Hammadde savaşları

Küresel ekonomik sistem fokurdamaya devam ediyor. Bir taraftan Avrupa ülkelerinin borç sorununun zaman zaman yeniden depreşmesi, diğer taraftan ABD''de makro ekonomik verilerin gidişatı ve Çin''in büyümesindeki yavaşlamanın dünyayı nasıl etkileyeceği gibi her daim sıcak olan etmenler bu tansiyonun yükselip düşmesinde etkili oluyor.

Finansal piyasalar üzerinden okunmaya çalışılan bu tansiyonun yanında, gelişmiş ülkeler arasında devam eden hammadde savaşları dikkatlerden kaçıyor.

Hammadde savaşlarında bir taraftan ABD, Hint çeliğine ithalat vergisi koyarken, yüksek teknolojik ürünlerde düşük oranda kullanılan, ancak stratejik bir malzeme olan nadir metalde tekel durumunda olan Çin ise ihracatı kısmaya devam ediyor.

Durumdan muzdarip olduğunu düşünen ülkeler karşı tarafı şikâyet için soluğu Dünya Ticaret Örgütü''nde (DTÖ) alıyor.

En sıcak olanı Hindistan-ABD çelik savaşı. ABD, dünyanın en büyük çelik üreticilerinden olan Hindistan''dan ithal edilen bazı çelik borulara yüzde 286''ya varan gümrük vergisi getirdi. ABD gümrük vergisine gerekçe olarak, Hindistan hükümetinin çelik sektörünü sübvanse ettiğini ve Hint çeliğine haksız avantaj sağladığını iddia ediyor. Hindistan da, ABD''nin bu yüksek gümrük vergisi uygulamasını DTÖ''ne taşıdı.

Bugünlerde DTÖ''nün gündeminde olan başka bir hammadde problemi de, nadir metal olarak tabir edilen element grubunun ihracını Çin''in kısması.

Nadir metallerde kavganın bir tarafında Çin tek başına yer alırken, onun karşısında ABD, Avrupa ve Japonya bulunuyor.

17 metalden oluşan ve nadir elementler olarak tanımlanan stratejik önemi haiz bu metal grubunun üretiminde Çin, yüzde 35''lik rezerv yapısıyla dünyadaki üretiminin yüzde 97''sini tek başına yapıyor. Çin pazarın tek ve rakipsiz lideri konumunda. Bu yüzden arz ve fiyat tespitini belirlemesi gelişmiş ekonomileri rahatsız ediyor.

Çin''in tekel durumunda olduğu nadir metallerdeki kavga diğerlerinden oldukça kapsamlı ve farklı.

Çünkü Hibrid otomobil, silah, cep telefonu, televizyon, bilgisayar, uzay teknolojisi gibi onlarca ileri teknoloji gerektiren sahada kullanılan bu metallerdeki gücü nedeniyle Çin, bu metalleri kendi dışındakilere kıt ve pahalı sunarak onlara karşı üretimde fiyat rekabeti sağlıyor.

Çin''in dışındaki gelişmiş ülkeler, kıt ve yüksek nadir metal fiyatları nedeniyle rekabetçi olamıyorlar. Çin ise bu metalleri ucuza mal etmenin avantajını kullanarak, daha az maliyetle üretimine devam etmek istiyor.

İşte bu nedenle son birkaç yıldır Çin''in uygulamış olduğu kota sistemine karşı ABD, Avrupa ve Japonya Çin''i DTÖ''ne şikâyet ediyor.

Çin artık nadir metal politikasını resmen milli bir hale getirerek bununla ilgili çalışmalara ağırlık vermektedir.

Çin''in, geçtiğimiz hafta "Nadir Elementler Sanayi Birliği" kurma hamlesiyle birlikte açıkladığı stratejilere göre, bu mesele artık Çin hükümetinin resmi meselesi olduğunu teyit eder cinstendir.

Nadir elementler savaşının taraflarından biri olan ve neredeyse tamamen dışa bağımlı olduğu için en zayıf halka konumundaki Avrupa ise yeni stratejilerin peşinde.

Çin''in, Avrupa''ya verdiği nadir metal miktarındaki daha fazla kısıntı Avrupa''nın yüksek sanayi üretimine ciddi darbe indirebilir. İşte bu korkunun hesabını yapan Avrupa Birliği geçtiğimiz günlerde "Hammadde Stratejisi"ni açıkladı.

Avrupa''nın yeni hammadde stratejisi, Çin''e bağımlılığı azaltmak için kendi rezervlerine yönelmeyi öngörmekte. Ancak kendi rezervine ulaşmak için Avrupa''ya büyük mali kaynaklar gerekiyor. Dolayısıyla kısa vadede bu metallerin üretim fiyatı Çin''in çok üzerinde olacağından, Avrupa''yı fiyatlar konusunda dezavantajlı duruma sokacaktır. Ekonomik sıkıntı içinde olan ve Çin''den yardım bekleyen Avrupa''nın bu kaynağı nasıl bulacağı ise muamma…

ABD ise konuyla alakalı olarak şimdilik Obama''nın sert açıklamalarından başka bir şey yapamıyor. ABD''nin bir strateji geliştirememesinin nedeni; Çin''e olan devasa borçları olabilir. Şubat ayı itibariyle Çin''in elindeki ABD tahvilleri artmaya devam ederken, toplam tutar 1 trilyon 179 milyar dolara dayanmış durumda.

Finansal piyasalarda sürekli değişen rakamlar başımızı döndürürken, hammadde pazarında yaşanan bu savaşı gözden kaçırmayalım…