Eylül 1998"den bu yana

Geçen yazımızda Türkiye''nin, Eylül 1998''deki Suriye girişimi ile "yeni bir dönem"e girdiğini ve o günden bu yana son derece "dışa dönük" bir nitelik taşıyan bu performansın, uluslararası strateji düzleminde bir "yeniden konumlanma" sürecine karşılık geldiğini öne sürmüştük.

Suriye ile başlayıp asıl ağırlık merkezini Moskova ve Roma üzerinden açığa vuran bu süreç önemli sonuçlar doğurdu. Söz konusu süreç, geçen yılın sonlarında vurguladığımız gibi, Türkiye''yi Avrupa yönündeki "genişlemeyip daralan" yolun baskısından kurtardı. Daha o dönemde "Türkiye-Avrupa ekseni"nin ilginç gelişmelere gebe olduğu ortaya çıktı. Ve yine o dönemde siyasi iradenin onca zaafına ve seçim atmosferine karşın, Türkiye hepimizi iyimser kılması gereken bir kararlılık sergiledi.

Söz konusu kararlılığın taşıdığı önem açısından, bir konuyu daha hatırlatmakta yarar var: "Türkiye-Avrupa ekseni" aslında daha uzun bir "doğu-batı" eksenini "açık tutan" kanaldır. Kanal daralır ya da yıkılırsa ırmağın yönü değişir. Türkiye, gelecek yüzyılın çok-merkezli dünyasında herhangi bir "mecburiyete" sıkışıp kalmış değil; tam tersine, önünde ilginç seçenekler mevcut.

İşte bu tablo önemli sonuçlar barındırıyor. İster kimilerinin düşündüğü gibi ABD ile Avrupa arasında tam bir uyum ve işbirliği olsun, ister (ben de dahil olmak üzere) kimilerinin düşündüğü gibi ABD ile Almanya merkezli "çekirdek Avrupa" arasında belli bir rekabet bulunsun, Batı dünyası son bir yıldır Türkiye''nin bu "yeniden konumlanması"na uygun bir "doğru konum" edinme kaygısı içerisindedir. Bu tür iddialı önermelerin Türkiye''de yadırgandığını biliyorum. Ama Türkiye''nin konumunu abartmamak gerektiği gibi, anlamsızca göz ardı etmemek de gerekiyor.

İşte yine bu tablo "Türk siyaseti"ne önemli sorumluluklar yüklüyor. İç dinamikler açısından son bir yılın gelişmelerini, "gündelik" ve yalnızca "karşıtlık" terimlerine dayalı bir siyasi bakışla okumaktan kurtulup "yeniden yorumlamamız", "yeniden değerlendirmemiz" gerekiyor. Çünkü Eylül 1998''den bu yana olup bitenleri doğru okuyabilmek, önümüzdeki dönemde "doğru siyaset" yapabilmenin de ipuçlarını taşıyor.

Depremle gelen yıkımın yol açtığı tartışmalar bu açıdan iyi bir örnek oluşturuyor. Daha önce de vurgulamıştık: Biri iktidarı salt "olumluluk", diğeri ise salt "olumsuzluk" terimleriyle okuyan ve "karşıtlık" taşıyormuş görünseler de aslında birbirini bütünleyen "iki bakış"ın "gerçeği örtmek" gibi bir ortak paydası var. Bugün Yargıtay Başkanı Sami Selçuk''un adı çevresinde gelişen tartışmalar da aynı sakıncayı barındırıyor.

"Doğru siyaset", karşıtlık ilişkisi içindeki görüşlerden herhangi birinin "gerçeği tam ve bütün olarak kuşatmak" gibi akıl almaz bir nitelik taşımadığını anlamaktan geçiyor.

Türk toplumunun büyük kısmı, Türkiye''nin Eylül 1998''den beri uluslararası düzlemde sergilediği performanstan son derece memnundur. Yine Türk toplumunun büyük kısmı, idari yapının depremle somutlaşan hantal ve akıldışı niteliklerinden son derece şikayetçidir.

Kimi gerçekleri "bir arada okuyamamak" hastalığımızdan kaynaklanan sıkıntı, örnekse, genel seçimler öncesi ve sonrasında çok sayıda yanlış ve anlamsız senaryo üretilmesine yol açtı ve maalesef çok sayıda "siyasi konum" bu senaryolara göre belirlendi. Aynı sıkıntıyla yine yüz yüzeyiz.

Türkiye''nin önünde, uluslararası düzlemdeki konumuna uygun, "daha modern ve daha akılcı bir devlet yapılanması" için ciddi olanaklar bulunmaktadır. Bu olanakların karşılıklı yanlış okumalarla heba edilmemesi gerekiyor. "Hesaplaşma"ya değil "akılcı olan"a, "karşıtlık"a değil "işlevsel olan"a dayalı bakışın ağırlık kazandığı gün, "doğru siyaset"in önündeki engeller büyük ölçüde kalkmış olacak.