Türkiye ve kaygılar

Son günlerde Kosova''dan Kuzey Irak ve Kıbrıs''a kadar Türkiye''nin konumu üzerine kaygılı ve karamsar sesler artmaya başladı. İşler bu kadar da kötü mü gerçekten? Bu köşede, hatırlarsanız, geçen Eylül''den bu yana yaşanan sürecin Türkiye''nin "büyük ülke" olduğunun tescili anlamına geldiğini öne sürüyoruz; üstelik bunu ilk günden, yani Türkiye''nin Suriye''ye yönelik olarak sergilediği inisiyatiften beri dile getiriyoruz. Bugün yükselmekte olan karamsar ve kaygılı sesler bana "Körfez Savaşı" günlerini hatırlatıyor. O günlerde Türkiye, neredeyse birkaç kişinin aykırı sesi dışında, derin bir "kötümserlik" ve "bulanıklık" içine gömülmüştü. Sanki bir savaş olmuş da yıkıntıya dönmüştük. Herkes bizi yönü belirsiz bir serüvene sürükleyenlere veryansın ediyordu. Oysa anlaşıldı ki Türkiye, başta Silahlı Kuvvetleri olmak üzere gereken inisiyatifi sergilemiş ve her türden gerçekçi önlemi almıştı. Ve yine anlaşıldı ki "kaçınılmaz" olana karşı doğru bir siyasa belirlemenin yolu karamsarlık dolu çığlıklardan ve toplumun dengesini bozacak bir "kara kaygı" çığırtkanlığından geçmiyordu.

Körfez Savaşı''ndan bu yana neredeyse on yıllık bir dönemi geride bıraktık. Bu dönem Türkiye''nin "milli çıkarları" açısından hiç de sanıldığı ölçüde kaygı ve karamsarlık uyandıracak bir yön izlemedi (Farklı bir yön izlenebileceğini öne sürenler bunu "gerçekçi senaryolar" ile temellendirmek ve bugün İmralı''da tescil edilen "dış ilişkiler ağı"nın ve "uluslararası strateji koordinatları"nın bizim sandığımızdan başka yönde olduğunu kanıtlamak durumundadırlar). Peki, karamsarlığa ve kaygılara hiç mi yer yok? Elbette var. Dışişleri''nin "kökleşik" yapısından kaynaklanan pek çok sıkıntı ve zaaf yaşamamız bugün de kaçınılmazdır. Üstelik Körfez Savaşı''ndan bu yana geçen yaklaşık on yıllık dönem içinde, siyasi partilerimiz ve yapılarımız hiç de arzu edilir bir performans sergilemediler. Daha önceki yazılarımızda, Türkiye''de birbirinden farklı pek çok anlayışın niçin "siyaseten" başarısız olduklarına, siyaset dünyasının niçin hızla "kısırlaştığına" değinmiştik. Mevcut koşullar, bugün itibariyle, Türkiye''deki siyasi anlayış ve yapıların ne tür dersler çıkarması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor. Gereken dersler çıkarılır ve siyaset layık olduğu konuma taşınırsa, Türkiye''nin "asli akış yönü" ve "milli çıkarları" konusunda aldığı mesafe bir kat daha artacaktır.

Bütün bu olumsuzluklara ve şimdilerde yükselen onca kaygılı sese karşın, Türkiye oldukça sağlam bir konuma sahiptir. Doğru konumda olmak, her zaman ve her olayda sahnenin en önünde yer almak değildir; sahne değiştiğinde nerde duracağınızı, merkezdeki yerinizi nasıl kaybetmeyeceğinizi de bileceksiniz (Osmanlı''nın ve Türkiye Cumhuriyeti''nin kuruluş öykülerini tekrar tekrar incelemekte ve "güç" toplamadan "dengeleri" yoksaymanın nasıl bir yanılgı olduğunu düşünmekte yarar var). Türkiye, dile getirmek bile abes, bir Irak ya da Sırbistan değildir. Türkiye 70 milyonluk nüfusuyla, edindiği askeri tecrübeler nedeniyle oldukça önemli bir düzeye gelen tehdit gücüyle, sahip olduğu tarihsel "devlet" ve "vatan" anlayışıyla, birilerinin kolayca karşısına çıkıp kafa tutabileceği bir ülke değildir. Türkiye yeni bir icat değildir; bu coğrafyada neredeyse bin yıldır "bağımsız" bir devlet olmanın birikimiyle ayaktadır. Türkiye, Kıbrıs için kendisine dışardan herhangi bir çözüm "dikte edilemeyecek" bir konumdadır. Türkiye, "etkin müdahalesi" olmaksızın, Kuzey Irak''ta herhangi bir girişimin "gerçekleştirilemeyeceği" bir konumdadır. Türkiye, Kosova''daki toz duman yatışmadan Balkanlar''daki gerçek ağırlığını ve tarihi misyonunu içeriği belirsiz bir "pat durumu" uğruna bozmayacak konumdadır.

Geçtiğimiz aylarda "Büyük Denklem" başlığı altında üç büyük aktöre (ABD, Almanya, Rusya) ve çok farklı işlevler üstlenebilecek, üzerinde mutlaka düşünmemiz gereken bir gizli aktöre (İngiltere) dikkat çekmiştik. ABD''nin kendi çıkarlarıyla Türkiye''nin çıkarlarını "uzlaşmaz" ve "çatışır" bir hale getirmesi Pasifik''in intiharı olacaktır. Almanya merkezli "çelik çekirdek"in bölgede Türkiye''ye rağmen ve Türkiye''ye karşı bir ittifak bloğu araması Avrupa''nın intiharı olacaktır. Komşularımızın Türkiye''ye yönelik bir "çatışma stratejisi" izlemesi Ortadoğu ve Kafkaslar''ın intiharı olacaktır. Bir de Ömer Seyfettin''in bundan seksen yıl önce "Türk milletini parçalayan iki kuvvet" diye tanımladığı "Rus pençesi" ve "milli gaflet" konusunda uyanıklığı elden bırakmazsak, konumumuz kolay kolay sarsılmayacaktır. Artık bırakalım da biraz söz konusu aktörler kaygılansın.