Con Ahmet"in makinesi

Bugünlerde gazetelerin ekonomi bölümlerinden birinci sayfalarına taşınan haberler dikkat çekmeye başladı. Çoğu, çocukluğumuzdan beri adlarını duymaya alıştığımız üretici firmaların iflas haberleri bunlar... Haberleri okuyunca, darboğaza girip iflasa gitmelerinin sebebi kendini hemen belli ediyor:

Yüksek faizler... İlk sıkıntıya düştüklerinde kapısını çaldıkları bankalar, borçlarını mürekkep faizle katmerleştirince, fabrikalarının kapısına kilit vurmak zorunda kalıyorlar...

Türkiye''nin, şu andaki en büyük derdi, faiz. Sadece köklü şirketler değil, devlet de faiz kamburu altında eziliyor. Geçen yılın bütçesinde vergi gelirinin yüzde 70''i devletin borç faizini kapatmaya gidiyordu; önümüzdeki yılın bütçesinde öngörülen vergi geliri borç faizini kapatmaya yetmeyecek. Câri harcamalar, memur maaşları, sosyal güvenlik ödemeleri için yine borçlanmak zorunda kalacak devlet. Devletlerin ekonomik anlamda iflâsı mümkün olsaydı, başbakanlığın kapısına çoktan kilit vurmak gerekirdi.

Ekonomide herkes kaybetmez; birilerinin kaybettiği başkalarının kazancıdır mutlaka. Ticari hayatta iflâslar yaygınlaşıyor, hepimizin aşına ortak olan devletin kasası da tamtakır; ama bazı büyük holdingler ile bankaların bilançoları ağız sulandıracak kârlılık gösteriyor. Bankalarla iş yapan büyüklü küçüklü şirketler batıyor, piyasadan borç toplayan devlet cılızlaşıyor, buna karşılık bankalar ve bankaları da olan şirketler ile üretim dışı faaliyet başlığı altındaki gelirleri şişen holdingler palazlanıyor.

Türkiye''de mevcut banka mevduat hesabı sayısı yaklaşık 40 milyon; bu rakamın içinde hiç işlememiş hesaplar da var. Önemli olan o değil; önemli olan açılan tasarruf hesaplarında yatan paranın miktarı. Bu rakam tam 6.4 katrilyon lira. Bu kadar büyük rakamın yaklaşık yüzde 80''ini, tasarruf sahiplerinin sadece yüzde 3''ünü teşkil eden 1 milyon 150 bin kişi kendi arasında paylaşıyor. 40 milyon kişinin yüzde 92''si ise toplam mevduatın sadece yüzde 3''ünün sahibi. Paradan para kazanarak hepimizin cebine ve devletin gelirlerine ortak hale gelen yüzde 3 azınlık, gelir dağılımdaki payını bir önceki yıla göre, her yıl yüzde 10 artırıyor.

Bu soğuk rakamların gerçek anlamı, hepimizin çalışarak elde ettiğimiz değerlerin, devlete doğrudan veya dolaylı olarak ödediğimiz vergilerin, devletin başka gelirlerinin görünmeyen bir ortağı bulunduğudur. Çok az sayıda kişi, küçük parmağını bile oynatmadan, sadece parasını bankada tutarak palazlandıkça palazlanıyor. Hükümet, "Enflasyonu yüzde 50''ye çektik" diye övünüyor, ama faizi yüzde 100''ün altına çekemiyor. Bir ara moda olan adıyla rantiyeler, devlet tahvili faizindeki düşüşü engelleyerek devleti daha da borçlu hale getiriyorlar.

Bu durum sadece ekonomiyi etkilese gam yemeyeceğiz; ancak oturduğu yerde paradan para kazanmayı beceren, ekonomiyi Con Ahmet''in devr-i dâim makinesi gibi kullanan o kesim, çıkar üzerine oturan bu kirli düzen aynen devam etsin diye siyaseti de etkiliyor. Hükümetlerin kurulmasında, seçim kampanyalarında büyük rol oynayan medya kuruluşları ve ardındaki holdingler de bu işin içinde. Türkiye''nin en güçlü birkaç medya kuruluşu var; bunların herbirinin bir, bazen birden fazla bankası bulunuyor. O bir milyon rantiyeyi McDonalds ineği gibi durduğu yerde semirir tutan yüksek faiz gelirini o bankalar sağlıyor; onların akıl almaz faizlerle topladıkları mevduatın gittiği adres ise devlet tahvilleri... Enflasyon inse bile faizin düşmesine izin verirler mi hiç?

Bir şeye daha izin vermezler: Devalüasyona. Rantiyeyi yüksek faizle besleyip onlardan toplanan mevduatı devlet kâğıtlarında değerlendiren medya irtibatlı holdingler ve bankalar, bütün bu işlemleri, Türk parası ile döviz arasındaki farkın alışılmış dengesinde gitmesi beklentisiyle gerçekleştiriyorlar. Devalüasyon bu dengelerin altüst olması ve mekanizmanın bozulması anlamına geliyor.

Tansu Çiller''e düşmanlığın ardında 1994 başındaki hesapsız devalüasyon yatıyor; Refahyol''u da, Taksim''e cami yapmaya kalktığı için veya ''irtica'' öcüsü yüzünden değil, faizi aşağıya çekmek için ciddi çaba sarfetmesi, bütçeyi dizginlemek, israfı önlemek için istikrar paketleri hazırlaması yüzünden devirdiler. "Bugünkü hükümet güven veriyor" diyorlarsa, bilin ki, hükümet bizleri daha müreffeh yapma yolunda adımlar attığı için değil, alıştıkları düzeni bozmayacağına güvendikleri içindir; ya da eğer hükümeti eleştirmeye başlarlarsa, bu da, devalüasyon korkusu veya faiz politikası yüzünden olacak.

İyi de, bir avuç rantiyenin doymak bilmez iştahı ülkeyi bir sosyal patlamanın eşiğine getirdi. Asgari ücretin yarısına çalışmaya hazır işsizler ve açlar ordusu daha ne kadar bu duruma tahammül edebilir? Tabanlarının taleplerine sırt çeviren partilerin son seçimde düştükleri perişanlık ortadayken, hükümette temsil edilen popüler partiler, sadece 1 milyon rantiyeci ile onların açgözlülüğünü soyguna dönüştüren bir avuç holding ve medya patronuna ne kadar süreyle temennâ çakar?

Biz buradan uyaralım: Tekerlek patlamak üzere.