Madalyonun öteki yüzü

Varoluş-yokoluş mücadelesi vermek zorunda olduğumuz içindir herhalde, tartışmalarımız hep kazanımlarımız üzerinden sürdürülür bizde. Cumhuriyet''i ''kanla, irfanla'' nasıl kurduğumuzu biliriz de, koca bir imparatorluğu nasıl ve kimler yüzünden kaybettiğimiz üzerinde hiç durmayız. ''Çılgın Türkler'' büyük bir mucize gerçekleştirip Anadolu''da ayakta kalmayı başarmışlardır gerçekten; ancak aynı ''Çılgın Türkler'', hiç değilse bazısı, 600 yıla yakın hüküm sürmüş Osmanlı Devleti''ni çöküşe götüren süreçte de rol oynamışlardır; bunu unuturuz.

Hep madalyonun bir tarafına bakarız ve öteki yüzünü görmezden geliriz...

Cumhuriyet''in kurum ve kurallarıyla oturması için ilk dönemde olaylara tek açıdan bakılması yanlış değildi belki; ancak aradan 84 yıl geçtiği halde hâlâ aynı kırık plağı çalıp durmamızın bir anlamı yok, zararı bile var.

İstiklal Savaşı başarıyla sona erdikten ve Cumhuriyet ilân edildikten sonra her iki gelişmede nâzım rol oynamış Birinci Millet Meclisi geçmişin hesabını da görme çabasına girmişti aslına bakılırsa... İlk Meclis''in gizli tutulmuş zabıtları o tür tartışmaların yapıldığı oturumlarla ilgilidir daha çok. Ancak, tarafları henüz hayatta olduğu ve etkili görüşlerin cepheleşmesi, grupların birbirini suçlayıcı tavırlar alması sakıncalı bulunduğu için, İkinci Meclis, çok farklı ölçülerle oluşturuldu.

O gün bu gündür geçmişle hesaplaşmamız bitmez bizim. Her köşebaşında karşımıza çıkan en önemli sorunlar (Ermeni, Kürt ve irtica) İmparatorluğu batıran süreçte yaşananlarla yakından ilişkilidir ve o dönemde üzerlerinin örtülmesi tercih edildiği içindir ki, bir türlü yakamızı ellerinden kurtaramayız...

Bugün içinden geçtiğimiz dönem, yaşadıklarımız, tartışmalarımız, Osmanlı Devleti''nin son döneminde yaşananlara fena halde benziyor. Cumhuriyet''in ilk yıllarını da içine katarsak, tartışmalar ve tarafların tavırları, geçen yüzyılın başlarında aydınlarımızı içine çeken kargaşadan bugün de pek farklı değil. Orada da, her olayı, ''vatan'' veya ''yurtseverlik'' açısından ele alanlar vardı, bugün de var. O dönemde de “Dikkatli olalım, ihtiyatlı davranalım, bazı yanlış uygulamalarımızı gözden geçirelim, vatanı sevmek akıllı politikalarla olur” diyenler çıkıyordu, bugün de çıkıyor...

Sonumuz benzemesin, o gün sesleri en yüksek çıkanlar devleti kazanılması mümkün olmayan bir savaşın içerisine yuvarladılar; ihtiyatlı olmayı tavsiye edenleri hainlikle suçlamayı, gerektiğinde zor kullanarak muhalifleri susturmayı ihmal etmeden hem de... İstiklal Savaşı biraz da o zihniyete karşı verildi, Cumhuriyet biraz da o zihniyete karşı kuruldu.

Biz madalyonun hep bir yüzünü görüyoruz; ''yeni Cumhuriyet''in kendini yerleştirmek için geçmişe karşı çıkan, dolayısıyla İmparatorluğun yıkılmasına yol açan dönemi sorgulamayan yüzünü... Yalnızca Cumhuriyet''in faziletlerini dinliyor ve bugünleri bize emanet eden kadroların başarılarını öğreniyoruz. Cumhuriyet''in külleri üzerine kurulduğu İmparatorluğu nasıl kaybettiğimizi, o kaybı getiren süreçte kimlerin hangi meş''um rolleri üstlendiğini fazla sorgulamadan...

Tarihimiz, neredeyse bütünüyle, “Veyl mağluplara!” zihniyetiyle kaleme alındığı için, kritik dönemlerde sımsıkı duruşuyla olayların akışını etkilediği halde siyasetin çarkları tarafından öğütülmüş şahsiyetlerin hakkını koruyan pek olmuyor. Vaktiyle yanlışı savunmuşların üste çıktığı siyaset sahnesi ''doğru'' ile ''yanlış''ın yer değiştirdiği bir tarihsel anlatım söylemi de doğurdu bizde.

İçinden geçtiğimiz süreçte ön plana çıkan hemen her tipin, 1900-1925 arasındaki çeyrek yüzyılda neredeyse birebir örtüşen ikizleri var; siyasi hayatta, basında, asker-sivil bürokraside... Ancak, günümüzün medya düzeni, o dönemin başına gelen türden bir çarpıtmayı bugünün kaldırmayacağını herkesin dikkate almasını gerektirecek çeşitlilikte...

Ne yaparlarsa yapsınlar, farketmez: İmparatorluğumuzu kaybettik, Cumhuriyet''i insaflarına terk etmeyeceğiz...