Ada değil tada bakalım

Mevlânâ''ya sevgi, saygı ve selâmlar! Benim çok fâsılalı ve toplamı belki üç yıldan pek fazla olmayan gazete yazarlığı hayatımda da, konuşma ve diğer yazılarımda da sık sık tekrarladığım “üzüm kavgası” hikâyesini yine hatırladım. Bir türlü bu kavganın şartlarından kurtulamadığımız için de tekrarlamak zorundayım: Farsça, Türkçe, Arapça ve Yunanca (Rumca) olmak üzere; dört ayrı ana dile sahip dört yoksul yol arkadaşına bir hayır sahibi bir mikdar para verir ve diledikleri bir şeyi bu para ile almalarını söyler. Dördü de üzüm istedikleri halde, üzümün diğer dillerdeki adını bilmedikleri için, “hayır! Ben üzüm istemem, üzüm isterim!” anlamsız kavgasına tutuşurlar. Mevlânâ bu kıssayı aktardıktan sonra, “orada bilge bir kişi olsa idi, siz o parayı bana verin, ben dördünüzün de istediğini alıp getireyim der, üzüm alarak önlerine koyar, kavgaya son verirdi” der.

Voltaire de ömrünün sonlarında “yetmiş yaşımdan sonra anlayabildim ki insanlar arasındaki ihtilâfların çoğu kavramlara aynı adı vermemekten ve kelimelere aynı anlamı yüklememekten doğuyor” demişti galiba! Yahut sadece ikincisine mi işaret etmişti? Bu sözü de çok zikrederim, fakat şimdi nerede okuduğumu ve ilk kez nerede zikrettiğimi de hatırlamıyorum. Voltaire uzmanı bir ârif ve muarrif zât; bildirirse müteşekkir olurum.

“Üzüm kavgası”nı sonuçlandırmak nazarî olarak daha kolaydır. İstenen aynı şeydir. Fakat öyle zaman olur ki ârif ve hakîm zat''ın getirdiği üzüme bakarak: “ben çekirdeksiz üzüm, ben mor üzüm, ben kınalı yapıncak, ben kuru üzüm istemiştim” diyenler de olur. Bu takdirde de mümkün olduğu ölçüde ortak paradan onun payına düşebilen mikdar ile, onun azınlık isteğini yerine getirmek de demokratik Hukuk Devleti''nin şânındandır.

Üzümü getirenin de güvenilir, bilge, arif, nâmuslu, “âdil” bir kimse olması gerekir. Üzümü getiren “yönetici”dir. O''na üzüm satın alma ve getirme vekâletini sandıkta verenler de bu dört dervişdir. Bunlar, üzüm parasının önemli bir mikdarını “iç” edip, önlerine çürük üzüm getirecek bir herif-i nâ-şerîfe vekâlet vermiş iseler, Yüce Sevgili''nin “kemâ tekûnû yuvellâ aleykum” (yönetilme tarzında lâyıkınızı bulursunuz = nasıl iseniz, öyle yönetilirsiniz) hikmeti ile bilinçlenmedikçe, bir sonraki seçimden sonra da aynı hayal kırıklığı ile karşılaşırlar. Hele sandık içinde sandık olursa, “baştan ayağa yandık!” sonucu mukadderdir. Adına ister demokrasi, ister “velâyet-i emrde biy''at ilkesi” diyelim, bu gibi terimler, “açıl susam açıl!” gibi büyülü terimler değildir. “Halva halva demeyinen ağız şirin olmaz”. Helva demekle ağzın tatlanmaması kuralının istisnâsı, sadece ihlâs ile yapılan Tanrı adları anılmasında, zikrindedir. (Gönüller, Allah''ın zikri ile yatışır, tatmin olur, huzur bulur). Sandıktan çıkan, hele bir madrabaz kabzımal oligarşisinin adamı ise ve bilinçli olarak halkına çürük üzüm ve karpuz yerine de “bu da karpuz değil mi?” savunması ile “Ebu Cehil karpuzu” sunuyorsa, sandık başına gidenler artık uyanmalı, önce kendilerini bir iç denetimden geçirmeli, kendilerine şunu sormalıdırlar: -Herkesin üzüm yiyebilmesini, herkesin insanlık onuruna yakışan bir hayat seviyesine ulaşmasını sağlama amacı ile mi oy veriyorum? Yoksa madrabaz kabzımal oligarşisinin varlığı derdim bile değil, yeter ki ben de kendi payımı çoğaltayım diye mi oy veriyorum? Yoksa tamamen bilinçsiz olarak, ikramiyenin ne olduğunu da bilmeksizin, gerçekten “millî” olduğundan da emin olmaksızın, bilet çeker gibi mi oy kullanıyorum?”

Bir toplum ferdleri bu bilince ulaşırlarsa, madrabaz kabzımal oligarşisi ile anlaşmalı olarak önlerine “a''lâ cinsden üzüm” diye konan çürümüş üzümleri ve Ebu Cehil karpuzunu, üzüm veya karpuza hangi adı verirlerse versinler, adından ayıramıyorlarsa tadından ayırırlar bir sonraki seçimde daha iyi üzüm alacağına ve kendilerine sunacağına güvendikleri bir “vekil”e vekâlet verirler. Kabzımal oligarşisi, bu tehlikeyi önlemek için, halkın bilinç seviyesi yükselinceye kadar, “vekilde aranan şartlar”ı kendisi tesbit ederek, yine kendi sözünden çıkmayacak olanların vekil atanmasını sağlar. Bazı vekiller bu oligarşiye rağmen halka hiç değilse biraz daha yenilir-yutulur bir üzüm sunacakları düşüncesiyle, sandıktan çıkıncaya kadar, ayıya dayı derler. Ne var ki, halk bilinçlenmemiş ise, kabzımal oligarşisinden, halka az daha iyi üzüm satılmasına müsaade istemenin sonucu, vekâlet verenin azletmesini dahî beklemeksizin, bu cür''eti gösteren vekillerin sandıktan çıktığına “peşîmân” edilmesi olur.

“Cumhuriyetçi” ve “demokrat” ayırımı yapmak da kabzımal oligarşisinin bir fitnesidir. İyi cins üzümün adı: Anayasa''da: Demokratik ve Sosyal Hukuk Devleti''dir. Doğru anlamı ile Lâiklik de, Hukuk Devleti''nin insanlık onurunda eşitlik temel ilkesinin bir alt ilkesinden ibarettir. İslâm Tabiî Hukuk Öğretisi''nde “Demokratik ve Sosyal Hukuk Devleti” yerine, meselâ “Velâyet-i emr, Adalet ve Mâûn Düzeni” etiketi konmuş ise, niyetimiz, iyi üzümü bu etiketle getireni dövmek ve çıngar çıkarmak değilse, artık ilerlememizi engelleyen bu kelime kavgasını bırakır, hiç değilse üzüm istediğinde uzlaşırız. Vesselâm!