İki ülke seçimleri

Bu hafta, bizim coğrafyamızda, iki önemli seçim yaşandı: Dün bizler sandık başına gittik; iki gün önce de Cezayir''de cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı. Türkiye''deki ne kadar kurallara uygun bir seçimse, Cezayir''deki de o kadar kuraldışı bir seçim oldu. Bizimkinden istikrar çıkacağı konusunda umutluyuz; Cezayir''dekinin daha fazla kan ve gözyaşı getirmesi neredeyse kaçınılmaz...

Cezayir''de, ordu, bağımsızlıktan beri yürürlükte olan sistemin ''garantisi''; başka bir çok ülkedeki ordu kurumunun aksine, Cezayir Silâhlı Kuvvetleri, bu ''garantör'' sıfatını ciddiye alıyor. 1960''ların başından beri ülkeyi yöneten, milli serveti yabancılara (daha çok Fransızlar''a) peşkeş çekmesi yanında kendisi de soyan ''sosyalist'' iktidarlar döneminde ordunun doğrudan müdahalesi görülmedi (İktidar, zaten onları temsil ediyordu). 1990''da yapılan yerel seçimlerde önemli belediyelerin İslâmcı FİS''in eline geçmesi ve 1991 sonundaki genel seçimin ilk turundan yine FİS''in başarılı çıkıp ikinci turda iktidara geleceğinin anlaşılması tabloyu bütünüyle değiştirdi.

1992 başında meydana gelen askeri darbenin yedi yıllık faturası korkunç: 75 bin ölü, onbinlerce yaralı, binlerce tutuklu, bölünmüş ve umudunu yitirmiş bir ülke... Bir zamanlar Cezayir''in demokratik geleceğinden umutla bahsedilirdi, bugün ise yarının o ülkeye ne getireceğini kimse bilemiyor. Beceriksiz ama açgözlü politikacılar, halkla açılan aralarına orduyu sokma kolaycılığına saparak, ülkeyi talanı sürdürüyorlar. Petrol zengini olması gereken Cezayir her geçen gün biraz daha fakirleşirken, iktidarı elinde tutanların yurtdışına kaçırdığı paralar Fransız ekonomisini canlı tutmaya yarıyor...

Cuma günü yapılan seçimler, ülkenin son yedi yılda eline geçen üçüncü önemli fırsattı; ilk iki fırsat, seçimlerin sağlıklı yapılacağından duyulan kuşku yüzünden muhalefetin boykot ilânıyla heba edilmişti; muhalefetin canlı ilgisi, seçimlerin sonuç getireceği umudu doğurmuştu bu kez. Bu seçimde, ordunun, kendi adayını cumhurbaşkanlığı makamında görme hırsı iyice ortaya çıkınca, huzur yeniden kaçtı. "Sandığa hile karıştırılacağı" iddiasını seslendiren altı aday, 12 saat kala, seçime katılmayacaklarını açıkladılar. Silâhlı Kuvvetler tarafından aday gösterilen eski dışişleri bakanı Abdülaziz Buteflika, tek başına katıldığı seçimin gâlibi oldu.

Sistemin kurallarıyla oynamanın onur kırıcılığını daha ilk günden yaşıyor gâlip aday: Halkın en az yarıdan fazlasının katılması ve katılanların çoğunluğunun oyunu alması şartıyla cumhurbaşkanlığını kabul edeceğini açıklamıştı; halkın yüzde 80''den fazlası sandık başına gitmediği halde, ordu tarafından, sözünü yutmak zorunda bırakıldı. Günlerdir, protesto oylarının sandıkta değiştirildiğine dair söylentilerle çalkalanıyor Cezayir. Yabancı gözlemciler, önceleri adaylıktan çekilen politikacıların tutumunu kınarken, seçime hile karıştırılmasından sonra, o davranışın doğru olduğunu belirtmek ihtiyacı duyuyorlar.

Ülkenin istenmeyen ellere geçeceği ve lâikliği takmayan bir rejimin işbaşına geleceği gerekçesiyle ordunun sisteme müdahalesine yedi yıl önce ses çıkartmayanlar, arada yaşananlardan sonra, fikir değiştirmiş görünüyorlar. 1990 dolaylarında sisteme muhalefet bugünkü kadar güçlü değildi; ordu destekli rejimin gözü karalığına rağmen, yedi yıl önce olanları alkışlayan aydınlar başta olmak üzere halk yığınları, geniş katılımlı protestolarla, köksüz iktidarı sarsıyorlar bugün...

Cezayir''de can güvenliği kimse için yok; herkes kim vurduya gitme korkusu içerisinde. Başlarda, her eylemden İslâmcı muhalefet suçlanırken, şimdi, geçmiş cinayetlerin de şu sıralarda işlenenlerin de, devlet içinde yuvalanmış çetelerin işi olduğunu herkes biliyor. Özel eğitilmiş birlikler, geçmişte, kendilerine ''İslâmcı'' süsü vererek cinayet işlerken, şimdi artık gerçek kimliklerini gizleme ihtiyacı bile duymuyorlar...

Türkiye, dün gerçekleştirdiği serbest seçimlerle, ileriye dönük umutlarını pekiştirmiş oldu. Cezayir ise, dört gün önceki seçimde, sistem dışı güç odaklarının iktidarı paylaşmaya yanaşmaması yüzünden, sistemi demokrasi rayına oturtma şansını kaçırmış oldu.

Cezayirliler''in tek umudu, çoğunluk desteğine sahip olmayan bir cumhurbaşkanına ve halkın neredeyse tümünü arkasına almış güçlü bir muhalefete sahip oluşu... Göreceksiniz; muhalefetin gücü, tez amanda, iktidarın güçsüzlüğünü alt etmeye yarayacaktır.