Hükümetin Afrika açılımı

Bundan iki yıl önce, Ankara''da, adını veremeyeceğim bir Afrika ülkesinin cumhurbaşkanı danışmanıyla görüşmüştük.

Şöyle demişti bu zât:

"40 yıl önce Fransa''dan bağımsızlık ilan etmiş olmamıza rağmen hâlâ Fransa''nın sömürgesi durumundayız. Bu durumdan kurtulmaya karar verdik ve mücadeleye giriştik. Mücadeleyi kazanmak üzereyiz, fakat şimdi de başka bir Batı ülkesinin –bize bu mücadelede yardım eden bir Batı ülkesinin– sömürgesi haline gelmekten endişe ediyoruz. Durumu dengelemek için Çinlileri, Japonları ülkemize davet ettik, onlara önemli ihaleler verdik. Türkleri de ülkemizde görmek istiyoruz. Hatta, en çok sizi görmek istiyoruz. Gelin, pazarımıza girin, yollarımızı yapın, bize otobüs satın…"

Sordum: "Neden özellikle Türkiye?"

Dedi ki: "Osmanlı devletini inceledik ve sömürgeci bir tavrınızın olmadığını gördük. Gittiğiniz her yere hizmet götürdünüz ve bir yerden çekildiğiniz zaman geride kukla rejimler bırakmadınız, fitne bırakmadınız. Size güveniyoruz. Biliyoruz ki Türkiye gelir, işini yapar, kazanacağını kazanır, bize de kazandıracağını kazandırır ve gider. Kalsa da, biz istediğimiz için kalır. Bizi esir etmeye çalışmaz."

Ahmet Davutoğlu hocamız, 2001 yılında yayınlanan Stratejik Derinlik adlı kitabında (Küre Yayınları), "yeni bir Afrika açılımı"nın gereğine işaret ediyordu:

"Türkiye''nin dış politikasında en ciddi ihmale uğramış kıta bağlantısı Afrika''dır. (…) Nasıl ki Afrika ile hiç bir doğrudan bağlantısı olmayan Japonya''nın küresel ekonomik etkinliğinde Afrika pazarının da ciddi bir payı olmuşsa, küresel etkinliğini artırma hedefini gözetecek bir Türkiye''nin de uluslararası ekonomi-politik rekabetteki önemli havzaları yakından takip etmesi gerekmektedir. İlk safhada özellikle kültürel ve ekonomik alanda yoğunlaşacak yeni bir Afrika açılımı için herşeyden önce dış politika yapım psikolojisinde bir yenilenme yaşanmak zorundadır."

Çok şükür, bugün böyle bir yenilenmenin yaşandığına şahit oluyoruz.

Bir Afrika Birliği Zirvesi''ne katılan ilk Türkiye Başbakanı olarak tarihe geçen Tayyip Erdoğan, Addis Ababa''daki toplantıda yaptığı konuşmada "Afrika''nın içinde bulunduğu sorunlar bu kıtanın önemine gölge düşürmemelidir" diyerek, "dış politika yapım psikolojisi"nin radikal bir değişim geçirdiğini, muazzam bir kültürel ve ekonomik potansiyele sahip olan Afrika''nın ancak ''tu kaka'' babında zikredildiği aymazlık günlerinin artık geride kaldığını net bir şekilde ortaya koydu.

Türkiye-Afrika ilişkilerinin stratejik değer taşıyacak kadar büyük atılımlarla geliştirilmesini kısa vadede elbette beklemiyoruz, fakat Afrika''nın öneminin nihayet anlaşılmış olması ve bunun gereğinin de yapılmaya başlanması, uzak ufukları aydınlatmıştır.

1000 millik yol 1 adımla başlar ve hükümet o adımı attı.

Afrika Birliği ile ilgili yazımı esefle karşılayan bazı okurlar "Yoksul Afrika''yla ilişkileri geliştirmek Türkiye''ye ne kazandırır ki?" diye sordular. Benim için maddi menfaat ikinci planda (hatta ikinci planda bile değil), ama paradan-puldan başka derdi olmayan arkadaşları da rahatlatmam lazım:

Başbakan''ın Afrika Birliği Zirvesi''ndeki konuşmasından anlıyoruz ki, Türkiye-Afrika ticaret hacmi henüz 400 milyon dolar civarında; halbuki, sırf Gana''nın son yıllarda sahne olduğu ''bayındırlık devrimi''ne katılmak bile Türkiye''ye yüzmilyonlarca dolar kazandırabilirdi. Batılı ülkelerin, Çin''in ve Japonya''nın sayısız Afrika ülkesinde aldığı ihalelerin çoğu Türkiye''nin de rahatlıkla alabileceği ihalelerdir ve bunların değeri milyarlarca dolardır. İnşaatçılarımız Afrika''ya açılmalı, madencilerimiz Afrika''ya açılmalı. Engin madencilik tecrübemizi maden zengini Afrika''nın hizmetine sunduğumuz takdirde hem biz âbat oluruz hem Afrikalılar. Tekstil fabrikaları, şeker fabrikaları, meyve suyu fabrikaları, hatta televizyon fabrikaları kurmayı da düşünmeliyiz bu kıtada. Güney Afrika''dan Somali''ye kadar her yerde fabrikalar kurup istihdam alanları oluşturmamız, büyük kazançlar elde edip Afrikalılara da büyük kazançlar sağlamamız işten bile değil; yeter ki Afrika hükümetleriyle sıkı bağlar kurulsun, Afrika''da doğru dürüst bayrak gösterilsin, yatırımcılarımız Afrika''ya açılmaya teşvik edilsin ve onlara ''lojistik'' destek sağlansın.

Batılıların kontrol altında tutmak için canla başla çalıştığı Kongo, Zimbabwe, Gana, Fildişi Sahili gibi fevkalade önemli Afrika ülkelerinde Türkiye''nin büyükelçilik açmaya bile tenezzül etmemesi olacak şey miydi? Değildi, ama oldu maalesef.

Zararın neresinden dönersek kâr.

NOT: Başbakan, Afrika Birliği Zirvesi''ndeki konuşmasında, "Barışı özleyen Somali''nin bağımsızlık ve birliğine büyük önem veriyoruz" diyerek, Somali üzerinde tahakküm kurmaya çalışan ve bu ülkedeki bütün bölücü hareketleri destekleyen Etiyopya''yı diplomatik bir lisanla eleştirdi. Somalili arkadaşlarım adına kendisine cân u gönülden teşekkür ederim.