"Siyaset adamı istiyoruz"

Politika ve siyaset, ilk bakışta birbirinin yerine kullanılabilen iki sözcük gibi görünüyor; çoğu kez, cümle içindeki yerine aynı anlamı vermeyi amaçlayarak yerleştiriyoruz bu iki sözcüğü. ''Politika'' dendiğinde ''siyaset'' dışı bir şey gelmiyor aklımıza, ''siyaset'' denildiğinde de kastedilenin ''politika'' olduğu hissine kapılıyoruz.

Biri Batı, diğeri Doğu kaynaklı olan ve Türkçe karşılığı bulunmayan bu iki sözcük üzerinde biraz düşünüldüğünde ise, kullanılış biçimine de yansıyan, basit ama önemli bir farkın varlığı keşfedilebiliyor.

Farkı anlamak için şu örnek belirleyici: Siyasete bir sözcük daha ekleyerek onu ''siyaset adamı'' biçimine soktuğumuzda karşımızda bayağı saygın bir insan beliriyor; buna karşılık ''politika adamı'' diye bir kullanım yok dilimizde, ''politikacı'' sıfatı ise zihnimizde daha başka bir tipi canlandırıyor. ''Siyasetçi'' de diyebiliyoruz; bu sıfatta ''siyaset adamı'' ağırlığı yok belki, ama ''siyasetçi'', pek çok yönden, ''politikacı'' karşısında ''saygın'' bir kişilik yine de...

''Politikacı'', kendisi gerekli gördüğünde ''yamuk'' da yapabilen, sözü ile özü arasında fark bulunan biri. Kalıcı biri değil bu sözcükle karşılanan tip; uzun yıllar o kimliğiyle karşımızda olsa bile ''kapkaççı'' hissini uyandırıyor üzerimizde. Yalana, dolana, hileye başvurabilen, iki yüzlülüğünü gerekirse ''takıye'' kisvesine büründürebilen biri ''politikacı''. Oysa, ''siyasetçi'' pürüzsüz bir adam, ülkesi için çalışan gayretli bir fert o; biraz uğraşırsa ''siyaset adamı'' olabilecek, olduğunda da milletin kalbinde yerini alabilecek biri...

''Siyaset adamı'' olmak galiba bir duruş gerektiriyor. Bu tasnife girenlere baktığımızda, beğenelim beğenmeyelim, fikirleri ve tavırları bize ister ters gelsin, ister o fikirler ve tavırlarla yüzde yüz mutabık olalım, her birinde, yalana tenezzül etmeyen, davranışının sorumluluğunu müdrik, tasarruflarının arkasında duran müstesna birer kişilik görüyoruz. Dün yaptığı yanlışı bugün itiraf eden, yanlışından ders çıkararak geleceği karartmayan kişidir ''siyaset adamı''. ''Politikacı'' ise, herkes gerçeği bilse, yanlışı milyonlarca kişinin önünde işlemiş olsa bile onu üstlenmeyerek topu taca atan kişidir.

Bu ince nokta iki sözcük arasındaki farkı belirliyor işte. ''Politikacı'' için önemli olan ''bugünü'' kurtarmak, ''şimdi'' ile ilgili hesaplarında başarılı olmaktır. Dün yaptığı o günün hesaplarına uygundu, bugünkü inkârı da şimdiye yönelik bir planın sonucu. İzlediği yoldaki zikzaklar üzerine oturan bir kariyer sahibidir ''politikacı''; ''siyaset adamı'' ise eğilmeyen, bükülmeyen bir çizgi insanıdır. ''Politikacı'' belleklerde sadece kof sözler bırakır, ''siyaset adamı'' ise ''misyon''...

Siyaset tarihimize bakıldığında, çok sayıda ''politikacı'' ve nâdiren de ''siyaset adamı'' ile karşılaşılıyor. Bu iki tipin partiler üstü temsilcileri var; sağda ve solda yer alan siyasi kuruluşlarda hem ''politikacı'' tiplerine rastlanabiliyor, hem de ''siyaset adamı'' kişiliğine... Adnan Menderes için ''politikacı'' sıfatını kullanmayı deneyin bakalım, oturuyor mu? İsmet İnönü ve Celal Bayar da ''politikacı'' diye çağırıldıklarında herkesin yadırgayacağı kişiler; her üçü tarihimize, haklı olarak, birer ''siyaset adamı'' olarak geçtiler...

Türkiye''nin kaderi politikaya fazlasıyla gark olan bir ülke özelliği taşıması. Tarihe oynayarak milletin kalbine taht kurmaya çalışması gereken yaşa ulaşmışları da dahil bizim ilgi alanımıza giren ortamda önemli konumlar işgal eden pek çok kişi, düpedüz ''politikacılık'' ile meşguller. Gözlerimizin içine baka baka yalan söylemekten, kendilerinden daha düzgün, ''siyaset adamı'' potansiyeline de sahip gençlerin ayağının altına karpuz kabuğu koymaya kadar her türlü hile ve desise onlarda. Bu kargaşada, olan, politikayla ezilen sorunlu geniş kitleler ile, nâfile bir yolculuğa çıkmışlıktan farksız çaresizlikteki, bizim gibi, görevi gereği politika-siyaset ikilemini gözlemleyenlere oluyor.

Devlet yönetimini ''siyaset adamı'' kişiliğinin eline teslim edecek, ''politikacı'' aldatmasından korunan bir siyasî sisteme ihtiyacımız var. Bir de, ucuz politikaya yüz vermeyecek, politikacı esnafına prim dağıtmayacak, yalan ve dolanları affetmeyecek bilinçte bir siyasî tabana. Bu gerçekleşene kadar, çalkantılardan, sarsıntılardan, denge bozukluklarından kurtulması çok zor Türkiye''nin, hatta imkânsız.

Yalanlarından iğrenir hale geldiğimiz politikacıların karşısına, üzerinde "Siyaset adamı istiyoruz" yazılı pankartlarla mı çıksak, ne yapsak?