G-20"yi Okumak

Küresel krizin en başından itibaren yazılarımızda zaman zaman krizin dünya finansal dengelerinde değişikliğe neden olabileceğine değinmeye çalıştık. Her ne kadar ilk yazılarımızda taraftar bulamasak da bugün "değişim" çoğunluğun kabul ettiği bir gerçek haline geldi.

Aralarında Türkiye''nin de bulunduğu G-20 üyesi ülkelerinin liderleri küresel ekonomiye yön vermek için, ABD''nin Pittsburgh şehrinde Perşembe günü başlayan ve iki gün süren bir toplantı yaptılar.

Sonuç bildirisi taslağına göre, ekonomik krize yol açan nedenler arasında yer alan dengesizliklerin giderilmesi için reformlar yapılması konusunda mutabakata varıldı. Söz konusu uygulamalar arasında; bir ülkenin, bir diğeri tarafından izlenmesi, kontrol edilmesi de bulunuyor. Ancak bu önlemler, hedefi tutturamayan ülkenin "cezalandırılması" gibi bir yol içermiyor.

Her ne kadar içeride zirvenin magazinsel derinliği gündeme çekilse de, uluslararası arenada krizin ardından üçüncüsü düzenlenen bu zirve "değişime giden yol" açısından oldukça önemli.

G-20''ye kısaca bir göz atalım;

G-20, 1999 yılında Asya krizinin ardından kurulan, 19 büyük ülke ile Avrupa Birliği temsilcilerinden oluşan bir örgüt. G-7''lerin küresel çaptaki önlemleri almada yetersiz kalması neticesinde G-20 doğdu. G-20 ülkelerinin küresel ekonomideki rolleri her geçen gün artarken, küresel ekonomide karar alma süreçleri aynı oranda artmadı/artırılmadı. Yani G-7''nin karar alma mekanizmasında etkili olan ülkeler, G-20''nin karar sürecinde de etkili oldular.

Dünya nüfusunun yüzde 65''ini, küresel ekonominin yüzde 90''ını, küresel ticaretin ise 80''nini G-20 üyesi ülkeler oluşturuyor. Ancak iş global anlamda karar almaya gelince, yükselen gelişmekte olan ülkelerin sözü para etmiyor…

Sözüm ona, gelişmiş ülkeler kafa kafaya verip dünyanın kalanı için çözüm üretiyorlar!

ABD ve destekçisi İngiltere dünya ekonomik sistemini önceki dönemde istediği gibi şekillendiriyordu.

Krizin ABD ekonomisinde açtığı yaralar ve gelişmekte olan ülkelerin dünya ticaretinden aldığı payın artması neticesinde artık ABD tek başına dünya ekonomisini şekillendirmede yetersiz kalıyor.

Dünyayı sarsan küresel krizin faturası daha geniş bir zemine yayılmaya çalışılıyor. Onun için biraderler (ABD ve İngiltere) kafalarındaki şekillendirme projesine diğer ülkeleri de dâhil etmeye çalışıyorlar.

Bu nedenle G-20 ülkelerinin ekonomi politikalarını koordine etmesi için deyim yerinde ise yeni(den) bir jön sahneye çıkarılıyor. Bu jön herkesin tanıdığı ve bildiği Uluslararası Para Fon''undan (IMF) başkası değil. IMF''nin kaynaklarının krizin başlangıcından bu yana sürekli artarak üç katına yükseltilmesinin nedeni de işte IMF''ye verilecek bu Jönlük…

Diğer uluslararası kurumlarda olduğu gibi IMF''de de söz sahipliğindeki, "oy dengesizliği", yıldızı yükselen ülkeleri rahatsız etmekte. Ülkelerin ekonomik büyüklükleriyle IMF''deki oy hakkı arasında bir bağlantı yok. ABD''nin oy oranı IMF''de yüzde 16,77, Fransa''nın yüzde 4,9, ekonomisi Fransa''dan yüzde 50 daha büyük olan Çin''in oy hakkı ise yüzde 3,7. Zirvede bir şekilde bu oy haksızlığında mutabakata varıldığı sonuç bildirgesinde açıklandı.

Şimdilik, sadece IMF''de gelişmiş ülkelere oy hakkında artırım gündeme geldi. Ancak, gerek Dünya Bankası''nda gerekse Birleşmiş Milletlerde de durum çok farklı değil. Onlarda da dört beş ülkenin egemenliği söz konusu…

Değişime zorlayan dengelere rağmen, mevcut düzenin değişmesi kimsenin şu anda işine gelmiyor.

Ne diyelim; yeni "dünya hükümeti" G-20 ve yeni "finansal şekillendirmenin" mimarı IMF, bakalım dünyayı hangi yeni dengesizliklere sürükleyecek…