Yeni bir yıldönümü

12 Eylül''ün üzerinden tam 19 yıl geçmiş bulunuyor. Bugün, 12 Eylül''ü neredeyse bir kaçınılmazlık haline getiren toplumsal dinamikler de, ülkelerin genel eğilimini belirleyen uluslararası strateji koşulları da bir hayli değişmiş durumda. Dolayısıyla 12 Eylül''e ilişkin tartışmalar, içeriği ne kadar zengin olursa olsun, bugünün siyasi atmosferi içinde anlamlı karşılıklar bulmayabilir, bulamayabilir.

Biz de, tam bu nedenle, Eylül 1980''e değil, Eylül 1998''e karşılık gelen bir "yıldönümü"nden söz edeceğiz. Geçen Eylül ayının ortalarından bugüne uzanan gelişmeler Türkiye için "yeni bir dönem"in başladığı anlamına gelmektedir ve bu "yeni dönem", hâlâ geçmişin siyasal konumlarını barındıran nice tartışma başlığını "anlamsız" değilse de "gereksiz" kılmaktadır.

Öncelikle nedir bu "yeni dönem?" Kısaca anımsayalım. Türkiye, Eylül 1998''de Suriye ile başlayıp Moskova ve Roma''ya, oradan da terör örgütü başının yakalanıp yargılanmasına uzanan, Türkiye-Avrupa ekseninde çok ciddi bir kırılma tehlikesine yol açan ve asla "terör sorunu"na indirgenemeyecek olan bir serüven yaşadı. Süreç boyunca pekçok kişinin öne sürdüğünün tersine, son derece "dışa dönek" bir nitelik taşıyan bu performans, Türkiye''nin önemli bir "yeniden konumlanma" dönemine girdiğini gösterdi.

Bu "yeni dönem"in kimi çarpıcı yanlarını gelecek yazıya bırakıp şimdilik şunu belirtmekle yetinelim: Söz konusu "konumlanma", Kuzey Irak''ta Türkiye''nin inisiyatifi dışında hiçbir ciddi adım atılamayacağı gerçeğinden Türkiye-Rusya ekseninin geleceğine kadar pek çok "spesifik" alanda belirleyici bir rol taşıyor.

İşin daha önemli yanı, uluslararası strateji düzleminde nihai sonuçlarına ulaşmakta olan bu "yeni dönem", siyasetimizin iç dinamikleri açısından da "yeni bir evre"ye karşılık gelmektedir. Dolayısıyla, yaşadığımız (ama pek de farkında olmadığımız) bu ilk "yıldönümü", siyaset düzleminde yaklaşmakta olan depremin habercisidir.

Türkiye, en azından, bu "siyasal deprem"e hazırlıklı olmayı başarmalıdır. Depremin izleyeceği yönün ilk ipuçları bu yıl sonuna doğru alınacaktır, ama asıl "büyük sarsıntı"yı işaret eden tarih 2000 İlkbaharı''nın sonlarıdır.

Çankaya Köşkü, bu tarih itibariyle, mevcut siyasi aktörün yeniden dolduramayacağı biçimde boşalmış olacaktır. Mevcut parlamento ise yeni bir Cumhurbaşkanı seçmek için gereken aritmetiğe ve yapıya sahip değildir. ANAP''ın hesapları farklı olmakla birlikte, bu durumun DSP-MHP ekseninde ciddiyetle değerlendirildiğine kuşkum yok. Tersi durumda, yani parlamentonun bu çıtayı aşması halinde, ortaya yeni ama çözümü daha uzun vadeli bir denklem çıkacaktır.

Böyle bir denklemin gerçekleşip gerçekleşmemesi neredeyse iki koşula bağlı gibi görünüyor. İlki "merkez sağ"ın sergileyeceği performanstır. Merkez sağ birleşme yönünde adım atamazsa, bunun anlamı zaman kaybıdır. İkincisi FP''nin kendine "anlamlı bir siyasal konum" biçmesi gereğidir. Bir yandan Yargıtay Başkanı''nın konuşmasına gösterilen tepkileri "statükocu zihniyet" diye niteleyip bir yandan da Sosyal Güvenlik Yasası''nın iptali için Anayasa Mahkemesi''ne başvurmak mümkün değildir. Dünya üzerinde (kimi zaman salt "ekonomik düzlem"de sonuç verdiğine rastlanan) liberal yaklaşımın salt "siyasal düzlem"de işlerlik taşıdığı hiç mi hiç görülmemiştir. Böyle bir konumun anlamı zaman kaybıdır.

Türkiye hem uluslararası konjonktürden hem iç dinamiklerinden kaynaklanan kamburları üzerinden attığı sürece, yeni açılımların yaşandığı bir ülke olacaktır. "Yeni dönem" böyle bir ortamın ipuçlarını taşıyor ve yalnızca "ortak değerler" çevresinde birleşebilmenin değil, "gerçekçi hedefler" koymanın da ne denli önemli olduğunu vurguluyor.

Türkiye''deki tüm siyasi oluşumlar bu "hedefler"in "popülizm" ve "siyasi rant"tan çok öteye bir anlam taşıdığını kavramak durumundalar.