İfadenin yaşı, bilginin kurusu

Üniversite yıllarında kafamın epeyce dağınık olduğu uzunca bir ''fetret'' dönemi yaşadım. İlk gençliği boyunca kendini, benliğiyle ilgili her şeyi sürekli sımsıkı tutarak koşmak mecburiyetinde hisseden toy dimağların önüne sert soyut duvarlar çıkıyor mutlaka günün birinde. İyi ki çıkıyor ve bizler o dramatik çarpışma zamanlarının makul parçalara ayrılarak zamana yayılan sarsıntılarıyla bütün varlığımızı geren ''stres''lerden kurtuluyor, tahrip gücü yüksek olabilecek çok daha büyük depremleri böylece atlatıyoruz.

Kişilik faylarımın küçük sayılabilecek fay kırılmalarıyla zamana yayıldığı işte öyle bir dönemde; üniversite gibi, sınav gibi, not gibi beton sertliğindeki kimi kavramlarla aramdaki ilişki "ciddiyet" kavramıyla açıklanamaz bir noktaya gelmişti. Bütün bu süreçleri bilinçli ya da bilinçsiz ama kesinlikle kıyasıya denebilecek bir keskinlikte sorguluyordum. Sınavlara ders notlarının tek bir satırına göz atmadan, adeta bir maceraya girer gibi giriyordum. Bu maceralar tahmin edileceği üzere iyi sonuç vermedi ve o yılı on küsur dersten çakarak tamamladım. Sıfır hazırlıkla girdiğim sınavların pek azında sıfır çektim. Bu sınavların büyük kısmından geçmeye kesinlikle yetmeyecek ama o zamanki halet-i ruhiyemle bana hiç de fena görünmeyen (100 üzerinden 30-35 gibi) notlar aldım. Yaptığım şuydu; dersin konusu ister hukukla ilgili olsun, ister sosyolojiyle, ister ekonomi ya da maliyeyle, soru kağıdını elime alıyor, soruları okuyor ve bana çağrıştırdıklarını derli toplu bir kompozisyon çerçevesinde cevap kağıdına yazıyordum. Mesela soruda bana "asgari ücret" ile ilgili bir şeyler sorulmuşsa, "asgari" ve "ücret" kelimelerini kafamda değerlendiriyor, sonra sorunun genel mantığı ile tamamen hayal gücüne dayalı fikirler yürütüyordum. Eğlenceli görünüyor evet; ama bu yöntemin bana görünür maliyeti, üniversitede bir buçuk yıl fazladan oyalanmak oldu. Ama bir de çok önemli faydası oldu; zerre kadar fikrim olmayan konular da dahil olmak üzere hemen her konuda oturup iyi kötü bir kompozisyon yazabilir (ki örneklerini haftada iki gün bu köşede okuyorsunuz) hale geldim!

Sözün burasında izninizle ciddiyetimi biraz takınarak "kompozisyon" kavramının altını çizeceğim. Eğitimle ilgili pek çok tartışmanın yapıldığı böyle bir dönemde, bu kavramın hatırlatılmasında yarar görüyorum. Çoktan seçmek ya da boşlukları doldurmak suretiyle öğrencilerin öğrencilerin bilme ya da öğrenme seviyelerini "test" etmenin işi çok pratik hale getirdiği doğrudur. Peki "anlama" noktasında durum ne? Bu test yöntemleri, öğrenciyi seçenekler arasında doğru olanı aramaya ya da kurulu bir cümlenin eksik parçasını tamamlamaya yönlendiriyor. Başarmak için sorunun karşılığı olan cevabı en kuru, en çıplak, en yalın haliyle bilmek yeterli. Maksat o kuru bilgiye sahip olmak, onu öğrenmekse mesele yok. Nitekim bugünün öğrencileri, sahip oldukları yeni bilgi teknolojilerinin de katkısıyla eski öğrencilerden çok daha fazla şey biliyor ve bunlardan test ediliyorlar. Peki test çağının öğrencileri olan yeni nesiller buna paralel olarak daha fazla şeyi anlayabiliyorlar mı? Benim bu noktada ciddi şüphelerim var.

Kompozisyon dediğimiz şey malumunuz olduğu üzere cümlelerden oluşuyor. Cümleler de ifadelerden... İnsanın ifadelere ulaşması, bilgileri zihnine kazımasından daha büyük ve daha fazla bir şey... Hayatın daha derinlikli ve zengin bir kıvamda sürdürülmesi için bu böyle... Ama kapıyı çalan Devletler Hukuku ya da Kamu Maliyesi sınavı ise, ona bir şey diyemem!