Bu ne sevgisizlik!

Hiç kimse bu kadar sevgisizliğe katlanamaz; dünyanın dört bir köşesinde her geçen gün artan eleştirilere muhatap olan ABD, bu kadar sevgisizlikle daha ne kadar gidebilecek?

PEW adlı kurumun belli aralıklarla yaptığı ''Küresel Davranışlar Araştırması''nın sonuncusu açıklandı. Tablo ABD açısından hiç de iç açıcı değil. Dünyada en sevilmeyen ülkelerin başında ABD, liderler arasında George W. Bush geliyor; Amerika''nın liderliği her yerde ciddi biçimde sorgulandığı gibi, dünyaya vermeye çalıştığı biçim de tepkilere yol açıyor.

Araştırmanın bizi ilgilendiren boyutu müthiş önemli: ABD yönetiminin en az seveni Türkiye''de; daha kötüsü Amerika hemen her alanda zemin kaybediyor ülkemizde. Amerikan tarzı demokrasiyi (yüzde 81) de, iş anlayışını (yüzde 83) da tasvip etmiyor bizim insanımız... Amerikan müziğini, filmlerini ve TV dizilerini (yüzde 22), bilimsel ve teknolojik düzeyini (yüzde 37), fikirlerini (yüzde 4) en az beğenenler de Türkler...

Düşünün ki, Türkiye ile ABD sayısız uluslararası örgütte ''müttefiklik'' ilişkisi içerisinde. Politikacılarımız Washington''a ''stratejik ortak'' gözüyle bakıyor. Ancak, halkımız, Amerika ile ilintili her şeyden kuşku duyuyor ve bunu çekinmeden ifade de ediyor. Araştırmanın ''küresel sorumluluklarını yerine getirme'' ve ''liderlik etme'' konularına ilişkin bulgularında da, Türkiye''nin, ABD''ye fazla güvenmediği anlaşılıyor.

Türkiye oranları gerçekten vahim, ama diğer ülkelerin gözünde de durumu pek parlak değil ABD''nin… Bir tek Afrika kıtasında hoş karşılanıyor ABD, onun dışında hemen her yerde imajı yerlerde sürünüyor. George W. Bush ile Vladimir Putin''in liderliklerinin mukayesesinde, çoğu ülkeye kim daha cazip görünüyor dersiniz? Kanada''da (28, 36), Almanya''da (19, 32), Fransa''da (14, 19) Putin Bush''un önünde gidiyor…

Ancak, genel hatlarıyla Rusya ve Çin''in dünyada oynayacağı rolden de ülkelerin tedirginliği giderek artıyor… En fazla endişe duyulan ise global sistemin kendisi; araştırma bulgularına göre, halklar, yeni dünya düzeninin kendi aleyhlerine oluşup geliştiğine daha fazla inanır görünüyorlar. Bu duyguyu artıran da güçlü ülkelerin sorunlara yaklaşımı elbette; adaletsizlik ve yoksulluğun artışı, ihtilâflarda taraf tutma en yaygın şikâyet konuları…

“Kraldan fazla kralcı” deyimini hatırlatan bir bulgusu da var araştırmanın. Ortadoğu halklarının, özellikle halkı Müslüman ülkelerin, Arap-İsrail ihtilâfında yan tutması sebebiyle ABD''yi suçlaması doğal karşılanabilir de, ABD tam da bu sebeple İsrail''de bile eleştiri konusu... İsrail halkının yüzde 42''si, “Amerika ülkemizi gereğinden fazla destekliyor” görüşünde. İsrail''i İsrailliler''den fazla kollaması ABD''nin ve Ortadoğu''ya destursuz girmesi dünya ölçeğinde artan sevgisizliğin de kaynağı…

Bir yanlış anlamayı düzeltmek şart: ABD bugün en az Türkiye''de seviliyor, ama bu hep böyle değildi. 1999/2000 yılında yapılan benzeri bir araştırmada, yüzde 52 ile ABD, Türkiye''de en fazla takdir edilen ülke konumundaydı. 2004 yılında bile sevgi oranı bugünle (yüzde 9) karşılaştırılmayacak denli yüksekti (yüzde 29). Sevgisizlik giderek ABD''den Amerikalılara da yöneliyor (2002: 32, bugün: 13)…

Bunun sebebini biliyoruz; Genelkurmay Başkanı Org. Yaşar Büyükanıt, daha önceki gün, ''PKK''ya destek veren müttefik ülkeler''den söz etmiyor muydu? ABD''ye dönük algılama, hiç kuşkusuz, Türkiye''nin PKK duyarlığıyla yakından ilişkili…

Umarım, Washington, PEW araştırmasını doğru değerlendirir ve kendine dönük algılamayı değiştirme yolunda çaba gösterir. Bu kadar sevgisizliğe hiçbir ülke katlanamaz çünkü…