak için bilinçli bir taktik olarak kullanıyor. Taktik ise, taktiğin yararlı olduğu, Bush ve yönetiminin en zayıf ânında Tayyip Erdoğan''ın Beyaz Saray''a gitmeyi göze almasından anlaşılıyor. Türkiye''ye yönelik çelişkili tavır taktik değil de yönetimdeki bir çatlaktan kaynaklanıyorsa, Beyaz Saray buluşmasından fazla bir hayır beklememek gerekebilir.

Türkiye başbakanını konuk etmeye hazırlanan Bush yönetiminin bilmesi gereken gerçek şu: Bu ziyaret Türkiye ve konuklar açısından ''başarılı'' bir sonuç doğurmazsa, bundan dolayı en büyük kayıp ABD''nin hânesine yazılacaktır. Türkiye''yi kaybeden ABD, bundan sonra atacağı her adımda öncekinden daha büyük güçlüklerle karşılaşacak; hatalarının giderilmesi, daha vahim durumlara düşmekten kurtarılması da imkânsızlaşacaktır.

Bush''a tavsiyemiz, Türkiye''den gelen konuğunu dikkatle dinlemesi olacak.