Yaşasın Cumhuriyet

Bugün sahip olduğumuz imkânlar ile geçmişteki mahrumiyetlerimiz arasındaki çarpıcı farklılık, özellikle gençlerle birlikte olduğumuz ortamlarda daha fazla akla geliyor. Bu bayramda, kendimi, hem de kimbilir kaç kez, “Vaktiyle biz...” diye başlayan nostaljik cümleler kurarken yakaladım...

“Nerede o eski Ramazanlar...” veya “Nerede o eski bayramlar...” türü iç çekişlerin ardında da, geçmişle bugün arasında varolan farklılıklar yatıyor; yoksa Ramazan/bayram eskiden neyse bugün de aynı, ancak Ramazan ayı ile bayram günlerini çevreleyen şartlar ve o şartların dayattığı hayat tarzı dünden bugüne çok değişti...

Cumhuriyet''in 83. yıldönümünü idrak ettiğimiz bugünün şartları kuruluşta karşı karşıya olunan durumdan hayli farklı bugün. O günlerde hepimizin az biraz ''çılgın Türk'' olmamız gerekiyordu, İmparatorluğumuzu kaybettik, ama Cumhuriyet''imizi o ruh halimiz sayesinde kazandık; bugün ise ''akıllı Türk'' olmazsak elde-avuçta ne varsa kaybedeceğimizin bilincindeyiz.

Bunun bilincinde olmayanlar da var ve Cumhuriyet''i esas tehdit eden de onların varlığı...

Türkiye Cumhuriyeti''nin kurulduğu dönem ''tekil'' unsurların değer taşıdığı özelliklere sahipti. O dönemde, Avrupa''da egemen ''imparatorluk'' yapısı sarsıntı geçirip bazıları yıkılmakta ve o çatıdan çok sayıda ulus-devlet çıkmaktaydı. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu da yok bugün, üzerinde güneş batmayan Britanya İmparatorluğu da... Toprakları birden fazla kıtayı kucaklayan İspanya, Portekiz, Fransa, Hollanda gibi ülkeler de, sonunda, ulusal sınırlarına çekilmek zorunda kaldılar. Çok-uluslu devletler çok-kültürlü devletlere dönüştü o süreç içerisinde.

Bugün de, Birinci Dünya Savaşı sonrasında başlayıp İkinci Dünya Savaşı bitince tamamlanan sürecin bir benzeriyle karşı karşıyayız. Değerler sistemi bir kez daha altüst oluyor ve bazı eski değerlerin yerini yenileri alıyor. Geçmiş dünya düzeni oluşurken de bazı denemeler başarısız olmuş veya güdük kalmıştı, bazıları ancak temelli elden geçirildikten sonra yaşama şansı bulabildi; bugün de dünyaya yeni düzen zorlayanların başarısızlıkla karşılaştığı denemeler de var, tekrar tekrar denedikleri de...

''Güç dengesi'' düzeninden (balance of power) ''çift kutuplu'' düzene geçilirken en dikenli konuların başında ''Şark sorunu'' geliyordu; yani Osmanlı İmparatorluğu''nun ne olacağı... ''Tek kutuplu'' bugünkü dünya düzeni için en ciddi sorun da, Türkiye''nin odağında yer aldığı geniş bir coğrafyanın âkıbetidir... Batı (ABD ve AB) kendisiyle ilgili kesin karara varmış görünüyor; hâlâ üzerinde tartışılan konu, İslâm Dünyası''na uygulanacak muameledir. En keskin tartışma konusu ise hiç dillendirilmeden geçiştirilen bir soruya aranılan cevaptır: Altüst oluşta Türkiye nerede kalacak?

Türkiye''nin yerinin tartışma konusu olduğunu anlamak için AB mâceramıza bakmak bile yeterli: en keskin AB yanlısı hükümetler iktidardayken, AB, Türkiye ile arasına mesafe koymuş, üyeliği askıya almıştı; AB-Türkiye yakınlaşmasının AB''den kuşku duyan bir kadronun iktidarında başlaması asla tesadüf değildir. Bugünlerde yeniden başgösteren ''üyeliğin askıya alınması'' muhabbeti, bu gerçek göz önünde bulundurulduğunda, hiç de hayra alâmet değil; özellikle de Ak Parti eliyle AB ile yakınlaşmayı içine sindiremeyen çevre açısından...

AB dışına itilen Türkiye, onların sandığı gibi, 1930''lar nostaljisine uygun bir ülkeye dönüşmeyecektir. Bugünün dünyasında tek başına kalınmıyor; Türkiye de özellikle ''nostaljik çevre''nin en fazla hazımsızlık duyacağı bir genel kategoriye doğru sürüklenecektir. Cumhuriyet''in işte o zaman tehdit altına düşeceğini şimdiden söyleyebiliriz.

Ak Parti''ye ve temsil ettiği değerlere Cumhuriyetçilik adına karşı çıkanlar ve bu uğurda en uğursuz oyunlara destek verenler, koruduklarını iddia ettikleri ''demokratik ve lâik Cumhuriyet''i, esas bu yaptıklarıyla tehlikeye attıklarını maalesef göremiyorlar.

Madem Cumhuriyet Bayramı, hep birlikte bağıralım: Yaşasın Cumhuriyet!